{"id":6106,"date":"2024-02-26T11:17:05","date_gmt":"2024-02-26T11:17:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6106"},"modified":"2024-02-26T11:27:03","modified_gmt":"2024-02-26T11:27:03","slug":"thad-er-farid-ad-audnast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/26\/thad-er-farid-ad-audnast\/","title":{"rendered":"\u00dea\u00f0 er fari\u00f0 a\u00f0 au\u00f0nast"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var n\u00fdlega spurt hvort f\u00f3lk kanna\u00f0ist vi\u00f0 \u00fe\u00e1 merkingu sagnarinnar <em>au\u00f0nast <\/em>sem h\u00fan hefur greinilega \u00ed setningunni \u201e\u00deetta er eini skaflinn sem ekki n\u00e1\u00f0i a\u00f0 au\u00f0nast \u00ed hl\u00e1kunni.\u201c Nokkrir \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed umr\u00e6\u00f0unni s\u00f6g\u00f0ust kannast vi\u00f0 \u00feetta, einkum \u00far Skaftafellss\u00fdslum en einnig \u00far D\u00f6lunum. Notkun l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>au\u00f0ur <\/em>\u00ed \u00feessari merkingu er vitanlega vel \u00feekkt, <em>au\u00f0 j\u00f6r\u00f0<\/em>, og nafnor\u00f0i\u00f0 <em>au\u00f0na <\/em>er l\u00edka til \u00ed merkingunni '\u00eds- e\u00f0a snj\u00f3laus blettur', 'au\u00f0 j\u00f6r\u00f0'. \u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er einnig nefnt a\u00f0 germyndars\u00f6gnin <em>au\u00f0na <\/em>komi fyrir \u00ed \u00f3pers\u00f3nulegri notkun, <em>\u00fea\u00f0 au\u00f0nar<\/em>, \u00ed merkingunni 'snj\u00f3 (\u00eds) leysir'. Hins vegar er \u00feessa merkingu mi\u00f0myndarinnar ekki a\u00f0 finna \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar er \u00fe\u00f3 a\u00f0 finna fj\u00f6gur <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/674645\">d\u00e6mi<\/a> um \u00feessa merkingu, \u00fea\u00f0 elsta \u00far <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1890: \u201en\u00fa aptur bl\u00ed\u00f0a og j\u00f6r\u00f0 a\u00f0 au\u00f0nast.\u201c \u00dea\u00f0 d\u00e6mi er \u00far fr\u00e9ttum sem bla\u00f0inu h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 sendar \u00far Nor\u00f0ur-M\u00falas\u00fdslu, og tv\u00f6 \u00f6nnur d\u00e6mi fr\u00e1 \u00fev\u00ed upp \u00far 1970 eru tengd M\u00falas\u00fdslum. Yngsta d\u00e6mi\u00f0 er svo fr\u00e1 1979, \u00far b\u00f3kinni <em>Ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0i Eyfellings <\/em>eftir \u00de\u00f3r\u00f0 T\u00f3masson: \u201e\u00dea\u00f0 er a\u00f0 byrja a\u00f0 au\u00f0nast sag\u00f0i f\u00f3lk, er au\u00f0ir blettir t\u00f3ku a\u00f0 rj\u00fafa f\u00f6nnina vegna s\u00f3lbr\u00e1\u00f0ar e\u00f0a hl\u00e1ka.\u201c \u00deetta bendir til \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hafi veri\u00f0 sjaldg\u00e6ft og \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 sk\u00fdra \u00fea\u00f0. Vegna samfalls vi\u00f0 s\u00f6gnina <em>au\u00f0nast <\/em>\u00ed merkingunni 'takast' sem er mj\u00f6g algeng er erfitt a\u00f0 leita a\u00f0 d\u00e6mum \u00ed rafr\u00e6num textum, en \u00fe\u00f3 hef \u00e9g fundi\u00f0 nokkur d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Heimskringlu <\/em>1904 segir: \u201eEf j\u00f6r\u00f0 au\u00f0nast, \u00fe\u00e1 v\u00e6ri \u00fea\u00f0 mikill munur.\u201c \u00cd <em>Hl\u00edn <\/em>1949 segir: \u201eHreind\u00fdr hafa veri\u00f0 gestir okkar \u00ed kringum t\u00fanin \u00ed langan t\u00edma, en eru n\u00fa held jeg horfin, s\u00ed\u00f0an f\u00f3r a\u00f0 au\u00f0nast.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1951 segir: \u201eVar \u00ed g\u00e6rkveldi fari\u00f0 a\u00f0 au\u00f0nast \u00ed Bl\u00f6nduhl\u00ed\u00f0 og L\u00fdtingssta\u00f0ahreppi, og v\u00ed\u00f0a farnir a\u00f0 koma upp rindar.\u201c \u00cd <em>Ve\u00f0rinu <\/em>1961 segir: \u201eS\u00ed\u00f0an var \u00e9ljagangur og snj\u00f3koma \u00ed \u00ferj\u00e1 daga me\u00f0 nokkru frosti, en \u00fe. 30. hl\u00fdna\u00f0i og f\u00f3r a\u00f0 rigna, svo j\u00f6r\u00f0 au\u00f0na\u00f0ist \u00e1 n\u00fd.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1973 segir: \u201eVe\u00f0r\u00e1ttan hefur veri\u00f0 \u00e1kaflega g\u00f3\u00f0 upp \u00e1 s\u00ed\u00f0kasti\u00f0 og \u00fea\u00f0 er miki\u00f0 fari\u00f0 a\u00f0 au\u00f0nast.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000 segir: \u201e\u00cd baks\u00fdn s\u00e9st inn J\u00f6kuldalinn \u00fear sem s\u00e9st \u00ed kolsvartan sandbakkann sem er fylgifiskur \u00feess \u00feegar j\u00f6r\u00f0 au\u00f0nast.\u201c<\/p>\n<p>\u00c9g hef fundi\u00f0 f\u00e1ein d\u00e6mi \u00ed vi\u00f0b\u00f3t, en \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0astnefnda er yngsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0. N\u00e6r \u00f6ll d\u00e6min er h\u00e6gt a\u00f0 tengja vi\u00f0 M\u00falas\u00fdslur \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 \u00feessi notkun hefur einkum t\u00ed\u00f0kast \u00fear og \u00ed Skaftafellss\u00fdslu. H\u00fan vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 alltaf hafa veri\u00f0 sjaldg\u00e6f \u00ed ritm\u00e1li eins og marka m\u00e1 b\u00e6\u00f0i af f\u00e6\u00f0 d\u00e6ma og af \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan er ekki gefin \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum. Hins vegar benda undirtektir \u00ed umr\u00e6\u00f0u \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum til \u00feess a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 enn b\u00e6rilega lifandi \u00ed t\u00f6lu\u00f0u m\u00e1li. \u00deetta s\u00fdnir okkur enn og aftur a\u00f0 or\u00f0 geta geymst \u00ed m\u00e1li almennings \u00e1ratugum og \u00f6ldum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 komast \u00e1 prent a\u00f0 r\u00e1\u00f0i. En \u00feetta \u00e6tti l\u00edka a\u00f0 hvetja okkur til ford\u00f3maleysis \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00fdnir vel a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust er a\u00f0 afgrei\u00f0a allt sem vi\u00f0 \u00feekkjum ekki sem bull og vitleysu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var n\u00fdlega spurt hvort f\u00f3lk kanna\u00f0ist vi\u00f0 \u00fe\u00e1 merkingu sagnarinnar au\u00f0nast sem h\u00fan hefur greinilega \u00ed setningunni \u201e\u00deetta er eini skaflinn sem ekki n\u00e1\u00f0i a\u00f0 au\u00f0nast \u00ed hl\u00e1kunni.\u201c Nokkrir \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed umr\u00e6\u00f0unni s\u00f6g\u00f0ust kannast vi\u00f0 \u00feetta, einkum \u00far Skaftafellss\u00fdslum en einnig \u00far D\u00f6lunum. Notkun l\u00fdsingaror\u00f0sins au\u00f0ur \u00ed \u00feessari merkingu er vitanlega vel \u00feekkt, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6106","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6106"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6109,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6106\/revisions\/6109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}