{"id":6252,"date":"2024-04-17T18:04:34","date_gmt":"2024-04-17T18:04:34","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6252"},"modified":"2024-04-17T18:04:34","modified_gmt":"2024-04-17T18:04:34","slug":"fjarlaegt-var-bilana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/17\/fjarlaegt-var-bilana\/","title":{"rendered":"Fjarl\u00e6gt var b\u00edlana"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g s\u00e1 \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum a\u00f0 veri\u00f0 var a\u00f0 gera athugasemd vi\u00f0 setninguna \u201eFjarl\u00e6gt var b\u00edlana sem voru \u00ed \u00e1rekstrinum\u201c \u00ed <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2024\/04\/17\/olfusarbru_opnud_aftur_eftir_bilslys\/\">fr\u00e9tt<\/a> <em>mbl.is <\/em>af \u00e1rekstri \u00e1 \u00d6lfus\u00e1rbr\u00fa. \u00deessu var reyndar snarlega breytt og n\u00fa stendur \u00ed fr\u00e9ttinni \u201eB\u00edlarnir sem voru \u00ed \u00e1rekstrinum voru fjarl\u00e6g\u00f0ir\u201c. \u00dea\u00f0 er hef\u00f0bundin \u00feolmynd af germyndinni (<em>einhver<\/em>) <em>fjarl\u00e6g\u00f0i b\u00edlana<\/em> \u2013 andlagi\u00f0 <em>b\u00edlana <\/em>er f\u00e6rt \u00ed frumlagss\u00e6ti fremst \u00ed setningunni og sett \u00ed nefnifall, auk \u00feess sem <em>vera <\/em>er skoti\u00f0 inn. Upphaflega setningin var hins vegar d\u00e6mi um hina svok\u00f6llu\u00f0u \u201en\u00fdju \u00feolmynd\u201c e\u00f0a \u201en\u00fdju \u00f3pers\u00f3nulegu setningager\u00f0\u201c sem \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur skrifa\u00f0 um. \u00cd henni er andlagi\u00f0 l\u00e1ti\u00f0 halda s\u00e6ti s\u00ednu \u00e1 eftir s\u00f6gn, og jafnframt halda \u00feolfalli s\u00ednu, \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 f\u00e6rast \u00ed frumlagss\u00e6ti\u00f0 og f\u00e1 nefnifall.<\/p>\n<p>En ef andlagi\u00f0 er ekki f\u00e6rt \u00ed frumlagss\u00e6ti\u00f0 stendur \u00fea\u00f0 t\u00f3mt og einhvern veginn \u00fearf a\u00f0 fylla \u00fea\u00f0 \u2013 ekki er h\u00e6gt a\u00f0 byrja \u00e1 s\u00f6gninni og segja *<em>var fjarl\u00e6gt b\u00edlana<\/em>. \u00cd \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i v\u00e6ri frumlagss\u00e6ti\u00f0 venjulega fyllt me\u00f0 <em>\u00fea\u00f0<\/em> og sagt <em>\u00fea\u00f0 var fjarl\u00e6gt b\u00edlana<\/em>. En \u00ed tilt\u00f6lulega formlegu m\u00e1lsni\u00f0i, eins og \u00ed bla\u00f0afr\u00e9tt, kann \u00feetta a\u00f0 virka of \u00f3formlegt. \u00deegar fylla \u00fearf frumlagss\u00e6ti\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 setning er frumlagslaus er \u00fev\u00ed oft gripi\u00f0 til svokalla\u00f0rar st\u00edlf\u00e6rslu, \u00fear sem s\u00f6gn \u00ed fallh\u00e6tti (nafnh\u00e6tti e\u00f0a l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar) er f\u00e6r\u00f0 fremst \u00ed setninguna. \u00cd setningunni h\u00e9r \u00e1 undan hef\u00f0i \u00e9g geta\u00f0 skrifa\u00f0 <em>\u00feegar \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 fylla frumlagss\u00e6ti\u00f0 <\/em>en \u00fea\u00f0 fannst m\u00e9r of \u00f3formlegt og nota\u00f0i \u00feess vegna st\u00edlf\u00e6rslu \u00ed sta\u00f0inn \u2013 f\u00e6r\u00f0i nafnh\u00e1ttinn <em>fylla <\/em>fremst \u00ed setninguna.<\/p>\n<p>\u00deetta er v\u00e6ntanlega \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 fr\u00e9ttaskrifarinn beitti st\u00edlf\u00e6rslu og skrifa\u00f0i \u201eFjarl\u00e6gt var b\u00edlana\u201c en ekki <em>\u00fea\u00f0 var fjarl\u00e6gt b\u00edlana<\/em>. En vi\u00f0 \u00fea\u00f0 skapast \u00e1hugavert st\u00edllegt \u00f3samr\u00e6mi. St\u00edlf\u00e6rsla er nefnilega einkenni \u00e1 tilt\u00f6lulega formlegu m\u00e1li eins og \u00e1\u00f0ur segir, en \u201en\u00fdja \u00feolmyndin\u201c n\u00fdtur ekki vi\u00f0urkenningar sem fullgilt m\u00e1l \u00fe\u00f3tt \u00feetta s\u00e9 e\u00f0lilegt m\u00e1l mikils fj\u00f6lda yngra f\u00f3lks \u2013 og muni v\u00e6ntanlega fara a\u00f0 sj\u00e1st meira og meira \u00ed formlegu m\u00e1lsni\u00f0i. \u00dearna l\u00fdstur sem s\u00e9 saman formlegu og \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i og \u00feess vegna hlj\u00f3mar \u201eFjarl\u00e6gt var b\u00edlana\u201c svol\u00edti\u00f0 undarlega \u00ed m\u00ednum eyrum, \u00fe\u00f3tt \u00e9g s\u00e9 or\u00f0inn vanur \u201en\u00fdju \u00feolmyndinni\u201c og hef\u00f0i ekkert kippt m\u00e9r upp vi\u00f0 <em>\u00fea\u00f0 var fjarl\u00e6gt b\u00edlana <\/em>\u00ed t\u00f6lu\u00f0u m\u00e1li e\u00f0a \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum.<\/p>\n<p>N\u00fa \u00feykist \u00e9g vita a\u00f0 m\u00f6rgum finnist einu gilda hvort sagt er <em>fjarl\u00e6gt var b\u00edlana <\/em>e\u00f0a <em>\u00fea\u00f0 var fjarl\u00e6gt b\u00edlana <\/em>og telji hvort tveggja jafn fr\u00e1leitt og lj\u00f3tt. En \u201en\u00fdja \u00feolmyndin\u201c \u00e1 s\u00e9r hundra\u00f0 \u00e1ra s\u00f6gu \u00ed m\u00e1linu og hefur brei\u00f0st miki\u00f0 \u00fat undanfarna \u00e1ratugi, og er e\u00f0lilegt m\u00e1l mj\u00f6g margs f\u00f3lks undir fertugu. Mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 venjulega skilgreiningu \u00e1 \u201er\u00e9ttu\u201c m\u00e1li og \u201er\u00f6ngu\u201c eru \u00fev\u00ed engar forsendur fyrir \u00f6\u00f0ru en telja hana r\u00e9tt m\u00e1l. D\u00e6mi\u00f0 sem vitna\u00f0 var til \u00ed upphafi bendir til \u00feess a\u00f0 fyrir fr\u00e9ttaskrifara s\u00e9 h\u00fan fullkomlega e\u00f0lileg og tengist ekki s\u00e9rstaklega \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i en hann hafi hins vegar tilfinningu fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 algengasta ger\u00f0 hennar me\u00f0 <em>\u00fea\u00f0 <\/em>henti illa \u00ed formlegu m\u00e1lsni\u00f0i og betur fari \u00e1 a\u00f0 nota formlega setningager\u00f0 eins og st\u00edlf\u00e6rslu me\u00f0 henni \u00ed sta\u00f0inn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g s\u00e1 \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum a\u00f0 veri\u00f0 var a\u00f0 gera athugasemd vi\u00f0 setninguna \u201eFjarl\u00e6gt var b\u00edlana sem voru \u00ed \u00e1rekstrinum\u201c \u00ed fr\u00e9tt mbl.is af \u00e1rekstri \u00e1 \u00d6lfus\u00e1rbr\u00fa. \u00deessu var reyndar snarlega breytt og n\u00fa stendur \u00ed fr\u00e9ttinni \u201eB\u00edlarnir sem voru \u00ed \u00e1rekstrinum voru fjarl\u00e6g\u00f0ir\u201c. \u00dea\u00f0 er hef\u00f0bundin \u00feolmynd af germyndinni (einhver) fjarl\u00e6g\u00f0i b\u00edlana \u2013 andlagi\u00f0 b\u00edlana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6252","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6252"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6253,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6252\/revisions\/6253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}