{"id":6018,"date":"2024-02-06T11:08:58","date_gmt":"2024-02-06T11:08:58","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6018"},"modified":"2024-02-06T11:10:00","modified_gmt":"2024-02-06T11:10:00","slug":"vida-hvar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/06\/vida-hvar\/","title":{"rendered":"V\u00ed\u00f0a hvar"},"content":{"rendered":"<p>Um daginn rakst \u00e9g fyrir tilviljun \u00e1 or\u00f0i\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0ahvar <\/em>\u00ed fyrsta \u00e1rgangi <em>Fj\u00f6lnis <\/em>1835: \u201eM\u00e1li\u00f0 \u00e1tti a\u00f0 vera vanda\u00f0, og er \u00fea\u00f0 l\u00edka \u00e1 sumum st\u00f6\u00f0um, enn nokkurskonar tilger\u00f0 og s\u00e9r\u00edlagi d\u00f6nskusletturnar skemma \u00fe\u00f3 v\u00ed\u00f0ahvar gott efni.\u201c \u00c9g er vanur a\u00f0 nota efsta stig atviksor\u00f0sins <em>v\u00ed\u00f0a <\/em>\u00ed \u00feessu sambandi og segja <em>v\u00ed\u00f0asthvar <\/em>\u2013 e\u00f0a <em>v\u00ed\u00f0ast hvar<\/em>. Athugun lei\u00f0ir \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0ahvar <\/em>var nokku\u00f0 nota\u00f0 \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld og \u00ed byrjun \u00feeirrar tuttugustu en fremur l\u00edti\u00f0 eftir \u00fea\u00f0 og er mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft n\u00faor\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00f3tt d\u00e6mum breg\u00f0i vissulega fyrir enn \u2013 reyndar oftast ritu\u00f0 \u00ed tvennu lagi, <em>v\u00ed\u00f0a hvar<\/em>. Efsta stigi\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0ast hvar<\/em>, stundum rita\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0asthvar<\/em>, hefur hins vegar veri\u00f0 margfalt algengara s\u00ed\u00f0an um mi\u00f0ja 19. \u00f6ld, en <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/552036\">elstu d\u00e6mi<\/a> um b\u00e6\u00f0i samb\u00f6ndin eru fr\u00e1 18. \u00f6ld.<\/p>\n<p>Kannski v\u00e6ri e\u00f0lilegast a\u00f0 l\u00edta \u00e1 <em>v\u00ed\u00f0ahvar <\/em>og <em>v\u00ed\u00f0asthvar <\/em>sem samsett or\u00f0 en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki gert \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum heldur liti\u00f0 \u00e1 \u00feetta sem or\u00f0asamb\u00f6nd sem <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/256253\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> eru undir <em>v\u00ed\u00f0a <\/em>\u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924: \u201e<em>v. hvar<\/em>, paa mange Steder\u201c og \u201e<em>v\u00ed\u00f0ast hvar<\/em>, paa de allerfleste Steder, n\u00e6sten overalt\u201c. Sama m\u00e1li gegnir um <em>\u00cdslenska or\u00f0ab\u00f3k<\/em>: \u201e<strong>v\u00ed\u00f0a hvar<\/strong> v\u00ed\u00f0a\u201c;\u00a0 \u201e<strong>v\u00ed\u00f0ast hvar<\/strong> \u00e1 flestum st\u00f6\u00f0um\u201c. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er <em>v\u00ed\u00f0ast hvar <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/60226\">fletta<\/a> \u00ed s\u00f6mu merkingu. \u00dear sem \u00e9g nota ekki <em>v\u00ed\u00f0a hvar<\/em> \u00e1tta \u00e9g mig ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hvort notendur \u00feessa sambands gera e\u00f0a hafa gert \u00e1\u00f0urnefndan mun \u00e1 merkingu \u00feess og <em>v\u00ed\u00f0ast hvar<\/em>. Erfitt er a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 \u00fev\u00ed \u00fat fr\u00e1 ritm\u00e1lsd\u00e6mum vegna \u00feess a\u00f0 mj\u00f6g oft g\u00e6ti hvor merkingin sem er \u00e1tt vi\u00f0 og samhengi sker ekki \u00far.<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 finna d\u00e6mi sem s\u00fdna a\u00f0 \u00feessi munur hefur ekki alltaf veri\u00f0 ger\u00f0ur. \u00cd <em>DV <\/em>2013 segir t.d.: \u201eFj\u00f6lskyldumynstri\u00f0 er ansi \u00f3l\u00edkt \u00fev\u00ed sem \u00feekkist v\u00ed\u00f0a hvar \u00e1 Vesturl\u00f6ndum. Fj\u00f6lskyldan samanstendur nefnilega af einni eiginkonu, fimm eiginm\u00f6nnum og einum syni.\u201c \u00dearna \u00e6tti merkingin '\u00e1 flestum st\u00f6\u00f0um' auglj\u00f3slega fremur vi\u00f0 en 'v\u00ed\u00f0a', og tr\u00falegt a\u00f0 svo s\u00e9 \u00ed mun fleiri d\u00e6mum \u00fe\u00f3tt erfitt s\u00e9 a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 \u00fea\u00f0. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 sambandi\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0a hvar <\/em>hefur a\u00f0 mestu horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu g\u00e6ti anna\u00f0hvort veri\u00f0 s\u00fa a\u00f0 <em>hvar <\/em>b\u00e6tir engu vi\u00f0 merkingu <em>v\u00ed\u00f0a<\/em> og hafi \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt \u00f3\u00fe\u00f6rf vi\u00f0b\u00f3t, e\u00f0a merkingarmunur <em>v\u00ed\u00f0a hvar <\/em>og <em>v\u00ed\u00f0ast hvar<\/em>, sem alla t\u00ed\u00f0 var margfalt algengara, hafi dofna\u00f0 svo a\u00f0 fyrrnefnda sambandi\u00f0 var\u00f0 \u00f3\u00fearft og logna\u00f0ist \u00fat af.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um daginn rakst \u00e9g fyrir tilviljun \u00e1 or\u00f0i\u00f0 v\u00ed\u00f0ahvar \u00ed fyrsta \u00e1rgangi Fj\u00f6lnis 1835: \u201eM\u00e1li\u00f0 \u00e1tti a\u00f0 vera vanda\u00f0, og er \u00fea\u00f0 l\u00edka \u00e1 sumum st\u00f6\u00f0um, enn nokkurskonar tilger\u00f0 og s\u00e9r\u00edlagi d\u00f6nskusletturnar skemma \u00fe\u00f3 v\u00ed\u00f0ahvar gott efni.\u201c \u00c9g er vanur a\u00f0 nota efsta stig atviksor\u00f0sins v\u00ed\u00f0a \u00ed \u00feessu sambandi og segja v\u00ed\u00f0asthvar \u2013 e\u00f0a v\u00ed\u00f0ast [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6018","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6018"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6020,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6018\/revisions\/6020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}