{"id":6223,"date":"2024-04-08T18:13:38","date_gmt":"2024-04-08T18:13:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6223"},"modified":"2024-04-08T18:14:46","modified_gmt":"2024-04-08T18:14:46","slug":"smellhitta-smellpassa-og-adrar-smell-sagnir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/08\/smellhitta-smellpassa-og-adrar-smell-sagnir\/","title":{"rendered":"Smellhitta, smellpassa og a\u00f0rar smell-sagnir"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fyrradag rakst \u00e9g \u00e1 <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/sport\/enski\/2024\/04\/06\/brasiliumadurinn_smellhitti_boltann_myndskeid\/\">fyrirs\u00f6gnina<\/a> \u201eBrasil\u00eduma\u00f0urinn smellhitti boltann\u201c \u00e1 <em>mbl.is<\/em>. \u00c9g hef svo sem \u00f3tal sinnum s\u00e9 s\u00f6gnina <em>smellhitta <\/em>en f\u00f3r samt af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um a\u00f0 velta henni fyrir m\u00e9r. \u00de\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er hana hvorki a\u00f0 finna \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>n\u00e9 <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>en \u00ed \u00edslensk-enskri <em>Or\u00f0ab\u00f3k Aldam\u00f3ta <\/em>\u00e1 <em>Sn\u00f6ru <\/em>er h\u00fan \u00fe\u00fddd 'smash'. H\u00fan merkir 'hitta vel e\u00f0a n\u00e1kv\u00e6mlega' og v\u00e6ntanlega liggur <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/37952\">s\u00f6gnin<\/a> <em>smella <\/em>a\u00f0 baki \u2013 ein merking hennar er 'hr\u00f6kkva (\u00e1 sinn sta\u00f0), passa vel (\u00e1 s\u00ednum sta\u00f0)\u201a ganga upp, kl\u00e1rast', t.d. <em>\u00feetta er allt a\u00f0 smella <\/em>(<em>saman<\/em>). En <em>smella<\/em> merkir einnig 'gera sn\u00f6ggt hlj\u00f3\u00f0' og e.t.v. v\u00edsar <em>smell- <\/em>\u00ed <em>smellhitta <\/em>einnig til smellsins sem ver\u00f0ur \u00feegar slegi\u00f0 er e\u00f0a sparka\u00f0 \u00ed bolta.<\/p>\n<p>Eins og \u00e9g \u00fe\u00f3ttist vita er s\u00f6gnin ekki \u00fdkja g\u00f6mul \u2013 elsta d\u00e6mi um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00ed <em>V\u00edkurfr\u00e9ttum <\/em>1985: \u201eMargeir nota\u00f0i 6-j\u00e1rn, smellhitti og \u2026 \u201elenti inn \u00e1 gr\u00edni og r\u00falla\u00f0i beint \u00ed holu\u201c.\u201c \u00dearna er s\u00f6gnin notu\u00f0 um golf og l\u00edka \u00ed n\u00e6stelsta d\u00e6minu, \u201eBing\u00f3, hann smellhitti boltann\u201c \u00ed <em>DV <\/em>1985, en \u00ed <em>DV <\/em>1989 er merkingin \u00f3eiginleg: \u201eKringlan hefur gengi\u00f0 vel og me\u00f0 henni vir\u00f0ist P\u00e1lmi hafa smellhitt naglann \u00e1 h\u00f6fu\u00f0i\u00f0.\u201c \u00deetta eru einu d\u00e6min um s\u00f6gnina fyrir 1992 en \u00ed <em>DV <\/em>\u00fea\u00f0 \u00e1r er h\u00fan fyrst notu\u00f0 um f\u00f3tbolta: \u201e\u00c9g smellhitti boltann og \u00fea\u00f0 var fr\u00e1b\u00e6rt a\u00f0 sj\u00e1 hann \u00ed netinu.\u201c Eftir \u00fea\u00f0 fer d\u00e6mum sm\u00e1tt og sm\u00e1tt fj\u00f6lgandi og langflest eru \u00far f\u00f3tboltam\u00e1li. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru t\u00e6p 170 d\u00e6mi um hana en \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru d\u00e6min r\u00fam 500.<\/p>\n<p>Nokkrar a\u00f0rar samsettar sagnir me\u00f0 <em>smell-<\/em> sem fyrri li\u00f0 m\u00e1 finna \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00derett\u00e1n d\u00e6mi eru um <em>smellvirka<\/em>, t.d. \u201eS\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst er \u00fea\u00f0 svo meginatri\u00f0i\u00f0, \u00feetta samspil mynda og texta, sem smellvirkar\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008. \u00c1tta d\u00e6mi eru um <em>smellganga<\/em>, t.d. \u201eSumir hafa l\u00e1ti\u00f0 \u00ed s\u00e9r heyra s\u00ed\u00f0ar og \u00fe\u00e1 hefur allt smellgengi\u00f0 upp\u201c \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>2015. Fj\u00f6gur d\u00e6mi eru um <em>smellfalla<\/em>, t.d. \u201eAllan Fall er a\u00f0 smellfalla inn \u00ed li\u00f0i\u00f0\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008. S\u00f6gnin <em>smellkyssa <\/em>er hins vegar miklu eldri og l\u00edklega annars e\u00f0lis\u2013 elsta d\u00e6mi um hana er \u201eaugun \u00e6tlu\u00f0u bl\u00e1tt \u00e1fram \u00fat \u00far hausnum \u00e1 honum, \u00feegar hann s\u00e1 hana smellkyssa stj\u00fapuna\u201c \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1951. \u00dear er v\u00e6ntanlega v\u00edsa\u00f0 til hlj\u00f3\u00f0sins, enda or\u00f0i\u00f0 <em>kossasmellur <\/em>til \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 fr\u00e1 1943.<\/p>\n<p>En langalgengasta s\u00f6gnin me\u00f0 \u00feennan fyrri li\u00f0 er <em>smellpassa<\/em> sem m\u00e9r fannst \u00e9g hafa kunna\u00f0 alla t\u00ed\u00f0 og h\u00e9lt a\u00f0 v\u00e6ri g\u00f6mul, er \u00ed raun litlu eldri en <em>smellhitta <\/em>ef marka m\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>\u2013 elsta d\u00e6mi\u00f0 um hana er \u00ed <em>\u00cd\u00fer\u00f3ttabla\u00f0inu <\/em>1978: \u201eEinhver \u00e1horfandanna haf\u00f0i veri\u00f0 vi\u00f0 \u00feessum \u00farslitum b\u00fainn og dr\u00f3 upp \u00far p\u00fassi s\u00ednu gulllita\u00f0a k\u00f3r\u00f3nu sem smellpassa\u00f0i \u00e1 h\u00e1lfsk\u00f6ll\u00f3tt h\u00f6fu\u00f0 Stenzels.\u201c F\u00e1ein d\u00e6mi eru um s\u00f6gnina fr\u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum en \u00fea\u00f0 er ekki fyrr en um mi\u00f0jan t\u00edunda \u00e1ratuginn sem h\u00fan fer a\u00f0 ver\u00f0a algeng og tekur svo vi\u00f0 s\u00e9r svo a\u00f0 um munar \u00e1 \u00feessari \u00f6ld. Alls eru t\u00e6plega 2.600 d\u00e6mi um hana \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og n\u00e6rri 4.500 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. \u00dearna er auglj\u00f3st a\u00f0 um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a merkinguna \u201apassa vel\u2018 en merkingin \u201agera sn\u00f6ggt hlj\u00f3\u00f0\u2018 \u00e1 ekki vi\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fyrradag rakst \u00e9g \u00e1 fyrirs\u00f6gnina \u201eBrasil\u00eduma\u00f0urinn smellhitti boltann\u201c \u00e1 mbl.is. \u00c9g hef svo sem \u00f3tal sinnum s\u00e9 s\u00f6gnina smellhitta en f\u00f3r samt af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um a\u00f0 velta henni fyrir m\u00e9r. \u00de\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 \u00ed Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls er hana hvorki a\u00f0 finna \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k n\u00e9 \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k en \u00ed \u00edslensk-enskri Or\u00f0ab\u00f3k Aldam\u00f3ta \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6223","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6223"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6226,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6223\/revisions\/6226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}