{"id":6208,"date":"2024-03-25T21:36:26","date_gmt":"2024-03-25T21:36:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6208"},"modified":"2024-03-25T21:36:26","modified_gmt":"2024-03-25T21:36:26","slug":"issland","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/03\/25\/issland\/","title":{"rendered":"\u00cdssland"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var \u2013 ekki \u00ed fyrsta skipti \u2013 veri\u00f0 a\u00f0 hn\u00fdta \u00ed frambur\u00f0inn <em>\u00cdssland<\/em>, \u00fe.e. stutt <em>\u00ed <\/em>[istlant], og \u00feessi frambur\u00f0ur hefur i\u00f0ulega veri\u00f0 gagnr\u00fdndur \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum. Helgi H\u00e1lfdanarson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1586122?iabr=on#page\/n24\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1984: \u201eOg \u00e1st\u00e6\u00f0an til \u00feess, a\u00f0 \u00e9g tel r\u00e9tt a\u00f0 kenna b\u00f6rnum a\u00f0 lesa fremur <strong>\u00cdsland<\/strong> en <strong>\u00cdssland<\/strong>, er ekki s\u00fa, a\u00f0 frambur\u00f0ur me\u00f0 einu s-i s\u00e9 a\u00f0 l\u00edkindum algengari enn sem komi\u00f0 er, heldur bl\u00e1tt \u00e1fram s\u00fa, a\u00f0 landi\u00f0 heitir \u00cdsland (stofnsamsett) en ekki \u00cdssland (laust samsett) og nafni\u00f0 stafsett samkv\u00e6mt \u00fev\u00ed.\u201c \u00cd br\u00e9fi sem G\u00edsli J\u00f3nsson birti \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1993 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1792680?iabr=on#page\/n9\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a>: \u201e\u00cdsland heitir <strong>\u00cds-land<\/strong> me\u00f0 l\u00f6ngu <strong>\u00ed<\/strong>-i og einu s-i, af \u00fev\u00ed a\u00f0 menn s\u00e1u fj\u00f6r\u00f0 fullan af <strong>\u00eds(i)<\/strong>. N\u00fa segja \u00fdmsir, og jafnvel \u00feeir sem s\u00edst skyldi, \u201e\u00cdssland\u201c [\u2026].\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar nefndir eru \u201e\u00feeir sem s\u00edst skyldi\u201c er sennilega veri\u00f0 a\u00f0 v\u00edsa til Vigd\u00edsar Finnbogad\u00f3ttur. H\u00fan hefur \u00feennan frambur\u00f0 og \u00fea\u00f0 var stundum gagnr\u00fdnt \u00fe\u00f3tt yfirleitt v\u00e6ri \u00fea\u00f0 gert undir r\u00f3s. En Vigd\u00eds veit venjulega hva\u00f0 h\u00fan syngur og \u00f3varlegt a\u00f0 gera athugasemdir vi\u00f0 me\u00f0fer\u00f0 hennar \u00e1 \u00edslensku m\u00e1li. <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3347858?iabr=on#page\/n1\/mode\/1up\/\">Pistil<\/a> Gu\u00f0mundar Andra Thorssonar \u00ed<em> Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1996 undir fyrirs\u00f6gninni \u201e<em>\u00cdssland<\/em>\u201c m\u00e1 l\u00edka skilja svo a\u00f0 honum finnist \u00feessi frambur\u00f0ur hafa einhver s\u00e9rst\u00f6k tengsl vi\u00f0 landi\u00f0: \u201e\u2026 \u00fev\u00ed h\u00e9r er allt sem ann \u00e9g. Tveir dagar \u00ed vi\u00f0b\u00f3t og \u00e9g ver\u00f0 farinn a\u00f0 bera \u00fea\u00f0 fram eins og sannur \u00e6ttjar\u00f0arvinur me\u00f0 stuttu \u00ed-i og tveimur essum: \u00cdssland.\u201c En \u00fea\u00f0 er fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi frambur\u00f0ur s\u00e9 einhver n\u00fdjung eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924.<\/p>\n<p>J\u00f3n \u00d3feigsson menntask\u00f3lakennari sem var f\u00e6r hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ingur hlj\u00f3\u00f0rita\u00f0i \u00f6ll flettior\u00f0 \u00ed \u00feeirri b\u00f3k. Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00cdsland <\/em>hlj\u00f3\u00f0ritar hann \u00e1 tvo vegu, [i\u02d0slant] og [i\u00b7slant], \u00fe.e. \u00fdmist me\u00f0 tveimur punktum e\u00f0a einum \u00e1 eftir <em>\u00ed<\/em> \u2013 tveir punktar t\u00e1kna langt hlj\u00f3\u00f0 en einn punktur \u201eh\u00e1lfa lengd\u201c. Or\u00f0 eins og <em>\u00edstra <\/em>hlj\u00f3\u00f0ritar J\u00f3n [i\u00b7sdra], og <em>\u00edskra <\/em>er einnig s\u00fdnt me\u00f0 h\u00e1lfri lengd \u00e1 <em>\u00ed<\/em> \u2013 aftur \u00e1 m\u00f3ti eru or\u00f0 eins og t.d. <em>\u00edsta\u00f0 <\/em>og <em>\u00edslaus <\/em>eing\u00f6ngu hlj\u00f3\u00f0ritu\u00f0 me\u00f0 l\u00f6ngu <em>\u00ed<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 J\u00f3n ger\u00f0i r\u00e1\u00f0 fyrir tvenns konar frambur\u00f0i \u00e1 <em>\u00cdsland <\/em>\u2013 annars vegar frambur\u00f0i me\u00f0 l\u00f6ngu <em>\u00ed<\/em> eins og \u00ed <em>\u00edsta\u00f0 <\/em>og hins vegar frambur\u00f0i \u00fear sem <em>\u00ed<\/em>-i\u00f0 hef\u00f0i s\u00f6mu lengd og \u00fea\u00f0 hefur \u00ed or\u00f0um eins og<em> \u00edstra<\/em> og <em>\u00edskra<\/em>. \u00dea\u00f0 er s\u00e1 frambur\u00f0ur sem vi\u00f0 skynjum sem <em>\u00cdssland<\/em> og er \u00fev\u00ed a.m.k. hundra\u00f0 \u00e1ra gamall.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er alveg r\u00e9tt a\u00f0 heiti landsins er ekki eignarfallssamsetning, <em>\u00cdss-land<\/em>, \u00fe\u00f3tt sl\u00edk samsetning g\u00e6ti vissulega sta\u00f0ist, heldur stofnsamsetning, <em>\u00cds-land<\/em>. En \u00fea\u00f0 t\u00e1knar ekki a\u00f0 frambur\u00f0ur me\u00f0 stuttu <em>\u00ed<\/em> s\u00e9 rangur. S\u00e1 frambur\u00f0ur kemur til ef reglu um lengd s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0a \u2013 sem segir a\u00f0 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 s\u00e9 stutt ef tv\u00f6 e\u00f0a fleiri samhlj\u00f3\u00f0 fara \u00e1 eftir \u2013 er beitt \u00e1 or\u00f0i\u00f0 \u00ed heild, en ekki \u00e1 hvern or\u00f0hluta fyrir sig. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt og algengt \u00ed samsettum or\u00f0um, ekki s\u00edst \u00f6rnefnum eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/07\/stadbundinn-framburdur-ornefna\/\">skrifa\u00f0<\/a> um. Reglan tekur \u00fe\u00e1 mi\u00f0 af b\u00e6\u00f0i lokahlj\u00f3\u00f0i fyrri hlutans, <em>s<\/em>, og upphafshlj\u00f3\u00f0i \u00feess seinni, <em>l<\/em>, og \u00fatkoman ver\u00f0ur stutt <em>\u00ed <\/em>\u2013 en ef reglan mi\u00f0ar a\u00f0eins vi\u00f0 samhlj\u00f3\u00f0 fyrri hlutans, <em>s<\/em>, ver\u00f0ur <em>\u00ed<\/em> langt. Hvort tveggja er fullkomlega e\u00f0lilegur frambur\u00f0ur og engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 gera \u00fear upp \u00e1 milli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var \u2013 ekki \u00ed fyrsta skipti \u2013 veri\u00f0 a\u00f0 hn\u00fdta \u00ed frambur\u00f0inn \u00cdssland, \u00fe.e. stutt \u00ed [istlant], og \u00feessi frambur\u00f0ur hefur i\u00f0ulega veri\u00f0 gagnr\u00fdndur \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum. Helgi H\u00e1lfdanarson sag\u00f0i \u00ed Morgunbla\u00f0inu 1984: \u201eOg \u00e1st\u00e6\u00f0an til \u00feess, a\u00f0 \u00e9g tel r\u00e9tt a\u00f0 kenna b\u00f6rnum a\u00f0 lesa fremur \u00cdsland en \u00cdssland, er ekki s\u00fa, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6208","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6209,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6208\/revisions\/6209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}