{"id":6022,"date":"2024-02-07T09:14:09","date_gmt":"2024-02-07T09:14:09","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6022"},"modified":"2024-02-07T09:14:09","modified_gmt":"2024-02-07T09:14:09","slug":"islendingar-innflytjendur-og-islenska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/07\/islendingar-innflytjendur-og-islenska\/","title":{"rendered":"\u00cdslendingar, innflytjendur \u2013 og \u00edslenska"},"content":{"rendered":"<p>Innflytjenda- og \u00fatlendingam\u00e1l eru heitasta umr\u00e6\u00f0uefni\u00f0 \u00ed samf\u00e9laginu um \u00feessar mundir. \u00cd \u201eTorginu\u201c, \u00e1g\u00e6tum <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/sjonvarp\/dagskra\/ruv\/2024-02-06\/5354641\">umr\u00e6\u00f0u\u00fe\u00e6tti<\/a> \u00ed Sj\u00f3nvarpinu \u00ed g\u00e6r, voru \u00fe\u00e1tttakendur samm\u00e1la um a\u00f0 \u00edslenskan v\u00e6ri mikilv\u00e6gasti \u00fe\u00e1tturinn \u00ed inngildingu innflytjenda og r\u00f3tfestingu \u00feeirra \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi. En \u00fea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 sko\u00f0a \u00feennan \u00fe\u00e1tt fr\u00e1 \u00feremur sj\u00f3narhornum: Sj\u00f3narmi\u00f0i (innf\u00e6ddra) \u00cdslendinga, sj\u00f3narhorni innflytjenda, og sj\u00f3narhorni \u00edslenskunnar. Inngildingin veltur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 okkur takist a\u00f0 s\u00e6tta \u00feessi sj\u00f3narmi\u00f0 sem stundum stangast d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00e1 \u2013 og ekki bara s\u00e6tta \u00feau \u00e1 yfirbor\u00f0inu, heldur sam\u00fe\u00e6tta \u00feau \u00ed eina heildst\u00e6\u00f0a m\u00e1lstefnu. \u00cd \u00feeirri m\u00e1lstefnu \u00feurfa allir a\u00f0ilar a\u00f0 gefa eitthva\u00f0 eftir en f\u00e1 \u00ed sta\u00f0inn eitthva\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti.<\/p>\n<p>\u00cdslendingar \u00feurfa a\u00f0 s\u00e6tta sig vi\u00f0 a\u00f0 geta ekki nota\u00f0 \u00edslensku alltaf og alls sta\u00f0ar \u00e1 \u00cdslandi, en eiga \u00e1 m\u00f3ti r\u00e9tt \u00e1 \u00edslenska s\u00e9 notu\u00f0 \u00fear sem \u00feess er nokkur kostur og \u00e1vallt s\u00e9 reynt a\u00f0 koma til m\u00f3ts vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1 einhvern h\u00e1tt. Innflytjendur \u00feurfa a\u00f0 leggja \u00fea\u00f0 \u00e1 sig a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku, en eiga \u00e1 m\u00f3ti r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 \u00feeim s\u00e9 li\u00f0sinnt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 og komi\u00f0 til m\u00f3ts vi\u00f0 \u00fe\u00e1 me\u00f0 g\u00f3\u00f0um \u00f3keypis \u00edslenskun\u00e1mskei\u00f0um, v\u00f6ndu\u00f0um kennslug\u00f6gnum, \u00edslenskukennslu \u00e1 vinnut\u00edma og s\u00ed\u00f0ast en s\u00edst umbur\u00f0arlyndi gagnvart \u00f3fullkominni \u00edslensku. \u00cdslenskan ver\u00f0ur a\u00f0 s\u00e6tta sig vi\u00f0 a\u00f0 vera stundum t\u00f6lu\u00f0 me\u00f0 hreim, \u00f3fullkomnum beygingum og \u00f3venjulegri or\u00f0ar\u00f6\u00f0, en f\u00e6r \u00e1 m\u00f3ti t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 lifa og dafna um langa framt\u00ed\u00f0 og vera bur\u00f0ar\u00e1s \u00ed fj\u00f6lmenningarsamf\u00e9lagi.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 vir\u00f0ist vera almenn sko\u00f0un \u00cdslendinga a\u00f0 \u00edslenskan s\u00e9 s\u00e9rlega <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/16\/tolum-islensku-vid-utlendinga\/\">erfitt tungum\u00e1l<\/a> \u2013 og \u00fea\u00f0 er eiginlega eins og vi\u00f0 viljum hafa \u00fea\u00f0 \u00feannig, okkur s\u00e9 metna\u00f0arm\u00e1l a\u00f0 \u00edslenskan s\u00e9 erfi\u00f0 og finnist h\u00fan ver\u00f0a merkilegra tungum\u00e1l fyrir viki\u00f0. En \u00fea\u00f0 er ekkert sem bendir til \u00feess a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 erfi\u00f0ari en gengur og gerist um tungum\u00e1l \u2013 erfi\u00f0leikastig tungum\u00e1ls fer eftir \u00fdmsu, svo sem m\u00f3\u00f0urm\u00e1li \u00feeirra sem eru a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0, \u00feeim m\u00e1lum sem \u00feau kunna, o.s.frv. \u00c9g hef lengi tali\u00f0 a\u00f0 \u00feessi hugmynd eigi einkum r\u00e6tur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vegna \u00feess hve lengi \u00cdsland var eintyngt samf\u00e9lag erum vi\u00f0 svo \u00f3v\u00f6n a\u00f0 heyra \u00edslensku tala\u00f0a af \u00f6\u00f0rum en \u00feeim sem eiga hana a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li a\u00f0 vi\u00f0 d\u00e6mum \u00f6ll fr\u00e1vik fr\u00e1 venjulegu m\u00e1li mj\u00f6g hart.<\/p>\n<p>\u00deetta lei\u00f0ir til \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 gerum mj\u00f6g oft athugasemd vi\u00f0 m\u00e1lfar \u00feeirra sem eru a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku, hvort sem \u00fea\u00f0 er hreimur, beygingar e\u00f0a anna\u00f0, l\u00e1tum \u00ed lj\u00f3s \u00f3\u00feolinm\u00e6\u00f0i og skiptum i\u00f0ulega yfir \u00ed ensku. \u00deess vegna missir f\u00f3lk kjarkinn, gefst upp \u00e1 \u00edslenskunni og f\u00e6r \u00fea\u00f0 \u00e1 tilfinninguna a\u00f0 \u00fea\u00f0 geti ekki gert neitt r\u00e9tt og \u00edslenskan hlj\u00f3ti \u00feess vegna a\u00f0 vera \u00f3skaplega erfi\u00f0 \u2013 og vissulega er \u00edslenska erfi\u00f0 ef \u00e6tlast er til a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 t\u00f6lu\u00f0 fullkomlega r\u00e9tt. En \u00fea\u00f0 gildir vitanlega um \u00f6ll tungum\u00e1l. \u00dea\u00f0 er ekkert s\u00ed\u00f0ur erfitt a\u00f0 n\u00e1 m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rni \u00ed ensku en \u00edslensku eins og h\u00e9r var n\u00fdlega skrifa\u00f0 um. Enskum\u00e6landi f\u00f3lk er hins vegar vant \u00fev\u00ed a\u00f0 heyra ensku tala\u00f0a \u00e1 \u00f3tal vegu og kippir s\u00e9r venjulega ekkert upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>Ranns\u00f3knir benda til \u00feess a\u00f0 mikill meirihluti innflytjenda vilji l\u00e6ra \u00edslensku. En me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 breg\u00f0ast ekki n\u00f3gu vel vi\u00f0 tilraunum f\u00f3lksins og vilja til \u00feess a\u00f0 tala m\u00e1li\u00f0 hrekjum vi\u00f0 \u00fea\u00f0 yfir \u00ed ensku. Margt f\u00f3lk sem hinga\u00f0 kemur l\u00e6rir ensku \u00e1 undan \u00edslensku \u2013 e\u00f0a \u00ed sta\u00f0inn fyrir \u00edslensku \u2013 og \u00e1 samskipti vi\u00f0 \u00cdslendinga og a\u00f0ra h\u00f3pa innflytjenda \u00e1 ensku, enda \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 ekki m\u00f3\u00f0urm\u00e1l \u00feess. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 ekki fullkomin enska, meira a\u00f0 segja oft mj\u00f6g l\u00e9leg enska. En okkur er alveg sama um \u00fea\u00f0, enda er okkar enska ekki fullkomin heldur \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 h\u00f6ldum \u00fea\u00f0 oft. Vi\u00f0 erum vi\u00f0kv\u00e6m fyrir h\u00f6nd \u00edslenskunnar en ekki enskunnar. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r skiljanlegt \u2013 en ef vi\u00f0 viljum \u00edslenskunni vel er grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 breyta um vi\u00f0horf.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Innflytjenda- og \u00fatlendingam\u00e1l eru heitasta umr\u00e6\u00f0uefni\u00f0 \u00ed samf\u00e9laginu um \u00feessar mundir. \u00cd \u201eTorginu\u201c, \u00e1g\u00e6tum umr\u00e6\u00f0u\u00fe\u00e6tti \u00ed Sj\u00f3nvarpinu \u00ed g\u00e6r, voru \u00fe\u00e1tttakendur samm\u00e1la um a\u00f0 \u00edslenskan v\u00e6ri mikilv\u00e6gasti \u00fe\u00e1tturinn \u00ed inngildingu innflytjenda og r\u00f3tfestingu \u00feeirra \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi. En \u00fea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 sko\u00f0a \u00feennan \u00fe\u00e1tt fr\u00e1 \u00feremur sj\u00f3narhornum: Sj\u00f3narmi\u00f0i (innf\u00e6ddra) \u00cdslendinga, sj\u00f3narhorni innflytjenda, og sj\u00f3narhorni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6022","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6022","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6022"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6023,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6022\/revisions\/6023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}