{"id":6104,"date":"2024-02-25T14:55:23","date_gmt":"2024-02-25T14:55:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6104"},"modified":"2024-02-25T14:55:23","modified_gmt":"2024-02-25T14:55:23","slug":"mannmergi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/25\/mannmergi\/","title":{"rendered":"Mannmergi"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1\u00f0an var bent h\u00e9r \u00e1 a\u00f0 \u00ed <em>R\u00edkis\u00fatvarpinu <\/em>hef\u00f0i veri\u00f0 sagt \u201eb\u00faist er vi\u00f0 mannmergi\u201c \u00e1 kappleik sem er a\u00f0 hefjast, og spurt hvort \u00fearna v\u00e6ri um n\u00fdyr\u00f0i a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Or\u00f0i\u00f0 <em>mannmergi <\/em>er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum n\u00fat\u00edmam\u00e1ls og engin d\u00e6mi eru um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>e\u00f0a \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> \u2013 og ekki heldur um seinni hlutann <em>mergi<\/em>. \u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i taldi \u00e9g l\u00edklegast a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ri mism\u00e6li og hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 vera <em>margmenni<\/em> \u2013 samhlj\u00f3\u00f0aklasarnir <em>rg <\/em>og <em>nn <\/em>hef\u00f0u skipt um s\u00e6ti innan or\u00f0sins \u00feannig a\u00f0 \u00ed sta\u00f0 <em>ma<u>rg<\/u>me<u>nn<\/u>i <\/em>hef\u00f0i komi\u00f0<em> ma<u>nn<\/u>me<u>rg<\/u>i<\/em>. En \u00fe\u00f3tt \u00feetta kunni a\u00f0 vera mism\u00e6li lei\u00f0ir \u00fea\u00f0 til e\u00f0lilegs \u00edslensks or\u00f0s \u2013 <em>mann-<\/em> er au\u00f0vita\u00f0 al\u00feekktur fyrri li\u00f0ur samsetninga og \u00fe\u00f3tt <em>mergi <\/em>s\u00e9 ekki til h\u00f6fum vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>merg\u00f0<\/em> og samsetninguna <em>mannmerg\u00f0<\/em>.<\/p>\n<p>Mism\u00e6li af \u00feessu tagi \u00fear sem hlj\u00f3\u00f0 e\u00f0a hlj\u00f3\u00f0asamb\u00f6nd f\u00e6rast milli or\u00f0hluta eru vel \u00feekkt. Sigur\u00f0ur J\u00f3nsson skrifa\u00f0i fyrir nokkrum \u00e1rum <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/10628\/3\/Mism%c3%a6li%20og%20%c3%adslensk%20m%c3%a1lfr%c3%a6%c3%b0i%20-%20MA-ritger%c3%b0%20-%20Sigur%c3%b0ur%20J%c3%b3nsson.pdf\">meistararitger\u00f0<\/a> sem heitir <em>Mism\u00e6li og \u00edslensk m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i<\/em> og \u00fear er \u00fdmis svipu\u00f0 d\u00e6mi a\u00f0 finna. Me\u00f0al \u00feeirra eru <em>r<u>ei<\/u>ngr<u>au<\/u>num <\/em>\u00ed sta\u00f0<em> r<u>au<\/u>ngr<u>ei<\/u>num<\/em>,<em> <u>kl<\/u>j\u00e1<u>tr<\/u>ipping <\/em>\u00ed sta\u00f0<em> <u>tr<\/u>j\u00e1<u>kl<\/u>ipping<\/em>, <em>and<u>l<\/u>\u00fams<u>r<\/u>oft <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>and<u>r<\/u>\u00fams<u>l<\/u>oft<\/em>, <em><u>P<\/u>ola<u>k<\/u>orti\u00f0 <\/em>\u00ed sta\u00f0<em> <u>K<\/u>ola<u>p<\/u>orti\u00f0<\/em>, <em><u>d<\/u>allett<u>b<\/u>ansm\u00e6r <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em><u>b<\/u>allett<u>d<\/u>ansm\u00e6r<\/em>, <em><u>p<\/u>leyju<u>b<\/u>last <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em><u>b<\/u>leyju<u>p<\/u>last<\/em> og <em><u>fr<\/u>\u00e1marks<u>h<\/u>\u00e1dr\u00e1tt <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em><u>h<\/u>\u00e1marks<u>fr<\/u>\u00e1dr\u00e1tt<\/em>. \u00deetta eru allt saman samsett or\u00f0 \u00fear sem eitt e\u00f0a fleiri hlj\u00f3\u00f0, s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 e\u00f0a samhlj\u00f3\u00f0, v\u00edxlast milli or\u00f0hluta. \u00cd \u00f6llum tilvikum er \u00fatkoman or\u00f0leysa eins og algengast er um mism\u00e6li, \u00f6fugt vi\u00f0 <em>mannmergi <\/em>sem g\u00e6ti veri\u00f0 \u00edslenskt or\u00f0 sem fyrr segir.<\/p>\n<p>En \u00feegar a\u00f0 var g\u00e1\u00f0 kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 kvenkynsor\u00f0i\u00f0 <em>mannmergi <\/em>er <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o52402\">flettior\u00f0<\/a> \u00ed safni <em>Ordbog over det norr\u00f8ne prosasprog <\/em>\u2013 fj\u00f6gur d\u00e6mi m\u00e1 finna um \u00fea\u00f0 \u00ed fornum handritum. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 athyglisvert a\u00f0 \u00ed \u00f6llum tilvikum er anna\u00f0 or\u00f0 haft \u00ed sta\u00f0inn \u00ed \u00f6\u00f0rum var\u00f0veittum handritum sama texta \u2013 \u00ed \u00feremur d\u00e6mum <em>margmenni <\/em>en \u00ed einu <em>mannmerg\u00f0<\/em>, en b\u00e6\u00f0i or\u00f0in eru margfalt algengari \u00ed fornu m\u00e1li en <em>mannmergi<\/em>. \u00c9g \u00e1tta mig ekki alveg \u00e1 aldri og skyldleika \u00feeirra handrita sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a en s\u00fdnist \u00fe\u00f3 a\u00f0 handritin me\u00f0 <em>mannmergi<\/em> s\u00e9u yfirleitt eldri og \u00fev\u00ed er ekki \u00f3tr\u00falegt a\u00f0 sjaldg\u00e6fara or\u00f0i hafi veri\u00f0 skipt \u00fat fyrir algengara \u00ed uppskriftum \u2013 hugsanlega hafa skrifarar tali\u00f0 um villu a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, svipa\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 okkur dettur helst \u00ed hug a\u00f0 <em>mannmergi <\/em>s\u00e9 mism\u00e6li n\u00fa.<\/p>\n<p>Hva\u00f0 \u00e1 \u00fe\u00e1 a\u00f0 segja um \u00fea\u00f0 \u00feegar <em>mannmergi <\/em>heyrist \u00ed <em>R\u00edkis\u00fatvarpinu <\/em>\u00e1ri\u00f0 2024 \u2013 or\u00f0 sem engar heimildir eru til um undanfarin m\u00f6rg hundru\u00f0 \u00e1r? Er tr\u00falegt a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hafi var\u00f0veist \u00ed m\u00e1linu allan \u00feennan t\u00edma \u00e1n \u00feess a\u00f0 komast nokkru sinni \u00e1 prent? \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 vir\u00f0ist kannski ekki l\u00edklegt er r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 me\u00f0an starfsf\u00f3lk Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans h\u00e9lt uppi fyrirspurnum um or\u00f0 \u00ed \u00fatvarps\u00fe\u00e6ttinum <em>\u00cdslenskt m\u00e1l <\/em>voru stundum a\u00f0 d\u00fakka upp me\u00f0al almennings or\u00f0 sem f\u00e1 e\u00f0a engin d\u00e6mi voru um \u00e1 prenti en hlutu \u00fe\u00f3 a\u00f0 vera g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu. M\u00e9r finnst ekki \u00f3hugsandi a\u00f0 sama m\u00e1li gegni um <em>mannmergi <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00f3neitanlega s\u00e9u meiri l\u00edkur \u00e1 a\u00f0 um mism\u00e6li hafi veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. En hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur er <em>mannmergi <\/em>or\u00f0 sem myndi s\u00f3ma s\u00e9r vel \u00ed m\u00e1linu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1\u00f0an var bent h\u00e9r \u00e1 a\u00f0 \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpinu hef\u00f0i veri\u00f0 sagt \u201eb\u00faist er vi\u00f0 mannmergi\u201c \u00e1 kappleik sem er a\u00f0 hefjast, og spurt hvort \u00fearna v\u00e6ri um n\u00fdyr\u00f0i a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Or\u00f0i\u00f0 mannmergi er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum n\u00fat\u00edmam\u00e1ls og engin d\u00e6mi eru um \u00fea\u00f0 \u00e1 t\u00edmarit.is e\u00f0a \u00ed Risam\u00e1lheildinni \u2013 og ekki heldur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6105,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6104\/revisions\/6105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}