{"id":6083,"date":"2024-02-20T20:43:00","date_gmt":"2024-02-20T20:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6083"},"modified":"2024-02-20T21:56:17","modified_gmt":"2024-02-20T21:56:17","slug":"thau-hnerrudust-a","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/20\/thau-hnerrudust-a\/","title":{"rendered":"\u00deau hnerru\u00f0ust \u00e1"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00f3pverji a\u00f0 velta fyrir s\u00e9r hlutverki atviksor\u00f0sins <em>\u00e1<\/em> \u00ed or\u00f0asamb\u00f6ndum me\u00f0 s\u00f6gn \u00ed mi\u00f0mynd \u2013 <em>flj\u00fagast \u00e1<\/em>, <em>kve\u00f0ast \u00e1<\/em>, <em>skrifast \u00e1<\/em> og <em>takast \u00e1<\/em> \u2013 sem \u00e6ttu \u00f6ll vi\u00f0 \u201eum einhverskonar gl\u00edmu e\u00f0a keppni\u201c. \u00ddmis fleiri samb\u00f6nd af \u00feessu tagi eru til \u00ed m\u00e1linu, misjafnlega algeng \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>fann \u00e9g \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i t\u00edu, auk \u00e1\u00f0urnefndra fj\u00f6gurra: <em>hringjast \u00e1<\/em>, <em>hv\u00edslast \u00e1<\/em>, <em>kallast \u00e1<\/em>, <em>kankast \u00e1<\/em>, <em>sendast \u00e1<\/em>, <em>skiptast \u00e1<\/em>, <em>stangast \u00e1<\/em>, <em>togast \u00e1<\/em>, <em>vegast \u00e1<\/em>, <em>\u00fdtast \u00e1<\/em>. \u00cd \u00f6llum \u00feessum samb\u00f6ndum er <em>\u00e1<\/em> atviksor\u00f0 en ekki forsetning \u2013 tekur ekki me\u00f0 s\u00e9r neitt fallor\u00f0. \u00deess vegna eru t.d. <em>fallast \u00e1<\/em> og <em>r\u00e1\u00f0ast \u00e1<\/em> annars e\u00f0lis \u2013 \u00fear ver\u00f0ur eitthvert fallor\u00f0 a\u00f0 koma \u00e1 eftir <em>\u00e1<\/em> (<em>fallast \u00e1 till\u00f6guna<\/em>, <em>r\u00e1\u00f0ast \u00e1 \u00f3vininn<\/em>). Reyndar getur <em>skiptast \u00e1 <\/em>teki\u00f0 fallor\u00f0 \u00ed svol\u00edti\u00f0 annarri merkingu.<\/p>\n<p>\u00deessi samb\u00f6nd fela ekki endilega \u00ed s\u00e9r neina keppni en einhvers konar gagnkv\u00e6mni er sameiginleg \u00feeim \u00f6llum \u2013 tveir \u00fe\u00e1tttakendur framkv\u00e6ma s\u00f6mu a\u00f0ger\u00f0 sem beinist \u00e1 einhvern h\u00e1tt a\u00f0 e\u00f0a gegn hinum \u00fe\u00e1tttakandanum sem \u00fearf \u00fe\u00e1 a\u00f0 gjalda \u00ed s\u00f6mu mynt. Ef \u00e9g fl\u00fdg \u00e1 \u00feig fl\u00fdgur \u00fe\u00fa \u00e1 mig \u00e1 m\u00f3ti \u2013 vi\u00f0 <em>flj\u00fagumst \u00e1<\/em>. Ef \u00e9g hv\u00edsla til \u00fe\u00edn hv\u00edslar \u00fe\u00fa til m\u00edn \u00e1 m\u00f3ti \u2013 vi\u00f0 <em>hv\u00edslumst \u00e1<\/em>. Ef \u00e9g yrki e\u00f0a fer me\u00f0 v\u00edsu og beini til \u00fe\u00edn ver\u00f0ur \u00fe\u00fa a\u00f0 svara \u00e1 sama h\u00e1tt \u2013 vi\u00f0 <em>kve\u00f0umst \u00e1<\/em>. Ef \u00e9g sendi \u00fe\u00e9r till\u00f6gu gerir \u00fe\u00fa athugasemdir vi\u00f0 hana og sendir m\u00e9r \u2013 vi\u00f0 <em>sendumst \u00e1<\/em>. Ef \u00e9g moka snj\u00f3 \u00ed sm\u00e1t\u00edma, svo tekur \u00fe\u00fa vi\u00f0, og svo \u00e9g aftur, mokum vi\u00f0 til skiptis \u2013 vi\u00f0 <em>skiptumst \u00e1<\/em>. Ef vi\u00f0 glettumst svol\u00edti\u00f0 hvort vi\u00f0 anna\u00f0 erum vi\u00f0 a\u00f0 <em>kankast eitthva\u00f0 \u00e1<\/em>. O.s.frv.<\/p>\n<p>H\u00f6fundur \u00e1\u00f0urnefnds innleggs nefndi a\u00f0 ekki v\u00e6ri tala\u00f0 um a\u00f0 <em>syngjast \u00e1<\/em>, n\u00e9 heldur a\u00f0<em> sparkast \u00e1 <\/em>\u00ed f\u00f3tbolta. En um hvort tveggja eru \u00fe\u00f3 til nokkur d\u00e6mi. \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1892 segir: \u201e\u00feegar \u00feau syngjast \u00e1, Vermundur og h\u00fan, hefir h\u00fan allt af s\u00f6mu tilbur\u00f0ina upp aptur og aptur\u201c og \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1981 segir: \u201eSparkast \u00e1 vi\u00f0 Skota \u00e1 sunnudag.\u201c \u00ddmsar fleiri sagnir er h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2002 segir: \u201e\u00fei\u00f0 t\u00f6lu\u00f0ust \u00e1 og greindu\u00f0 hva\u00f0 v\u00e6ri l\u00edklega a\u00f0.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1966 segir: \u201edrukknu\u00f0u yfirheyrslurnar \u00ed hr\u00f3pum og k\u00f6llum \u00fear sem vitnin og forma\u00f0ur nefndarinnar \u00e6ptust \u00e1.\u201c \u00cd <em>Unga \u00cdslandi <\/em>1937 segir: \u201e\u00deeir fara allir saman \u00ed bendu og byrja a\u00f0 hrindast \u00e1.\u201c Ekkert af \u00feessu er algengt en \u00feetta eru \u00fe\u00f3 ekki eind\u00e6mi.<\/p>\n<p>\u00c9g held sem s\u00e9 a\u00f0 \u00feessi formger\u00f0 s\u00e9 lifandi og virk en ekki bundin vi\u00f0 einhverjar tilteknar sagnir, heldur getum vi\u00f0 sett inn \u00ed hana \u00fdmsar \u2013 kannski flestar \u2013 sagnir sem geta falli\u00f0 undir l\u00fdsinguna h\u00e9r a\u00f0 framan \u00e1 ath\u00f6fnum sem f\u00f3lk framkv\u00e6mir til skiptis, hvert gegn \u00f6\u00f0ru. \u00cd leikd\u00f3mi \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1991 fann \u00e9g eftirfarandi l\u00fdsingu: \u201eTil d\u00e6mis um \u00feetta m\u00e1 taka litla senu, seint \u00ed verki Magn\u00fasar, \u00fear sem greifafj\u00f6lskyldan situr og spilar \u00e1 spil og hnerrar. Helgi og fri\u00f0ur heimilisins hafa veri\u00f0 endurreist og \u00e1rangurinn er spilamennska og hnerrar me\u00f0 f\u00ednni t\u00edmasetningu og n\u00e1num tengslum, \u00ed \u00fev\u00ed hvernig leikararnir hnerrast \u00e1.\u201c Ef Ragnar Kjartansson hef\u00f0i hr\u00e6kt til baka \u00e1 m\u00f3\u00f0ur s\u00edna \u00ed <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=eicurgykZtk&amp;t=70s\">fr\u00e6gu listaverki<\/a> hef\u00f0i m\u00e1tt segja \u00feau <em>hr\u00e6kjast \u00e1<\/em>.<\/p>\n<p>Vitanlega er \u00fea\u00f0 samt \u00feannig a\u00f0 sum \u00feessi samb\u00f6nd eiga s\u00e9r fastan sess \u00ed m\u00e1linu, eins og \u00feau sem nefnd voru \u00ed upphafi, en \u00f6nnur eru sjaldg\u00e6fari og jafnvel einnota \u2013 og e.t.v. stundum notu\u00f0 \u00ed h\u00e1lfk\u00e6ringi. En fyrir utan gagnkv\u00e6mnina er \u00fea\u00f0 sameiginlegt me\u00f0 \u00feessum samb\u00f6ndum a\u00f0 sagnirnar sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eru annars sjaldan e\u00f0a aldrei nota\u00f0ar \u00ed mi\u00f0mynd, nema \u00fe\u00e1 \u00ed annarri merkingu. \u00deannig getur <em>sendast <\/em>t.d. <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/34997\">merkt<\/a> 'fara \u00ed sendifer\u00f0ir' og 'fara hratt, hlaupa' en \u00fea\u00f0 er \u00f6nnur merking en \u00ed <em>sendast \u00e1<\/em>, og <em>kve\u00f0ast <\/em>getur <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/24996\">merkt<\/a> 'segjast' en \u00fea\u00f0 er \u00f6nnur merking en \u00ed <em>kve\u00f0ast \u00e1<\/em>. En stundum er gagnkv\u00e6mnin innifalin \u00ed mi\u00f0myndinni einni og s\u00e9r og \u00fe\u00e1 er <em>\u00e1 <\/em>ofauki\u00f0 \u2013 vi\u00f0 segjum ekki *<em>berjast \u00e1<\/em>, *<em>kyssast \u00e1<\/em>, *<em>hittast \u00e1<\/em>, *<em>m\u00e6tast \u00e1 <\/em>o.fl.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00f3pverji a\u00f0 velta fyrir s\u00e9r hlutverki atviksor\u00f0sins \u00e1 \u00ed or\u00f0asamb\u00f6ndum me\u00f0 s\u00f6gn \u00ed mi\u00f0mynd \u2013 flj\u00fagast \u00e1, kve\u00f0ast \u00e1, skrifast \u00e1 og takast \u00e1 \u2013 sem \u00e6ttu \u00f6ll vi\u00f0 \u201eum einhverskonar gl\u00edmu e\u00f0a keppni\u201c. \u00ddmis fleiri samb\u00f6nd af \u00feessu tagi eru til \u00ed m\u00e1linu, misjafnlega algeng \u2013 \u00ed Risam\u00e1lheildinni fann \u00e9g \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6083"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6087,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6083\/revisions\/6087"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}