{"id":6210,"date":"2024-03-26T11:29:26","date_gmt":"2024-03-26T11:29:26","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6210"},"modified":"2024-03-26T11:29:26","modified_gmt":"2024-03-26T11:29:26","slug":"litilmagnar-undirhundar-og-underdogs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/03\/26\/litilmagnar-undirhundar-og-underdogs\/","title":{"rendered":"L\u00edtilmagnar, undirhundar \u2013 og underdogs"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/ithrottir\/2024-03-25-age-hareide-meiri-pressa-a-ukrainu-408526\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>\u00ed g\u00e6r var haft eftir landsli\u00f0s\u00fej\u00e1lfaranum \u00c5ge Hareide: \u201eStundum getur hinn svokalla\u00f0i l\u00edtilmagni [underdog] slegi\u00f0 til baka\u201c og \u00ed <a href=\"https:\/\/www.fotbolti.net\/news\/25-03-2024\/hareide-talar-afram-um-helmingslikur-undirhundar-geta-stundum-bitid-fra-ser\">fr\u00e9tt<\/a> undir fyrirs\u00f6gninni \u201eUndirhundar geta stundum biti\u00f0 fr\u00e1 s\u00e9r\u201c \u00e1 vefnum <em>f\u00f3tbolti.net <\/em>voru s\u00f6mu umm\u00e6li endurs\u00f6g\u00f0 \u201estundum geta undirhundarnir (litla li\u00f0i\u00f0 e\u00f0a \u00fea\u00f0 \u00f3l\u00edklegra, e. underdogs) biti\u00f0 fr\u00e1 s\u00e9r\u201c. \u00dearna hefur landsli\u00f0s\u00fej\u00e1lfarinn sem s\u00e9 nota\u00f0 enska or\u00f0i\u00f0 <em>underdogs <\/em>og \u00fea\u00f0 er \u00ed \u00f6\u00f0ru tilvikinu \u00fe\u00fdtt li\u00f0 fyrir li\u00f0, <em>undirhundar<\/em>, en \u00ed hinu tilvikinu er fundin \u00edslensk samsv\u00f6run, <em>l\u00edtilmagni<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 sameiginlegt me\u00f0 b\u00e1\u00f0um fr\u00e9ttum a\u00f0 \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 er sk\u00fdrt me\u00f0 \u00fev\u00ed enska og \u00fea\u00f0 m\u00e1 velta \u00fev\u00ed fyrir s\u00e9r hvers vegna \u00fea\u00f0 er gert og hvort fyrir \u00fev\u00ed s\u00e9 gild \u00e1st\u00e6\u00f0a e\u00f0a jafnvel br\u00fdn nau\u00f0syn.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>underdog <\/em><a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/underdog\">merkir<\/a> 'a person or group of people with less power, money, etc. than the rest of society' e\u00f0a 'einstaklingur e\u00f0a h\u00f3pur f\u00f3lks me\u00f0 minna vald, peninga o.s.frv. en anna\u00f0 f\u00f3lk \u00ed samf\u00e9laginu'. \u00cd <em>Ensk-\u00edslensku or\u00f0ab\u00f3kinni <\/em>\u00e1 <em>Sn\u00f6ru <\/em>er or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt 's\u00e1 sem m\u00e1 s\u00edn minna, l\u00edtilmagni; olnbogabarn'. Or\u00f0i\u00f0 kemur fyrst fyrir \u00ed \u00edslensku samhengi \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1973: \u201eMe\u00f0 nokkrum h\u00e6tti er hver \u201etopdog\u201c h\u00e1\u00f0ur \u201eunderdog\u201c (\u00feeim sem minna m\u00e1 s\u00edn).\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2000 er haft eftir Megasi: \u201e\u00c9g meina, ekki er \u00e9g kvenkyns og m\u00e9r finnst \u00e9g vera hryllilega mikill \u201eunderdog\u201c.\u201c \u00cd grein eftir \u00c1rmann Jakobsson \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>2006 segir: \u201eStephenie og Bobby Jon ur\u00f0u \u00fea\u00f0 sem Bandar\u00edkjamenn kalla \u201eundirhunda\u201c (underdog) en vi\u00f0 k\u00f6llum sm\u00e6lingja.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 s\u00ed\u00f0ustu 10-15 \u00e1rum hefur <em>underdog <\/em>veri\u00f0 t\u00f6luvert nota\u00f0 \u00ed \u00edslensku samhengi, einkum \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttafr\u00e9ttum \u2013 oft \u00ed g\u00e6sal\u00f6ppum og stundum sk\u00fdrt \u00e1 \u00edslensku. \u00c1 <em>V\u00edsi <\/em>2012 segir: \u201e\u00c9g er \u201eunderdog\u201c en \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur einhver a\u00f0 vera \u00ed \u00fev\u00ed hlutverki.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201eOkkur l\u00ed\u00f0ur langbest \u00feegar vi\u00f0 erum litla li\u00f0i\u00f0 e\u00f0a \u201eunderdog\u201c.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttat\u00edmanum <\/em>2014 segir: \u201e\u00c9g hef alltaf veri\u00f0 \u201eunderdog\u201c og held a\u00f0 m\u00e9r muni alltaf l\u00ed\u00f0a \u00feannig.\u201c \u00c1 <em>f\u00f3tbolti.net<\/em> 2013 segir: \u201eAuglj\u00f3slega yr\u00f0i \u00cdsland mesti \u201eunderdog-inn\u201c sem k\u00e6mist \u00e1 heimsmeistaram\u00f3ti\u00f0.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2017 segir: \u201ePort\u00fagalar eru \u201ethe underdog\u201c \u00ed \u00feessari keppni eins og vi\u00f0 \u00cdslendingar.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2017 segir: \u201eVi\u00f0 erum alltaf svolitlir \u201eunderdogs\u201c (e. minni m\u00e1ttar).\u201c<\/p>\n<p>Sk\u00fdringu \u00e1 or\u00f0inu <em>undirhundur <\/em>er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum. Elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00ed vestur\u00edslenska bla\u00f0inu <em>Heimskringlu <\/em>1943 en \u00fea\u00f0 s\u00e9st fyrst \u00ed \u00edslensku bla\u00f0i 50 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar. Samkv\u00e6mt <em>Ritm\u00e1lssafni<\/em> \u00c1rnastofnunar <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/513836\">kemur<\/a> \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3 fyrir \u00ed b\u00f3k eftir Halld\u00f3r Stef\u00e1nsson fr\u00e1 1959. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru um 60 d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu 15 \u00e1rum, megni\u00f0 af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. D\u00e6mi \u00far \u00f6\u00f0rum textum eru n\u00e6r \u00f6ll innan g\u00e6salappa og stundum sk\u00fdr\u00f0 \u00e1 ensku e\u00f0a \u00edslensku. \u00cd <em>Kjarnanum <\/em>2018 segir: \u201eErnirnir hafa me\u00f0 undraver\u00f0um h\u00e6tti teki\u00f0 \u201eundirhunda\u201c e\u00f0a \u201eunderdog \u201c hlutverk sitt \u00ed fangi\u00f0.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2019 segir: \u201eEn a\u00f0 \u00feessu sinni m\u00e6ta \u00fe\u00e6r til leiks sem svokalla\u00f0ir \u201eundirhundar\u201c, e\u00f0a \u00fea\u00f0 li\u00f0 sem er \u00f3l\u00edklegra til sigurs.\u201c<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>undirhundur <\/em>er vitanlega \u00edslenska \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 b\u00e1\u00f0ir hlutar \u00feess eru \u00edslensk or\u00f0. En upphafleg <a href=\"https:\/\/www.etymonline.com\/word\/underdog#etymonline_v_4482\">merking<\/a> enska or\u00f0sins er \u201ethe beaten dog in a fight\u201c e\u00f0a \u201ehundur sem er sigra\u00f0ur \u00ed \u00e1t\u00f6kum\u201c og \u00fe\u00f3tt <em>under <\/em>samsvari <em>undir <\/em>og <em>dog <\/em>samsvari <em>hundur <\/em>m\u00e1 deila um hvort s\u00f6mu merkingarvensl milli or\u00f0hlutanna og eru \u00ed <em>underdog <\/em>f\u00e1ist me\u00f0 tengingu \u00feeirra \u00ed \u00edslensku. Or\u00f0i\u00f0 er l\u00edka \u00f3\u00fearft \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum g\u00f6mul og \u00feekkt \u00edslensk or\u00f0 yfir \u00feessa merkingu eins og \u00e1\u00f0ur er komi\u00f0 fram \u2013 einkum <em>l\u00edtilmagni<\/em> en einnig <em>sm\u00e6lingi<\/em> o.fl. \u00cd vi\u00f0tali \u00ed <em>Stundinni <\/em>2015 segir J\u00f3n Gnarr: \u201ehugmyndafr\u00e6\u00f0i Besta flokksins gekk \u00fat \u00e1 alls konar fyrir aumingja, sem var sk\u00e1sta \u00fe\u00fd\u00f0ingin sem vi\u00f0 fundum \u00e1 hugtakinu underdog\u201c \u2013 en s\u00fa \u00fe\u00fd\u00f0ing er kannski ekki heppileg.<\/p>\n<p>Hva\u00f0 sem \u00feessu l\u00ed\u00f0ur er <em>undirhundur<\/em> greinilega komi\u00f0 \u00ed einhverja notkun og venst sj\u00e1lfsagt eins og \u00f6nnur or\u00f0, og vitanlega m\u00e1 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 betri kostur en a\u00f0 nota <em>underdog <\/em>\u00f3breytt. Hins vegar er \u00fea\u00f0 umhugsunarefni a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0a skuli talin til a\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/01\/er-islenska-onakvaemari-en-enska\/\">sk\u00fdra \u00edslensk or\u00f0<\/a> eins og <em>l\u00edtilmagni <\/em>og <em>undirhundar <\/em>me\u00f0 ensku or\u00f0i. H\u00e6gt er a\u00f0 l\u00edta \u00e1 \u00feetta sem e\u00f0lilega \u00fej\u00f3nustu vi\u00f0 lesendur \u2013 fr\u00e9ttaskrifarar vilja hj\u00e1lpa \u00feeim til a\u00f0 skilja or\u00f0i\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 benda \u00e1 enskt or\u00f0 sem tali\u00f0 er l\u00edklegra a\u00f0 lesendur skilji. En einnig m\u00e1 l\u00edta \u00e1 \u00feetta sem vantraust \u00e1 lesendum \u2013 tali\u00f0 \u00f3v\u00edst a\u00f0 \u00feeir muni skilja \u00feetta annars. Hvort sem heldur er finnst m\u00e9r \u00fea\u00f0 umhugsunarefni ef m\u00e1lnotendur \u00feurfa stu\u00f0ning ensku til a\u00f0 skilja \u00edslensku. \u00de\u00e1 erum vi\u00f0 \u00e1 varasamri braut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed g\u00e6r var haft eftir landsli\u00f0s\u00fej\u00e1lfaranum \u00c5ge Hareide: \u201eStundum getur hinn svokalla\u00f0i l\u00edtilmagni [underdog] slegi\u00f0 til baka\u201c og \u00ed fr\u00e9tt undir fyrirs\u00f6gninni \u201eUndirhundar geta stundum biti\u00f0 fr\u00e1 s\u00e9r\u201c \u00e1 vefnum f\u00f3tbolti.net voru s\u00f6mu umm\u00e6li endurs\u00f6g\u00f0 \u201estundum geta undirhundarnir (litla li\u00f0i\u00f0 e\u00f0a \u00fea\u00f0 \u00f3l\u00edklegra, e. underdogs) biti\u00f0 fr\u00e1 s\u00e9r\u201c. \u00dearna hefur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6210","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6210","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6210"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6210\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6211,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6210\/revisions\/6211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}