{"id":6037,"date":"2024-02-09T18:53:19","date_gmt":"2024-02-09T18:53:19","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6037"},"modified":"2024-02-09T18:54:17","modified_gmt":"2024-02-09T18:54:17","slug":"ad-efla-hatur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/09\/ad-efla-hatur\/","title":{"rendered":"A\u00f0 efla hatur"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/ordinokkar.is\/\">Herfer\u00f0<\/a> Jafnr\u00e9ttisstofu, \u201eOr\u00f0in okkar\u201c, er rekin undir kj\u00f6ror\u00f0inu \u201eNotum or\u00f0in okkar til a\u00f0 uppr\u00e6ta hatur, ekki efla \u00fea\u00f0\u201c. Um daginn var spurt h\u00e9r \u00fat \u00ed \u00feessa or\u00f0anotkun \u2013 fyrirspyrjanda fannst \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 tala um a\u00f0 <em>efla <\/em>neikv\u00e6\u00f0a heg\u00f0un og vildi heldur tala um a\u00f0 <em>auka hatur<\/em>, <em>\u00fdta undir hatur<\/em> e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. M\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst sem s\u00e9 um \u00fea\u00f0 hvort s\u00f6gnin <em>efla <\/em>v\u00edsi \u00ed e\u00f0li s\u00ednu til einhvers sem er j\u00e1kv\u00e6tt e\u00f0a \u00e6skilegt. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er s\u00f6gnin <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/9154\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'gera (e-\u00f0) \u00f6flugri, styrkja (e-\u00f0)' og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>h\u00fan sk\u00fdr\u00f0 'styrkja' en einnig 'halda, stofna til'. \u00cd hvorugu tilvikinu kemur beinl\u00ednis fram a\u00f0 s\u00f6gnin s\u00e9 a\u00f0allega e\u00f0a eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00ed j\u00e1kv\u00e6\u00f0ri merkingu \u00fe\u00f3tt hugsanlega megi draga \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun af notkunard\u00e6mum sem tekin eru.<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>efla hatur <\/em>er meira en 150 \u00e1ra gamalt \u00ed m\u00e1linu \u2013 elsta d\u00e6mi\u00f0 \u00ed <em>Gefn <\/em>1870: \u201ebla\u00f0amennirnir eru b\u00fanir a\u00f0 \u00e6sa \u00fej\u00f3\u00f0irnar og efla hatur og illindi \u00e1 allar lundir.\u201c \u00ddmis d\u00e6mi eru um <em>efla <\/em>me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um sem telja m\u00e1 neikv\u00e6\u00f0. \u00cd <em>Degi <\/em>1922 segir: \u201e\u00deeir vilja efla \u00f3fri\u00f0inn \u00ed landinu, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kj\u00f3sa \u00e1 \u00feing hinn sk\u00e6\u00f0a \u00f3fri\u00f0arsegg Ing\u00f3lf Bjarnarson \u00ed Fj\u00f3satungu.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>1983 segir: \u201eVer\u00f0lagsstj\u00f3ri hefur um nokkurt skei\u00f0 beitt \u00f6llu skrifstofuli\u00f0i s\u00ednu til \u00feess a\u00f0 efla styrj\u00f6ld gegn Reykjav\u00edkurborg.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1969 segir: \u201eSkriffinnarnir sitja sem s\u00e9 vi\u00f0 sinn keip og reyna a\u00f0 efla \u00f3vild \u00ed sta\u00f0 athafna.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0umanninum <\/em>1933 segir: \u201e\u00deeir vilja fara inn \u00e1 \u00feing til \u00feess a\u00f0 hr\u00f3pa og hafa h\u00e1tt, auka glundro\u00f0ann, efla sundrungina.\u201c<\/p>\n<p>\u00dearna eru, auk <em>haturs<\/em>, or\u00f0in <em>\u00f3fri\u00f0ur<\/em>, <em>styrj\u00f6ld<\/em>, <em>\u00f3vild <\/em>og <em>sundrung<\/em>, en einnig m\u00e1 finna d\u00e6mi um <em>\u00f3vin\u00e1ttu<\/em>, <em>rei\u00f0i<\/em>, <em>fjandskap<\/em> og \u00fdmis fleiri neikv\u00e6\u00f0 or\u00f0. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed enginn vafi \u00e1 a\u00f0 m\u00f6rgum finnst ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 nota s\u00f6gnina <em>efla <\/em>um eitthva\u00f0 sem er neikv\u00e6tt e\u00f0a \u00f3\u00e6skilegt. En hitt er l\u00edka lj\u00f3st a\u00f0 margfalt algengara er a\u00f0 s\u00f6gnin s\u00e9 notu\u00f0 \u00ed j\u00e1kv\u00e6\u00f0ri e\u00f0a hlutlausri merkingu. Vi\u00f0 getum liti\u00f0 svo \u00e1 a\u00f0 s\u00f6gnin hafi tvo merkingar\u00fe\u00e6tti \u2013 grunnmerking hennar s\u00e9 hlutlaus, 'auka, styrkja', en auk \u00feess hafi h\u00fan \u00ed m\u00e1li margra, en ekki allra, merkingar\u00fe\u00e1ttinn 'j\u00e1kv\u00e6tt'. \u00dea\u00f0 er ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 notum ekki \u00f6ll s\u00f6gnina \u00e1 alveg sama h\u00e1tt \u2013 hvorugt er r\u00e9ttara en hitt, og \u00feessi munur er ekki \u00feess e\u00f0lis a\u00f0 l\u00edklegt s\u00e9 a\u00f0 hann valdi misskilningi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Herfer\u00f0 Jafnr\u00e9ttisstofu, \u201eOr\u00f0in okkar\u201c, er rekin undir kj\u00f6ror\u00f0inu \u201eNotum or\u00f0in okkar til a\u00f0 uppr\u00e6ta hatur, ekki efla \u00fea\u00f0\u201c. Um daginn var spurt h\u00e9r \u00fat \u00ed \u00feessa or\u00f0anotkun \u2013 fyrirspyrjanda fannst \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 tala um a\u00f0 efla neikv\u00e6\u00f0a heg\u00f0un og vildi heldur tala um a\u00f0 auka hatur, \u00fdta undir hatur e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. M\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6037","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6037"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6039,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6037\/revisions\/6039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}