{"id":6228,"date":"2024-04-10T09:10:32","date_gmt":"2024-04-10T09:10:32","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6228"},"modified":"2024-04-10T09:11:00","modified_gmt":"2024-04-10T09:11:00","slug":"er-ad-bera-virdingu-fyrir-thad-sama-og-virda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/10\/er-ad-bera-virdingu-fyrir-thad-sama-og-virda\/","title":{"rendered":"Er a\u00f0 bera vir\u00f0ingu fyrir \u00fea\u00f0 sama og vir\u00f0a?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/nyr.ruv.is\/frettir\/innlent\/2024-04-09-nemendur-fai-aukin-taekifaeri-til-inngildingar-i-staerra-samfelagi-409728\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>\u00ed g\u00e6r sag\u00f0i: \u201eGu\u00f0veig segist bera vir\u00f0ingu fyrir \u00feessum sj\u00f3narmi\u00f0um.\u201c \u00deetta er algeng m\u00e1lnotkun og hvarflar ekki a\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 n\u00fdta \u00ed hana e\u00f0a halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 r\u00f6ng \u00ed einhverjum skilningi, en \u00fearna hef\u00f0i \u00e9g fremur sagt <em>Gu\u00f0veig segist vir\u00f0a \u00feessi sj\u00f3narmi\u00f0<\/em>. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> er nafnor\u00f0i\u00f0 <em>vir\u00f0ing <\/em>sk\u00fdrt 'vi\u00f0urkenning og gott \u00e1lit sem ma\u00f0ur \u00e1vinnur s\u00e9r fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum, hei\u00f0ur' og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt '\u00e1lit, hei\u00f0ur; \u00fea\u00f0 a\u00f0 vir\u00f0a'. \u00de\u00f3tt s\u00f6gnin <em>vir\u00f0a <\/em>s\u00e9 vissulega <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/45882\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'bera vir\u00f0ingu fyrir' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>m\u00e6tti skilja sk\u00fdringarnar \u00e1 nafnor\u00f0inu <em>vir\u00f0ing <\/em>\u00e1 \u00feann veg a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 einkum f\u00f3lk fremur en sko\u00f0anir sem getur noti\u00f0 vir\u00f0ingar \u2013 sem h\u00e6gt er a\u00f0 <em>bera vir\u00f0ingu fyrir<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta er samt ekki svo einfalt \u2013 \u00fea\u00f0 m\u00e1 finna \u00f3tal g\u00f6mul d\u00e6mi um a\u00f0 <em>vir\u00f0ing <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 um anna\u00f0 en f\u00f3lk. \u00cd <em>Kvennabla\u00f0inu <\/em>1913 segir: \u201e\u00fe\u00e6r bera \u00fe\u00e1 vir\u00f0ingu fyrir \u00feessu mikilv\u00e6gasta m\u00e1li \u00edslenzku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar.\u201c \u00cd <em>\u00cdslandi <\/em>1927 segir: \u201eMa\u00f0ur hefir ekki geta\u00f0 s\u00e9\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 bla\u00f0inu, a\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6ri s\u00e9rlega vir\u00f0ingu fyrir \u00feessu r\u00edki.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1935 segir: \u201e\u00c9g haf\u00f0i bori\u00f0 svo \u00f3stj\u00f3rnlega vir\u00f0ingu fyrir \u00feessu br\u00e9fi.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1941 segir: \u201eEn alt \u00ed einu hjer um daginn fjekk jeg dj\u00fapa vir\u00f0ingu fyrir \u00feessu gamla h\u00fasi.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1955 segir: \u201eVi\u00f0 ver\u00f0um a\u00f0 bera mikla vir\u00f0ingu fyrir \u00feessu framtaki.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1958 segir: \u201e\u00deegar ma\u00f0ur gengur um g\u00f6tur Varsj\u00e1r, setur mann hlj\u00f3\u00f0an af vir\u00f0ingu fyrir \u00feessu minnismerki.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd sta\u00f0inn fyrir <em>vir\u00f0ing <\/em>v\u00e6ri \u00ed flestum e\u00f0a \u00f6llum \u00feessum d\u00e6mum h\u00e6gt a\u00f0 setja or\u00f0i\u00f0 <em>lotning<\/em> sem einmitt er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/26998\">sk\u00fdrt<\/a> 'dj\u00fap vir\u00f0ing' b\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> og <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. En \u00fea\u00f0 eru l\u00edka d\u00e6mi fr\u00e1 \u00fdmsum t\u00edmum um a\u00f0 <em>bera vir\u00f0ingu fyrir sko\u00f0unum <\/em>e\u00f0a <em>sj\u00f3narmi\u00f0um<\/em> og \u00fear v\u00e6ri t\u00e6past e\u00f0lilegt a\u00f0 tala um <em>lotningu<\/em>. \u00cd <em>Dagskr\u00e1 <\/em>1899 segir: \u201el\u00e1tum oss l\u00edka bera vir\u00f0ingu fyrir sko\u00f0unum annara manna.\u201c \u00cd <em>Heimskringlu <\/em>1902 segir: \u201eHann s\u00fdndi vir\u00f0ingu fyrir sko\u00f0ununum og tala\u00f0i hei\u00f0arlega um m\u00f3tst\u00f6\u00f0umenn s\u00edna.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1966 segir: \u201een berum fulla vir\u00f0ingu fyrir sj\u00f3narmi\u00f0um hvors annars.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1982 segir: \u201eSta\u00f0reyndin er jafnframt s\u00fa a\u00f0 \u00e9g ber mikla vir\u00f0ingu fyrir sj\u00f3narmi\u00f0um landverndarmanna.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessum d\u00e6mum myndi \u00e9g nota s\u00f6gnina <em>vir\u00f0a <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>bera vir\u00f0ingu fyrir<\/em>. M\u00e9r finnst <em>vir\u00f0a <\/em>\u00ed samhengi af \u00feessu tagi merkja 'taka tillit til, taka mark \u00e1, taka alvarlega, gera ekki l\u00edti\u00f0 \u00far' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt fremur en tengjast \u00e1liti e\u00f0a hei\u00f0ri. En m\u00e9r s\u00fdnist notkun sambandsins <em>bera vir\u00f0ingu fyrir <\/em>\u00ed \u00feessari merkingu hafa aukist mj\u00f6g \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum. \u00cd Al\u00feingisr\u00e6\u00f0um \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru 129 d\u00e6mi um <em>bera vir\u00f0ingu fyrir sko\u00f0un <\/em>\/ <em>sj\u00f3narmi\u00f0i<\/em>, \u00fear af a\u00f0eins ellefu fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir aldam\u00f3t. Au\u00f0vita\u00f0 er ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fea\u00f0 eins og \u00e1\u00f0ur segir \u2013 \u00feetta s\u00fdnir bara a\u00f0 vi\u00f0 leggjum ekki \u00f6ll n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00f6mu merkingu \u00ed \u00fdmis or\u00f0 og or\u00f0asamb\u00f6nd. \u00dea\u00f0 er \u00ed f\u00ednu lagi, svo framarlega sem \u00fea\u00f0 veldur ekki alvarlegum misskilningi \u2013 sem sjaldnast er.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed g\u00e6r sag\u00f0i: \u201eGu\u00f0veig segist bera vir\u00f0ingu fyrir \u00feessum sj\u00f3narmi\u00f0um.\u201c \u00deetta er algeng m\u00e1lnotkun og hvarflar ekki a\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 n\u00fdta \u00ed hana e\u00f0a halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 r\u00f6ng \u00ed einhverjum skilningi, en \u00fearna hef\u00f0i \u00e9g fremur sagt Gu\u00f0veig segist vir\u00f0a \u00feessi sj\u00f3narmi\u00f0. \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er nafnor\u00f0i\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6228","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6228"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6230,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228\/revisions\/6230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}