{"id":6030,"date":"2024-02-08T20:45:42","date_gmt":"2024-02-08T20:45:42","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6030"},"modified":"2024-02-09T11:27:46","modified_gmt":"2024-02-09T11:27:46","slug":"ad-blota-thorra-i-tholfalli-eda-thagufalli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/08\/ad-blota-thorra-i-tholfalli-eda-thagufalli\/","title":{"rendered":"A\u00f0 bl\u00f3ta \u00feorra \u2013 \u00ed \u00feolfalli e\u00f0a \u00fe\u00e1gufalli"},"content":{"rendered":"<p>\u00de\u00f3tt \u00feorrabl\u00f3t s\u00e9u g\u00f6mul var ekki fari\u00f0 a\u00f0 nota sambandi\u00f0 <em>bl\u00f3ta \u00feorra<\/em> fyrr en n\u00fdlega \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1954: \u201eEyfir\u00f0ingaf\u00e9lagi\u00f0 \u00ed Reykjav\u00edk hefir jafnan haldi\u00f0 vi\u00f0 hinum \u00fej\u00f3\u00f0lega si\u00f0, er mj\u00f6g t\u00ed\u00f0ka\u00f0ist heima \u00ed h\u00e9ra\u00f0i, a\u00f0 bl\u00f3ta \u00feorra.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>sama \u00e1r segir: \u201eBl\u00f3ta\u00f0ur ver\u00f0ur \u00feorri \u00ed \u201e\u00feurrki\u201c\u201c og \u201eSenn er \u00feorri \u00e1 enda. Taka menn n\u00fa a\u00f0 bl\u00f3ta hann.\u201c Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00feorri <\/em>er eins \u00ed \u00f6llum aukaf\u00f6llum og falli\u00f0 s\u00e9st \u00fev\u00ed ekki \u00ed sambandinu <em>bl\u00f3ta \u00feorra<\/em> en d\u00e6mi\u00f0 <em>bl\u00f3ta hann<\/em> s\u00fdnir a\u00f0 um \u00feolfall er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Sama gildir um \u00feolmyndina, <em>bl\u00f3ta\u00f0ur ver\u00f0ur \u00feorri<\/em> \u2013 germyndarandlag \u00ed \u00feolfalli f\u00e6r nefnifall \u00feegar \u00fea\u00f0 er gert a\u00f0 frumlagi \u00ed \u00feolmynd, en ef <em>\u00feorri<\/em> st\u00e6\u00f0i \u00ed \u00fe\u00e1gufalli \u00ed <em>bl\u00f3ta \u00feorra <\/em>\u00e6tti falli\u00f0 a\u00f0 haldast \u00ed \u00feolmynd sem yr\u00f0i \u00fe\u00e1 <em>\u00feorra bl\u00f3ta\u00f0<\/em>.<\/p>\n<p>Sl\u00edk d\u00e6mi eru reyndar til, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Degi <\/em>1963: \u201eEnn er \u00feorra bl\u00f3ta\u00f0 a\u00f0 fornum si\u00f0.\u201c \u00cd fyrirs\u00f6gn \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1965 segir: \u201eBl\u00f3ta\u00f0 \u00feorra \u00ed Glasgow.\u201c Athyglisver\u00f0 d\u00e6mi eru \u00ed augl\u00fdsingu fr\u00e1 Fer\u00f0af\u00e9lagi \u00cdslands 1976. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>segir: \u201e\u00deorri bl\u00f3ta\u00f0ur \u00ed \u00de\u00f3rsm\u00f6rk\u201c en \u00ed \u00f6\u00f0rum bl\u00f6\u00f0um stendur \u201e\u00deorra bl\u00f3ta\u00f0 \u00ed \u00de\u00f3rsm\u00f6rk\u201c. \u00dearna er tr\u00falegt a\u00f0 pr\u00f3farkalesari <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljans <\/em>hafi breytt setningunni. T\u00f6luvert m\u00e1 finna af hli\u00f0st\u00e6\u00f0um \u00feolmyndard\u00e6mum en einnig koma fyrir f\u00e1ein germyndard\u00e6mi \u00fear sem \u00e1kve\u00f0inn greinir s\u00fdnir a\u00f0 um \u00fe\u00e1gufall er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Fr\u00e9ttum \u2013 Eyjafr\u00e9ttum <\/em>1991: \u201eEnda Austfir\u00f0ingar a\u00f0 bl\u00f3ta \u00feorranum.\u201c \u00cd <em>B\u00e6jarins besta <\/em>1995 segir: \u201eUndanfarnar tv\u00e6r vikur hafa fj\u00f6lmargir landsmenn haldi\u00f0 vi\u00f0 \u00feeim gamla si\u00f0 a\u00f0 bl\u00f3ta \u00feorranum.\u201c<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>bl\u00f3ta <\/em>merkti \u00ed fornu m\u00e1li 'd\u00fdrka' e\u00f0a 'f\u00f3rna', en merkingin 'form\u00e6la' b\u00e6ttist s\u00ed\u00f0ar vi\u00f0 \u2013 tr\u00falegt er \u201ea\u00f0 kristnum m\u00f6nnum hafi \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 ath\u00e6fi hei\u00f0ingja a\u00f0 bl\u00f3ta go\u00f0 \u00f3fagurt\u201c <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3562821?iabr=on#page\/n29\/mode\/1up\/\">segir<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson. \u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/72225\">segir<\/a>: \u201eMerki s\u00f6gnin <em>d\u00fdrka<\/em> st\u00fdrir h\u00fan \u00feolfalli: <em>bl\u00f3ta \u00feorrann<\/em>, <em>go\u00f0in<\/em>. Merki h\u00fan hins vegar <em>f\u00f3rna<\/em> e\u00f0a <em>form\u00e6la<\/em> st\u00fdrir h\u00fan \u00fe\u00e1gufalli: <em>bl\u00f3ta d\u00fdri til \u00e1rs og fri\u00f0ar<\/em>; <em>bl\u00f3ta einhverju \u00ed sand og \u00f6sku<\/em>.\u201c En af hverju \u00ed \u00f3sk\u00f6punum \u00e6tti f\u00f3lk a\u00f0 <strong>d\u00fdrka<\/strong> \u00feorrann? Hann var l\u00f6ngum erfi\u00f0ur \u2013 tala\u00f0 er um a\u00f0 <em>\u00fereyja \u00feorrann<\/em> og hann \u201egefur gri\u00f0 ei nein\u201c, \u201eengri skepnu eirir\u201c o.s.frv. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegra a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a merkinguna 'f\u00f3rna' \u2013 <em>bl\u00f3ta \u00feorra <\/em>merkir \u00fe\u00e1 'f\u00e6ra \u00feorranum f\u00f3rnir' til a\u00f0 bl\u00ed\u00f0ka hann og <em>\u00feorra <\/em>er \u00fe\u00e1 \u00fe\u00e1gufall en ekki \u00feolfall.<\/p>\n<p>\u00deegar <em>bl\u00f3ta <\/em>merkir 'f\u00f3rna' v\u00edsar andlagi\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li yfirleitt til \u00feess sem f\u00f3rna\u00f0 er, en \u201e[\u00ed] fornu m\u00e1li merkti or\u00f0asambandi\u00f0 <em>bl\u00f3ta go\u00f0um<\/em> 'f\u00e6ra go\u00f0um f\u00f3rn' <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3562821?iabr=on#page\/n29\/mode\/1up\/\">segir<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson. <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/223127\">B\u00e6\u00f0i<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 og <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> kemur l\u00edka fram a\u00f0 \u00ed merkingunni 'f\u00f3rna' geti s\u00f6gnin teki\u00f0 tv\u00f6 \u00fe\u00e1gufallsandl\u00f6g \u2013 <em>bl\u00f3ta einhverjum einhverju<\/em>. D\u00e6mi um \u00feetta m\u00e1 finna \u00ed <em>Dagsbr\u00fan <\/em>1896: \u201emenn g\u00e1tu ekki gert s\u00e9r gu\u00f0ina hli\u00f0holla e\u00f0ur vinveitta me\u00f0 \u00f6\u00f0ru en \u00fev\u00ed, a\u00f0 bl\u00f3ta \u00feeim d\u00fdrum e\u00f0a m\u00f6nnum.\u201c \u00cd <em>bl\u00f3ta \u00feorra <\/em>m\u00e1 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 <em>\u00feorra <\/em>svari til fyrra andlagsins \u2013 \u00feorrinn er \u00feiggjandi f\u00f3rnarinnar. \u00deetta er hli\u00f0st\u00e6tt \u00fev\u00ed \u00feegar seinna andlagi sagnarinnar <em>gefa<\/em> er sleppt \u2013 tala\u00f0 er um a\u00f0 <em>gefa skepnum<\/em> \u00e1n \u00feess a\u00f0 tilgreina hva\u00f0 gefi\u00f0 er.<\/p>\n<p>Eins og \u00e1\u00f0ur segir er sambandi\u00f0 <em>bl\u00f3ta \u00feorra <\/em>ekki gamalt \u2013 fr\u00e1 \u00fev\u00ed um mi\u00f0ja s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. Vitanlega var s\u00f6gnin til me\u00f0 \u00feolfalli \u00ed merkingunni 'd\u00fdrka' og \u00fev\u00ed ekki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00feolfall v\u00e6ri oftast nota\u00f0 \u00ed \u00feessu sambandi. Ekki er \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 tengsl \u00fe\u00e1gufallsins vi\u00f0 merkinguna 'b\u00f6lva, form\u00e6la' hafi haft \u00feau \u00e1hrif a\u00f0 f\u00f3lk hafi for\u00f0ast \u00fe\u00e1gufall \u00ed <em>bl\u00f3ta \u00feorra <\/em>til a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir samfall vi\u00f0 \u00fe\u00e1 merkingu, \u00fe\u00f3tt n\u00fa megi reyndar finna d\u00e6mi um a\u00f0 leiki\u00f0 s\u00e9 me\u00f0 hana \u00ed <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/frettir\/2022\/1\/20\/andskotans-auglysingin-skiptir-islendingum-tvennt-osmekklegt-og-otharfi-segir-eldri-kynslodin-sem-ofbydur-blotsyrdin\/\">augl\u00fdsingum<\/a> og \u00feorranum b\u00f6lva\u00f0 \u00ed sand og \u00f6sku (\u201eveldu helv\u00edtis, andskotans, dj\u00f6fulsins Go\u00f0a og Kjarnaf\u00e6\u00f0i\u201c). M\u00e9r finnst samt e\u00f0lilegast a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 \u00fearna s\u00e9 um merkinguna 'f\u00f3rna' a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og s\u00e9 \u00fev\u00ed ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 <em>bl\u00f3ta \u00feorranum<\/em> \u00fe\u00f3tt \u00feolfalli\u00f0 s\u00e9 vitaskuld l\u00edka e\u00f0lilegt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00de\u00f3tt \u00feorrabl\u00f3t s\u00e9u g\u00f6mul var ekki fari\u00f0 a\u00f0 nota sambandi\u00f0 bl\u00f3ta \u00feorra fyrr en n\u00fdlega \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er \u00ed T\u00edmanum 1954: \u201eEyfir\u00f0ingaf\u00e9lagi\u00f0 \u00ed Reykjav\u00edk hefir jafnan haldi\u00f0 vi\u00f0 hinum \u00fej\u00f3\u00f0lega si\u00f0, er mj\u00f6g t\u00ed\u00f0ka\u00f0ist heima \u00ed h\u00e9ra\u00f0i, a\u00f0 bl\u00f3ta \u00feorra.\u201c \u00cd Morgunbla\u00f0inu sama \u00e1r segir: \u201eBl\u00f3ta\u00f0ur ver\u00f0ur \u00feorri \u00ed \u201e\u00feurrki\u201c\u201c og \u201eSenn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6030"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6036,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6030\/revisions\/6036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}