{"id":6042,"date":"2024-02-11T13:27:38","date_gmt":"2024-02-11T13:27:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6042"},"modified":"2024-02-11T15:05:51","modified_gmt":"2024-02-11T15:05:51","slug":"thvod","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/11\/thvod\/","title":{"rendered":"\u00devo\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum s\u00e1 \u00e9g vitna\u00f0 \u00ed d\u00e6mi um l\u00fdsingarh\u00e1ttinn <em>\u00fevo\u00f0<\/em> af s\u00f6gninni <em>\u00fevo<\/em>, og \u00fe\u00f3tti ekki til fyrirmyndar. \u00dea\u00f0 er vitanlega r\u00e9tt a\u00f0 hef\u00f0bundinn l\u00fdsingarh\u00e1ttur sagnarinnar er <em>\u00fevegi\u00f0<\/em>, en \u00fear me\u00f0 er ekki sagt a\u00f0 <em>\u00fevo\u00f0 <\/em>s\u00e9 alveg \u00fat \u00ed h\u00f6tt. \u00deessi s\u00f6gn er nefnilega ein \u00feeirra sagna sem hafa breytt um beygingu og er ekki lengur sterk eins og h\u00fan var \u00ed fornu m\u00e1li en \u00fear beyg\u00f0ist h\u00fan \u00ed kennimyndum <em>\u00fev\u00e1 <\/em>\u2013 <em>\u00fe\u00f3 <\/em>\u2013 <em>\u00fe\u00f3gum <\/em>\u2013 <em>\u00fevegi\u00f0<\/em>. \u00cd nafnh\u00e6ttinum hefur <em>v\u00e1 <\/em>breyst \u00ed <em>vo <\/em>eins og \u00ed flestum \u00f6\u00f0rum or\u00f0um me\u00f0 <em>v\u00e1<\/em>, og \u00fat fr\u00e1 \u00feessum n\u00fdja nafnh\u00e6tti hefur or\u00f0i\u00f0 til veika \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0in <em>\u00fevo\u00f0i<\/em>. N\u00fat\u00ed\u00f0in er aftur \u00e1 m\u00f3ti ekki veika myndin <em>\u00fevoi <\/em>eins og b\u00faast m\u00e6tti vi\u00f0 (nema \u00ed vi\u00f0tengingarh\u00e6tti) heldur enn\u00fe\u00e1 <em>\u00fev\u00e6<\/em>, \u00fear sem <em>\u00e6 <\/em>er <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varp af hinu forna <em>\u00e1<\/em> \u00ed nafnh\u00e6ttinum.<\/p>\n<p>Sterka myndin <em>\u00fevegi\u00f0<\/em> hefur l\u00edka haldist \u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar \u2013 og \u00fe\u00f3. \u00c1\u00f0ur fyrr var myndin <em>\u00fevo\u00f0 <\/em>nefnilega algeng, og jafnvel a\u00f0almyndin. \u00cd <em>\u00cdslenzkum rjettritunarreglum <\/em>sem hinn mikli m\u00e1lhreinsunarma\u00f0ur Halld\u00f3r Kr. Fri\u00f0riksson gaf \u00fat 1859 eru myndirnar <em>\u00fevegi\u00f0 <\/em>og <em>\u00feveginn<\/em> nefndar sem d\u00e6mi um a\u00f0 bera skuli fram <em>ei<\/em> \u00fe\u00f3tt rita\u00f0 s\u00e9 <em>e<\/em>, en \u00ed ne\u00f0anm\u00e1lsgrein vi\u00f0 \u00feessar myndir segir: \u201e<em>L\u00edka er sagt<\/em> \u00fevo\u00f0, \u00fevo\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>\u00cdslenzkri m\u00e1lmyndal\u00fdsingu <\/em>sama h\u00f6fundar fr\u00e1 1861 er veika beygingin, \u00fe. \u00e1 m. l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>\u00fevo\u00f0<\/em>, gefin sem a\u00f0albeyging en \u00ed ne\u00f0anm\u00e1lsgrein kemur fram a\u00f0 s\u00f6gnin beygist l\u00edka sterkt: \u201e<em>\u00fevo<\/em>, <em>jeg \u00fev\u00e6<\/em>, <em>\u00fe\u00f3<\/em>, <em>\u00fev\u00e6gi<\/em>, <em>\u00fevegi\u00f0<\/em>.\u201c \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>\u00fevo\u00f0<\/em> hefur veri\u00f0 mj\u00f6g algengur \u00e1 seinni hluta 19. aldar \u2013 og fram \u00e1 \u00fe\u00e1 20.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Islandsk grammatik<\/em> eftir Valt\u00fd Gu\u00f0mundsson fr\u00e1 1922 er b\u00e6\u00f0i sterka og veika beygingin s\u00fdnd, en \u00ed ne\u00f0anm\u00e1lsgrein vi\u00f0 \u00fe\u00e1 sterku segir \u201eOgsaa (og hyppigst) svagt\u201c, \u00fe.e. \u201eEinnig (og venjulega) veik\u201c. En \u00e1 \u00feeim hundra\u00f0 \u00e1rum sem s\u00ed\u00f0an eru li\u00f0in hefur myndin <em>\u00fevo\u00f0 <\/em>veri\u00f0 hrakin \u00far m\u00e1linu a\u00f0 mestu. Engin d\u00e6mi eru um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> \u00feannig a\u00f0 tr\u00falegt er a\u00f0 h\u00fan hafi einkum veri\u00f0 bundin vi\u00f0 talm\u00e1l \u2013 J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4173333?iabr=on#page\/n31\/mode\/1up\/\">segir<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2007: \u201eVeika myndin <strong>\u00fevo\u00f0<\/strong> er kunn \u00far talm\u00e1li en ekki sty\u00f0st h\u00fan vi\u00f0 m\u00e1lvenju.\u201c Vissulega hefur \u00feessi mynd veri\u00f0 sjaldg\u00e6f s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugi, en hefur \u00fe\u00f3 \u00f6rugglega aldrei horfi\u00f0 alveg \u00far m\u00e1linu \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t\u00e6p 50 d\u00e6mi um hana, \u00f6ll af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. M\u00e1lvenjan er \u00fev\u00ed sennilega \u00f3rofin.<\/p>\n<p>\u00de\u00e6r sterku sagnir sem hafa or\u00f0i\u00f0 veikar \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00f6ldum hafa flestar gengi\u00f0 alla lei\u00f0, \u00fe.e. allar myndir \u00feeirra fara eftir hef\u00f0bundnu beygingarmynstri veikra sagna. \u00cd m\u00f6rgum tilvikum lifir sterki l\u00fdsingarh\u00e1tturinn \u00fe\u00f3 enn \u00ed s\u00e9rt\u00e6kri merkingu \u2013 \u00fe\u00f3tt <em>bjarga\u00f0<\/em>, <em>fali\u00f0 <\/em>og <em>hj\u00e1lpa\u00f0<\/em> s\u00e9 venjulegur l\u00fdsingarh\u00e1ttur sagnanna <em>bjarga<\/em>, <em>fela <\/em>og <em>hj\u00e1lpa <\/em>eru myndirnar <em>borgi\u00f0<\/em>, <em>f\u00f3lgi\u00f0 <\/em>og <em>h\u00f3lpinn <\/em>nota\u00f0ar \u00ed \u00e1kve\u00f0num or\u00f0asamb\u00f6ndum. \u00cd samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fea\u00f0 m\u00e6tti b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 <em>\u00fevo\u00f0<\/em> v\u00e6ri hinn venjulegi l\u00fdsingarh\u00e1ttur af <em>\u00fevo <\/em>en <em>\u00fevegi\u00f0<\/em> v\u00e6ri nota\u00f0 \u00ed einhverjum or\u00f0asamb\u00f6ndum \u2013 en \u00feannig er \u00fea\u00f0 ekki. \u00c9g \u00e6tla ekki a\u00f0 m\u00e6la s\u00e9rstaklega me\u00f0 myndinni <em>\u00fevo\u00f0 <\/em>en h\u00fan er ekki \u00f3e\u00f0lileg og \u00e1 s\u00e9r langa hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu \u2013 m\u00e9r finnst sj\u00e1lfsagt a\u00f0 s\u00fdna henni umbur\u00f0arlyndi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum s\u00e1 \u00e9g vitna\u00f0 \u00ed d\u00e6mi um l\u00fdsingarh\u00e1ttinn \u00fevo\u00f0 af s\u00f6gninni \u00fevo, og \u00fe\u00f3tti ekki til fyrirmyndar. \u00dea\u00f0 er vitanlega r\u00e9tt a\u00f0 hef\u00f0bundinn l\u00fdsingarh\u00e1ttur sagnarinnar er \u00fevegi\u00f0, en \u00fear me\u00f0 er ekki sagt a\u00f0 \u00fevo\u00f0 s\u00e9 alveg \u00fat \u00ed h\u00f6tt. \u00deessi s\u00f6gn er nefnilega ein \u00feeirra sagna sem hafa breytt um beygingu og er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6042","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6042"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6042\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6045,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6042\/revisions\/6045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}