{"id":6203,"date":"2024-03-24T10:45:19","date_gmt":"2024-03-24T10:45:19","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6203"},"modified":"2024-03-24T10:45:19","modified_gmt":"2024-03-24T10:45:19","slug":"throtadur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/03\/24\/throtadur\/","title":{"rendered":"\u00derota\u00f0ur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fyrradag var l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>\u00ferota\u00f0ur <\/em>nefnt h\u00e9r en m\u00e1lshefjandi sag\u00f0ist hafa heyrt \u00fea\u00f0 \u00f6\u00f0ru hverju undanfarin \u00e1r. \u00dea\u00f0 er hvorki flettior\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>n\u00e9 <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> en hins vegar hefur \u00fea\u00f0 tvisvar veri\u00f0 a\u00f0 finna \u00ed listum um slangur \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em>, \u00ed fyrra skipti\u00f0 \u00ed \u00e1rsbyrjun 2014 undir yfirskriftinni \u201eSlangur \u00e1rsins 2013\u201c \u00fear sem \u00fea\u00f0 er a\u00f0eins <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6146399?iabr=on#page\/n53\/mode\/1up\/\">sk\u00fdrt<\/a> 'l\u00e9legur'. \u00c1ri\u00f0 2015 var <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7199491?iabr=on#page\/n34\/mode\/1up\/\">sk\u00fdringin<\/a> hins vegar mun \u00edtarlegri: \u201e<strong>\u00derota\u00f0ur\/\u00derotab\u00fa<\/strong> = A\u00f0 vera b\u00fainn \u00e1 \u00fev\u00ed. Or\u00f0i\u00f0 \u00ferotab\u00fa er nota\u00f0 yfir \u00fe\u00e1 sem eru alveg b\u00fanir \u00e1 \u00fev\u00ed, hvort sem \u00fea\u00f0 er \u00fereyta e\u00f0a eitthva\u00f0 anna\u00f0. \u00deeir sem hafa gert m\u00f6rg mist\u00f6k e\u00f0a eru ekki a\u00f0 gera g\u00f3\u00f0a hluti \u00ed l\u00edfinu geta eru \u00fdmist \u00ferota\u00f0ir e\u00f0a \u00ferotab\u00fa.\u201c \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru innan vi\u00f0 t\u00edu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 hefur hins vegar bl\u00f3mstra\u00f0 \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er h\u00e1tt \u00e1 \u00e1ttunda hundra\u00f0 d\u00e6ma um \u00fea\u00f0, n\u00e6stum \u00f6ll af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum (<em>twitter<\/em>). \u00deau elstu eru fr\u00e1 2012 og notkunin vir\u00f0ist hafa aukist mj\u00f6g hratt fram til 2015 en veri\u00f0 \u00ed nokkru jafnv\u00e6gi s\u00ed\u00f0an. \u00deegar or\u00f0i\u00f0 er nota\u00f0 um \u00e1stand f\u00f3lks vir\u00f0ist merkingin oftast vera 'a\u00f0 \u00ferotum kominn, b\u00fainn \u00e1 \u00fev\u00ed' en ef \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 um eitthva\u00f0 anna\u00f0, svo sem frammist\u00f6\u00f0u f\u00f3lks (t.d. listaf\u00f3lks), atbur\u00f0i, a\u00f0st\u00e6\u00f0ur e\u00f0a hluti, er merkingin fremur 'l\u00e9legur, \u00fareltur, lei\u00f0igjarn, b\u00fainn a\u00f0 vera' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt \u2013 svipa\u00f0 og <em>\u00fereytt <\/em>er oft nota\u00f0. Vissulega eru \u00fe\u00f3 engin sk\u00f6rp skil \u00fearna \u00e1 milli og eins og algengt er me\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 sem l\u00fdsa \u00e1standi fer t\u00falkunin eftir a\u00f0st\u00e6\u00f0um hverju sinni.<\/p>\n<p>\u201e\u201e\u00dea\u00f0 er frekar \u00ferota\u00f0 bara, ef \u00e9g \u00e1 a\u00f0 segja eins og er\u201c segir \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>2020 um \u00fatg\u00f6ngubann \u00ed covid. \u00c1 <em>V\u00edsi <\/em>2018 segir: \u201eV\u00edkingar eru \u00ed dau\u00f0af\u00e6ri a\u00f0 n\u00e6la \u00ed \u00feri\u00f0ja sigur sinn \u00ed r\u00f6\u00f0 er li\u00f0i\u00f0 f\u00e6r hi\u00f0 \u00ferota\u00f0a botnli\u00f0 Keflav\u00edkur \u00ed heims\u00f3kn.\u201c \u00c1 <em>f\u00f3tbolti.net <\/em>2019 segir: \u201eHann spilar \u00ferota\u00f0an f\u00f3tbolta og hefur \u00ferota\u00f0a og karakterslausa n\u00e6rveru.\u201c \u00cd <em>Kjarnanum <\/em>2014 segir: \u201eNota \u00ferota\u00f0an Samsung Galaxy Young s\u00edma.\u201c D\u00e6mi af <em>twitter<\/em>: \u201e\u00deessi leikur h\u00e9rna \u00ed Vesturb\u00e6num er gj\u00f6rsamlega \u00ferota\u00f0ur\u201c (2014), \u201e\u00deetta er \u00ferota\u00f0asti \u00feri\u00f0judagur ever\u201c (2015), \u201e\u00c9g er svo \u00ferotu\u00f0 og lei\u00f0inleg \u00ed dag\u201c (2015), \u201e\u00deetta er svo \u00ferotu\u00f0 umr\u00e6\u00f0a finnst m\u00e9r\u201c (2016), \u201eA\u00f0eins minni kv\u00ed\u00f0i en \u00f3tr\u00falega \u00ferotu\u00f0 og \u00fereytt\u201c (2016), \u201e\u00dea\u00f0 er \u00ferotu\u00f0 \u00fej\u00f3nusta!\u201c (2017).<\/p>\n<p>L\u00fdsingaror\u00f0 sem enda \u00e1 <em>-a\u00f0ur <\/em>eru yfirleitt upphaflega l\u00fdsingarh\u00e1ttur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar af s\u00f6gn, en s\u00f6gnin <em>\u00ferota <\/em>er ekki notu\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li og hana er hvorki a\u00f0 finna \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>n\u00e9 <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. S\u00f6gnin hefur \u00fe\u00f3 veri\u00f0 til \u00ed m\u00e1linu og er m.a. <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/23753\">nefnd<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em>\u00ed merkingunni 'ganga til \u00feurr\u00f0ar, skorta' og \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 \u00fear sem h\u00fan er <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/258360\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'faa Ende, mangle, fattes' sem merkir u.\u00fe.b. \u00fea\u00f0 sama. \u00dear kemur fram a\u00f0 s\u00f6gnin t\u00f3k \u00feolfallsfrumlag \u2013 <em>einhvern \u00ferotar eitthva\u00f0<\/em>. \u00cd <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar eru fj\u00f6gur <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/600964\">d\u00e6mi<\/a> um s\u00f6gnina, \u00f6ll fr\u00e1 16. og 17. \u00f6ld, og \u00feau \u00f6rf\u00e1u d\u00e6mi sem \u00e9g fann um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>vir\u00f0ast flest e\u00f0a \u00f6ll vera \u00far g\u00f6mlum textum. H\u00fan vir\u00f0ist \u00fev\u00ed me\u00f0 \u00f6llu horfin \u00far m\u00e1linu.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>\u00ferota\u00f0ur <\/em>l\u00edti \u00fat eins og l\u00fdsingarh\u00e1ttur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar af <em>\u00ferota <\/em>er ekki l\u00edklegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 mynda\u00f0 af s\u00f6gn sem varla hefur veri\u00f0 notu\u00f0 \u00ed fleiri aldir. V\u00e6ntanlega er \u00fea\u00f0 fremur leitt af nafnor\u00f0inu <em>\u00ferot <\/em>sem vitanlega er af s\u00f6mu r\u00f3t og nota\u00f0 \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>komast \u00ed \u00ferot <\/em>og <em>vera a\u00f0 \u00ferotum kominn<\/em>. Einnig g\u00e6tu veri\u00f0 tengsl vi\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>\u00ferotab\u00fa <\/em>eins og \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri or\u00f0ask\u00fdringu \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> en \u00e9g \u00e1tta mig ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hversu miki\u00f0 \u00fea\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu. Einhver d\u00e6mi er \u00fe\u00f3 a\u00f0 finna \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eins og \u201eEr \u00e9g algj\u00f6rt \u00ferotab\u00fa ef \u00e9g er a\u00f0 p\u00e6la \u00ed a\u00f0 r\u00f6lta ni\u00f0ur \u00ed vinnu og t\u00e9kka \u00e1 stemmaranum \u00e1 fyrsta sumarfr\u00eddeginum m\u00ednum?\u201c \u00e1 <em>twitter <\/em>2016. En hva\u00f0 sem \u00feessu l\u00ed\u00f0ur er <em>\u00ferota\u00f0ur <\/em>\u00e1g\u00e6tt or\u00f0 og fellur vel a\u00f0 m\u00e1linu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fyrradag var l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 \u00ferota\u00f0ur nefnt h\u00e9r en m\u00e1lshefjandi sag\u00f0ist hafa heyrt \u00fea\u00f0 \u00f6\u00f0ru hverju undanfarin \u00e1r. \u00dea\u00f0 er hvorki flettior\u00f0 \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k n\u00e9 \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k en hins vegar hefur \u00fea\u00f0 tvisvar veri\u00f0 a\u00f0 finna \u00ed listum um slangur \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu, \u00ed fyrra skipti\u00f0 \u00ed \u00e1rsbyrjun 2014 undir yfirskriftinni \u201eSlangur \u00e1rsins 2013\u201c \u00fear sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6203","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6203"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6204,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6203\/revisions\/6204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}