{"id":6256,"date":"2024-04-18T18:29:59","date_gmt":"2024-04-18T18:29:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6256"},"modified":"2024-04-18T18:29:59","modified_gmt":"2024-04-18T18:29:59","slug":"islenska-tvityngi-fjoltyngi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/18\/islenska-tvityngi-fjoltyngi\/","title":{"rendered":"\u00cdslenska \u2013 tv\u00edtyngi \u2013 fj\u00f6ltyngi"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var a\u00f0 koma af s\u00e9rlega \u00e1hugaver\u00f0u <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/sites\/default\/files\/kol\/islenska_-_tvityngi_-_fjoltyngi_hlutverk_og_abyrgd_skolans_i_islenskukennslu_.pdf\">m\u00e1l\u00feingi<\/a> me\u00f0 ofangreindu heiti, og undirtitlinum \u201eHlutverk og \u00e1byrg\u00f0 sk\u00f3lans \u00ed \u00edslenskukennslu\u201c. \u00dear voru flutt mj\u00f6g fr\u00f3\u00f0leg erindi \u00fear sem m.a. var sta\u00f0fest \u00fea\u00f0 sem \u00e9g hef oft skrifa\u00f0 um h\u00e9r: \u00dea\u00f0 er mikil \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 hafa \u00e1hyggjur af b\u00f6rnum af erlendum uppruna sem alast upp \u00e1 \u00cdslandi um \u00feessar mundir. Til a\u00f0 eiga jafna m\u00f6guleika og b\u00f6rn \u00edslenskra foreldra ver\u00f0a \u00feau a\u00f0 n\u00e1 g\u00f3\u00f0u valdi \u00e1 \u00edslensku, og til a\u00f0 \u00fea\u00f0 gerist \u00feurfa \u00feau a\u00f0 vera \u00ed \u00edslensku m\u00e1lumhverfi a.m.k. 40% v\u00f6kut\u00edmans. En mikil enska \u00ed m\u00e1lumhverfi unglinga \u00e1 \u00cdslandi sker\u00f0ir t\u00edma \u00edslenskunnar svo miki\u00f0 a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 sk\u00f3lam\u00e1li\u00f0 s\u00e9 \u00edslenska n\u00e1 m\u00f6rg b\u00f6rn og unglingar \u00fear sem heimilism\u00e1l er anna\u00f0 en \u00edslenska ekki \u00feessu vi\u00f0mi\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00deetta er grafalvarlegt m\u00e1l vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 sum b\u00f6rn og unglingar n\u00e1 ekki m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rni \u00ed neinu tungum\u00e1li. Ekki heimilism\u00e1linu, ekki ensku, og ekki \u00edslensku \u2013 ekkert m\u00e1lanna n\u00e6r \u00fev\u00ed a\u00f0 vera \u00ed m\u00e1lumhverfi \u00feeirra 40% v\u00f6kut\u00edmans. M\u00f3\u00f0urm\u00e1lsf\u00e6rnin er forsenda fyrir \u00e1rangri og velgengni \u00e1 svo m\u00f6rgum svi\u00f0um \u2013 h\u00fan skiptir m\u00e1li fyrir r\u00f6khugsun, tilfinningagreind, f\u00e9lags\u00feroska, jafnvel verkgreind og fleira. Ef vi\u00f0 sj\u00e1um ekki til \u00feess a\u00f0 b\u00f6rn og unglingar n\u00e1i n\u00e6gilegri f\u00e6rni \u00ed \u00edslensku erum vi\u00f0 a\u00f0 svipta \u00feau t\u00e6kif\u00e6rum til virkrar \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku og \u00e1hrifa \u00ed samf\u00e9laginu og d\u00e6ma \u00feau til l\u00e1glaunastarfa \u2013 b\u00faa til l\u00e1gst\u00e9tt sem \u00feau eru f\u00f6st \u00ed og eiga enga m\u00f6guleika \u00e1 a\u00f0 komast upp \u00far. \u00dea\u00f0 er vont fyrir f\u00f3lki\u00f0, samf\u00e9lagi\u00f0 \u2013 og \u00edslenskuna.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 eru ekki bara b\u00f6rn af erlendum uppruna sem \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 hafa \u00e1hyggjur af. \u00c9g var a\u00f0 tala vi\u00f0 leiksk\u00f3lakennara sem sag\u00f0i m\u00e9r a\u00f0 a\u00f0 \u00e1 yngstu deildum leiksk\u00f3lanna v\u00e6ri meginhluti starfsf\u00f3lksins stundum f\u00f3lk sem kynni s\u00e1ralitla \u00edslensku. \u00dea\u00f0 v\u00e6ru vissulega reglur um \u00fea\u00f0 hversu h\u00e1tt hlutfall starfsf\u00f3lks \u00feyrfti a\u00f0 vera \u00edslenskum\u00e6landi en eftir \u00feeim reglum v\u00e6ri oft ekki fari\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00edslenskum\u00e6landi starfsf\u00f3lk fengist ekki. H\u00e6fni til leiksk\u00f3lastarfa fer vitanlega ekki eftir m\u00f3\u00f0urm\u00e1li f\u00f3lks og \u00feetta getur veri\u00f0 fr\u00e1b\u00e6rt starfsf\u00f3lk \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 tali ekki mikla \u00edslensku. En \u00fearna eru b\u00f6rn \u00e1 mikilv\u00e6gasta skei\u00f0i m\u00e1lt\u00f6kunnar \u00fear sem skiptir m\u00e1li a\u00f0 \u00feau s\u00e9u \u00e1 kafi \u00ed \u00edslensku m\u00e1lumhverfi og \u00fea\u00f0 s\u00e9 tala\u00f0 sem mest vi\u00f0 \u00feau \u00e1 \u00edslensku.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessu svi\u00f0i ver\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 taka okkur \u00e1 svo um munar. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 sinna b\u00f6rnum af erlendum uppruna miklu betur. \u00c9g efast ekki um a\u00f0 kennarar geri sitt besta en \u00feeir eru undir alltof miklu \u00e1lagi eins og <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/sjonvarp\/spila\/kastljos\/35422\/ahpu0m\/flotti-ur-kennarastettinni\">kom vel fram<\/a> \u00ed Kastlj\u00f3si \u00ed g\u00e6r. \u00cd <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/154\/s\/0582.html\">a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun<\/a> \u00ed m\u00e1lefnum \u00edslenskrar tungu sem n\u00fa liggur fyrir Al\u00feingi og ver\u00f0ur vonandi sam\u00feykkt \u00ed vor eru \u00fdmsar g\u00f3\u00f0ar a\u00f0ger\u00f0ir \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i en til a\u00f0 hrinda \u00feeim \u00ed framkv\u00e6md \u00fearf f\u00e9 \u2013 miki\u00f0 f\u00e9 \u2013 og \u00ed <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/fjarmalaaaetlun-2025-2029\/\">fj\u00e1rm\u00e1la\u00e1\u00e6tlun<\/a> n\u00e6stu fimm \u00e1ra sem l\u00f6g\u00f0 var fram \u00ed g\u00e6r er <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/16\/islenska-i-fjarmalaaaetlun\/\">ekki a\u00f0 sj\u00e1<\/a> neinar v\u00edsbendingar um a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00e9 s\u00e9 v\u00e6ntanlegt. Vi\u00f0 \u00feurfum l\u00edka a\u00f0 gera \u00e1tak \u00ed a\u00f0 h\u00e6kka hlutfall leiksk\u00f3lakennara og st\u00f3rb\u00e6ta kj\u00f6r leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lks \u00feannig a\u00f0 unnt s\u00e9 a\u00f0 fara eftir reglum um hlutfall \u00edslenskum\u00e6landi starfsf\u00f3lks.<\/p>\n<p>\u00deetta m\u00e1l\u00feing var vel s\u00f3tt \u2013 m\u00e9r s\u00fdndust vera um 80 \u00ed r\u00e1\u00f0stefnusalnum \u00ed Gr\u00f3sku og \u00fea\u00f0 var sagt a\u00f0 200 manns fylgdust me\u00f0 \u00ed streymi. En m\u00e9r fannst samsetning \u00fe\u00e1tttakenda mj\u00f6g athyglisver\u00f0. \u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 einn karlma\u00f0ur \u00ed salnum fyrir utan mig \u2013 m\u00e1l af \u00feessu tagi vir\u00f0ast enn vera \u00e1litin vi\u00f0fangsefni kvenna sem karlmenn \u00f3maka sig ekki vi\u00f0 a\u00f0 sinna. \u00c9g sakna\u00f0i l\u00edka \u00e1hrifaf\u00f3lks af \u00fdmsum svi\u00f0um \u2013 mennta- og barnam\u00e1lar\u00e1\u00f0herra \u00e1varpa\u00f0i m\u00e1l\u00feingi\u00f0 \u00ed upphafi en \u00feurfti svo a\u00f0 sinna mikilv\u00e6gari m\u00e1lum (hver sem \u00feau g\u00e6tu veri\u00f0). \u00cd h\u00f3pi \u00e1heyrenda s\u00e1 \u00e9g engan al\u00feingismann, engan borgarfulltr\u00faa, enga h\u00e1sk\u00f3lakennara, o.s.frv. En vitanlega m\u00e1 vera a\u00f0 \u00feetta f\u00f3lk hafi allt veri\u00f0 a\u00f0 fylgjast me\u00f0 \u00ed streymi \u2013 \u00e9g vona \u00fea\u00f0, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta er svo mikilv\u00e6gt m\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var a\u00f0 koma af s\u00e9rlega \u00e1hugaver\u00f0u m\u00e1l\u00feingi me\u00f0 ofangreindu heiti, og undirtitlinum \u201eHlutverk og \u00e1byrg\u00f0 sk\u00f3lans \u00ed \u00edslenskukennslu\u201c. \u00dear voru flutt mj\u00f6g fr\u00f3\u00f0leg erindi \u00fear sem m.a. var sta\u00f0fest \u00fea\u00f0 sem \u00e9g hef oft skrifa\u00f0 um h\u00e9r: \u00dea\u00f0 er mikil \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 hafa \u00e1hyggjur af b\u00f6rnum af erlendum uppruna sem alast upp \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6256","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6256"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6257,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6256\/revisions\/6257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}