{"id":6241,"date":"2024-04-12T18:37:44","date_gmt":"2024-04-12T18:37:44","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6241"},"modified":"2024-04-12T18:37:44","modified_gmt":"2024-04-12T18:37:44","slug":"breytum-atvinnu-og-launastefnu-i-thagu-islenskunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/12\/breytum-atvinnu-og-launastefnu-i-thagu-islenskunnar\/","title":{"rendered":"Breytum atvinnu- og launastefnu \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00edslenskunnar"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd dag var \u00e9g a\u00f0 tala vi\u00f0 innflytjanda sem hefur b\u00fai\u00f0 h\u00e9r \u00ed t\u00edu \u00e1r. Vi\u00f0 t\u00f6lu\u00f0um saman \u00e1 ensku sem er \u00fe\u00f3 ekki m\u00f3\u00f0urm\u00e1l hans \u2013 hann sag\u00f0ist skilja d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00ed \u00edslensku en ekki n\u00f3g til a\u00f0 geta teki\u00f0 \u00fe\u00e1tt \u00ed samr\u00e6\u00f0um. \u00c9g kunni ekki vi\u00f0 a\u00f0 spyrja hvers vegna hann hef\u00f0i ekki l\u00e6rt \u00edslensku en heyr\u00f0ist \u00e1 honum a\u00f0 a\u00f0al\u00e1st\u00e6\u00f0an v\u00e6ri s\u00fa a\u00f0 hann hef\u00f0i ekki \u00feurft \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda \u2013 \u00fe\u00f3tt hann \u00feurfi a\u00f0 hafa samskipti vi\u00f0 \u00cdslendinga \u00ed starfi s\u00ednu er hann ekki \u00ed afgrei\u00f0slu- e\u00f0a \u00fej\u00f3nustustarfi og \u00fea\u00f0 er vel \u00feekkt a\u00f0 vegna almennrar enskukunn\u00e1ttu \u00cdslendinga er enginn vandi a\u00f0 b\u00faa \u00ed landinu \u00e1rum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0. \u00dea\u00f0 er vont fyrir \u00edslenskuna, getur veri\u00f0 truflandi fyrir \u00cdslendinga, tv\u00edbent fyrir f\u00f3lki\u00f0 sem hinga\u00f0 kemur \u2013 en gott fyrir atvinnul\u00edfi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru nefnilega atvinnurekendur sem bera megin\u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00e9r skulu b\u00faa tugir \u00fe\u00fasunda f\u00f3lks sem ekki kann \u00edslensku. Atvinnul\u00edfi\u00f0 kallar eftir fleira og fleira f\u00f3lki og gerir enga kr\u00f6fu um \u00edslenskukunn\u00e1ttu. E\u00f0lilegt v\u00e6ri a\u00f0 f\u00f3lki sem hinga\u00f0 kemur til a\u00f0 vinna \u00ed afgrei\u00f0slu- og \u00fej\u00f3nustust\u00f6rfum v\u00e6ri bo\u00f0i\u00f0 \u2013 og gert skylt \u2013 a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku s\u00e9r a\u00f0 kostna\u00f0arlausu, \u00e1 vinnut\u00edma. En atvinnurekendur myndu aldrei sam\u00feykkja \u00fea\u00f0 vegna \u00feess kostna\u00f0ar sem af \u00fev\u00ed leiddi. \u00deegar er tala\u00f0 um a\u00f0 v\u00f6xtur fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustunnar hafi st\u00f6\u00f0vast vegna \u00feess a\u00f0 \u00cdsland s\u00e9 of d\u00fdrt, og vi\u00f0 s\u00e9um ekki samkeppnish\u00e6f. \u00d3keypis \u00edslenskukennsla \u00e1 vinnut\u00edma myndi vitanlega kosta sitt og fara \u00fat \u00ed ver\u00f0lagi\u00f0 og \u00fear me\u00f0 auka ver\u00f0b\u00f3lgu og draga \u00far samkeppnish\u00e6fi landsins.<\/p>\n<p>Hinn kosturinn er a\u00f0 r\u00edki\u00f0 taki \u00feennan kostna\u00f0 \u00e1 sig. Eins og \u00e9g benti \u00e1 um daginn er r\u00edki\u00f0 n\u00fdb\u00fai\u00f0 a\u00f0 taka \u00e1 sig 20 milljar\u00f0a \u00e1 \u00e1ri n\u00e6stu fj\u00f6gur \u00e1r \u00ed tengslum vi\u00f0 kjarasamninga og f\u00e1einir milljar\u00f0ar \u00ed \u00edslenskukennslu til vi\u00f0b\u00f3tar breyta kannski ekki \u00f6llu, en myndu samt auka skuldir r\u00edkisins og \u00fear me\u00f0 sennilega tefja fyrir l\u00e6kkun vaxta og ver\u00f0b\u00f3lgu. En mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 n\u00faverandi atvinnustefnu eru bara tveir kostir: Annars vegar a\u00f0 st\u00f3rauka kennslu \u00ed \u00edslensku sem \u00f6\u00f0ru m\u00e1li, me\u00f0 \u00feeim kostna\u00f0i sem \u00fev\u00ed fylgir, og gera \u00fe\u00e1 kr\u00f6fur um \u00edslenskukunn\u00e1ttu \u00ed \u00fdmsum st\u00f6rfum. Hins vegar a\u00f0 gera ekki neitt \u2013 auka ekki \u00edslenskukennslu a\u00f0 marki og gera engar kr\u00f6fur um \u00edslenskukunn\u00e1ttu umfram \u00fea\u00f0 sem n\u00fa er. \u00deetta lei\u00f0ir \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milega til \u00feess a\u00f0 \u00edslenskan h\u00f6rfar.<\/p>\n<p>Vegna kostna\u00f0ar er \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 fyrri lei\u00f0in ver\u00f0i farin, en s\u00fa seinni er mj\u00f6g \u00f3f\u00fdsileg. M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa a\u00f0 framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar ver\u00f0i ekki trygg\u00f0 nema me\u00f0 gerbreyttri atvinnu- og launastefnu \u00fear sem h\u00e6tt ver\u00f0i a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 f\u00e1 til landsins tug\u00fe\u00fasundir f\u00f3lks \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rf \u00fear sem \u00fearf a\u00f0 vinna myrkranna \u00e1 milli til a\u00f0 n\u00e1 endum saman og f\u00f3lk hefur hvorki t\u00edma n\u00e9 orku, n\u00e9 heldur hvata, til \u00edslenskun\u00e1ms. \u00deess \u00ed sta\u00f0 \u00fearf a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 atvinnugreinar \u00fear sem eru f\u00e6rri en betur launu\u00f0 st\u00f6rf sem krefjast menntunar. Vandinn ver\u00f0ur \u00fe\u00e1 minni vegna \u00feess a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 er f\u00e6rra, og vi\u00f0 f\u00e1um f\u00f3lk sem hefur betri a\u00f0st\u00e6\u00f0ur til \u00edslenskun\u00e1ms. Jafnframt er mikilv\u00e6gt a\u00f0 h\u00e6kka l\u00e6gstu laun \u00fev\u00ed a\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 ver\u00f0a \u00e1fram st\u00f6rf sem ekki krefjast menntunar.<\/p>\n<p>Sj\u00e1lfsagt finnst m\u00f6rgum \u00feetta \u00f3raunh\u00e6ft, og kannski er \u00fea\u00f0 r\u00e9tt. Kannski ver\u00f0um vi\u00f0 bara a\u00f0 s\u00e6tta okkur vi\u00f0 a\u00f0 f\u00f3rna \u00edslenskunni fyrir hagv\u00f6xtinn \u2013 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 erum a\u00f0 gera. Vi\u00f0 erum a\u00f0 b\u00faa til tv\u00edskipt \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag \u2013 \u00edslenskum\u00e6landi yfirst\u00e9tt og svo l\u00e1gst\u00e9tt f\u00f3lks sem talar oft litla \u00edslensku og er fast \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum. \u00dea\u00f0 sem verra er \u2013 h\u00e6tta er \u00e1 a\u00f0 b\u00f6rn \u00feessa f\u00f3lks n\u00e1i ekki heldur fullkomnu valdi \u00e1 \u00edslensku, detti \u00fat \u00far sk\u00f3la og s\u00e9u f\u00f6st \u00ed hlutskipti foreldranna. \u00dea\u00f0 er \u00f3vi\u00f0unandi og h\u00e6ttulegt l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0inu. Vi\u00f0 ver\u00f0um a\u00f0 leita allra lei\u00f0a til a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 \u00feetta gerist. \u00c9g veit a\u00f0 \u00feetta hugnast engum, hvorki stj\u00f3rnv\u00f6ldum n\u00e9 almenningi, en \u00fea\u00f0 skortir skilning e\u00f0a vilja e\u00f0a kjark e\u00f0a dj\u00f6rfung e\u00f0a f\u00e9 til a\u00f0 gr\u00edpa til r\u00f3tt\u00e6kra r\u00e1\u00f0stafana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd dag var \u00e9g a\u00f0 tala vi\u00f0 innflytjanda sem hefur b\u00fai\u00f0 h\u00e9r \u00ed t\u00edu \u00e1r. Vi\u00f0 t\u00f6lu\u00f0um saman \u00e1 ensku sem er \u00fe\u00f3 ekki m\u00f3\u00f0urm\u00e1l hans \u2013 hann sag\u00f0ist skilja d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00ed \u00edslensku en ekki n\u00f3g til a\u00f0 geta teki\u00f0 \u00fe\u00e1tt \u00ed samr\u00e6\u00f0um. \u00c9g kunni ekki vi\u00f0 a\u00f0 spyrja hvers vegna hann hef\u00f0i ekki l\u00e6rt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6241","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6241"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6242,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6241\/revisions\/6242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}