{"id":6279,"date":"2024-04-24T16:32:55","date_gmt":"2024-04-24T16:32:55","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6279"},"modified":"2024-04-24T16:33:33","modified_gmt":"2024-04-24T16:33:33","slug":"a-brattann-ad-saekja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/24\/a-brattann-ad-saekja\/","title":{"rendered":"\u00c1 brattan(n) a\u00f0 s\u00e6kja"},"content":{"rendered":"<p>Um daginn var spurt h\u00e9r \u00fat \u00ed nafnor\u00f0i\u00f0 <em>bratti <\/em>sem fyrirspyrjandi taldi hafa viki\u00f0 fyrir or\u00f0inu <em>brekka<\/em>. \u00cd framhaldi af \u00fev\u00ed f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta fyrir m\u00e9r samb\u00f6ndum eins og <em>leggja \u00e1 brattann<\/em>, <em>halda \u00e1 brattann<\/em>,<em> leita \u00e1 brattann<\/em>,<em> s\u00e6kja \u00e1 brattann<\/em> sem er teki\u00f0 sem <a href=\"https:\/\/stafsetning.arnastofnun.is\/fletta\/25774\">d\u00e6mi<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri stafsetningaror\u00f0ab\u00f3k<\/em>, og fleiri svipu\u00f0um. Sambandi\u00f0 <em>eiga \u00e1 brattann a\u00f0 s\u00e6kja <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/6670\">gefi\u00f0<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00ed merkingunni 'lenda \u00ed erfi\u00f0leikum, m\u00e6ta m\u00f3tst\u00f6\u00f0u'. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson tilf\u00e6rir \u00fea\u00f0 einnig \u00ed <em>Merg m\u00e1lsins<\/em> og segir \u00fea\u00f0 vera \u201ekunnugt fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ari hluta 20. aldar.\u201c Um uppruna sambandsins segir J\u00f3n: \u201eL\u00edkingin er tr\u00falega dregin af fjallg\u00f6ngu fremur en um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a li\u00f0fellt or\u00f0asamband \u00fear sem <em>brattan<\/em> standi sem kk.et.\u00fef. af lo. <em>brattur<\/em>.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 er reyndar eldra en J\u00f3n telur \u2013 elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn er \u00ed <em>L\u00f6gbergi <\/em>1909: \u201e\u00deess vegna langar oss n\u00fa til \u00feess, a\u00f0 gera bug \u00e1 lei\u00f0ina, fara a\u00f0 leita \u00e1 brattann og reyna a\u00f0 komast \u00f6gn \u00e1lei\u00f0is upp eftir h\u00e6\u00f0um l\u00edfsins.\u201c \u00cd <em>Sk\u00edrni <\/em>1913 segir: \u201eHann er \u00fe\u00e1 ekki einn af \u00feeim sem s\u00e6kja \u00e1 brattann og lyfta mannkyninu \u00e1 h\u00e6rra stig.\u201c \u00cd <em>Austurlandi <\/em>1920 segir: \u201eOg hann lag\u00f0i af sta\u00f0, lag\u00f0i \u00e1 brattann \u00ed \u00e1ttina \u00feanga\u00f0, sem lofti\u00f0 er hreint og heiln\u00e6mt og himininn hei\u00f0ur og v\u00ed\u00f0fe\u00f0mur.\u201c G\u00f6mul d\u00e6mi um <em>brattan <\/em>m\u00e1 l\u00edka finna \u2013 \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1919 segir: \u201emanninn, sem s\u00f3tti \u00e1 brattan \u00ed hlj\u00f3\u00f0i og h\u00e6tti \u00feeirri s\u00f3kn ekki fyr en hann haf\u00f0i komist upp.\u201c \u00cd <em>Sunnudagsbla\u00f0inu <\/em>1926 segir: \u201eVar \u00fev\u00ed \u00e1 brattan a\u00f0 s\u00e6kja og margan \u00f6r\u00f0ugan hjalla yfir a\u00f0 kl\u00edfa.\u201c<\/p>\n<p>Alls eru r\u00fam 500 d\u00e6mi um <em>\u00e1 brattan a\u00f0 s\u00e6kja<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00e1 m\u00f3ti r\u00famlega 4.500 um <em>\u00e1 brattann a\u00f0 s\u00e6kja<\/em>. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru hlutf\u00f6llin svipu\u00f0 \u2013 r\u00fam 400 d\u00e6mi um <em>brattan <\/em>\u00e1 m\u00f3ti r\u00famlega 3.400 um <em>brattann<\/em>. Vi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tast svo d\u00e6mi um <em>leggja<\/em> \/ <em>halda <\/em>\/ <em>leita <\/em>\/ <em>s\u00e6kja \u00e1 brattan<\/em>(<em>n<\/em>). \u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir samt ekki endilega a\u00f0 \u00feau sem skrifa <em>brattan <\/em>s\u00e9u \u00ed \u00f6llum tilvikum a\u00f0 nota l\u00fdsingaror\u00f0. L\u00edklegt er a\u00f0 stundum telji f\u00f3lk sig \u00ed raun vera a\u00f0 nota nafnor\u00f0i\u00f0 <em>bratti<\/em> en riti \u00fea\u00f0 ranglega me\u00f0 einu <em>n<\/em>-i \u00ed sta\u00f0 tveimur \u2013 ruglingur \u00e1 einu og tveimur <em>n<\/em>-um \u00ed endingu er algengasta stafsetningarvillan sem f\u00f3lk gerir. Eins er vitanlega hugsanlegt a\u00f0 \u00feetta verki \u00ed hina \u00e1ttina \u2013 \u00ed einhverjum tilvikum skrifi f\u00f3lk <em>brattann <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 telji sig vera a\u00f0 nota l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>brattur<\/em>.<\/p>\n<p>Hva\u00f0 sem \u00feessu l\u00ed\u00f0ur er lj\u00f3st a\u00f0 engar l\u00edkur eru \u00e1 a\u00f0 \u00f6ll d\u00e6mi um <em>brattan <\/em>me\u00f0 einu <em>n-<\/em>i s\u00e9u villur \u2013 greinilegt er a\u00f0 m\u00f6rg skynja \u00feetta sem l\u00fdsingaror\u00f0 me\u00f0 undirskildu nafnor\u00f0i sem g\u00e6ti t.d. veri\u00f0 <em>vegur<\/em> \u00e1n \u00feess a\u00f0 endilega \u00feurfi a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 hugsa s\u00e9r tilteki\u00f0 nafnor\u00f0. \u00dea\u00f0 eru au\u00f0vita\u00f0 \u00fdmis ford\u00e6mi fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 s\u00e9u notu\u00f0 \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt \u2013 nefna m\u00e1 <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=84182\">d\u00e6mi\u00f0<\/a> <em>f\u00e1 s\u00e9r einn gr\u00e1an<\/em> \u00ed merkingunni 'f\u00e1 s\u00e9r \u00ed glas' \u00fear sem ekki er heldur lj\u00f3st hva\u00f0a nafnor\u00f0 er undirskili\u00f0. \u00d3tv\u00edr\u00e6\u00f0 nafnor\u00f0sd\u00e6mi eru eldri, \u00fe\u00f3tt ekki muni miklu, og ekki \u00f3tr\u00falegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9tt hj\u00e1 J\u00f3ni G. Fri\u00f0j\u00f3nssyni a\u00f0 s\u00e1 s\u00e9 uppruni sambandsins. Ekkert m\u00e6lir \u00fe\u00f3 gegn \u00fev\u00ed a\u00f0 greina <em>brattan <\/em>sem l\u00fdsingaror\u00f0 og \u00fev\u00ed hl\u00fdtur a\u00f0 teljast r\u00e9tt a\u00f0 skrifa \u00fea\u00f0 me\u00f0 hvort heldur <em>n <\/em>e\u00f0a <em>nn<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um daginn var spurt h\u00e9r \u00fat \u00ed nafnor\u00f0i\u00f0 bratti sem fyrirspyrjandi taldi hafa viki\u00f0 fyrir or\u00f0inu brekka. \u00cd framhaldi af \u00fev\u00ed f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta fyrir m\u00e9r samb\u00f6ndum eins og leggja \u00e1 brattann, halda \u00e1 brattann, leita \u00e1 brattann, s\u00e6kja \u00e1 brattann sem er teki\u00f0 sem d\u00e6mi \u00ed \u00cdslenskri stafsetningaror\u00f0ab\u00f3k, og fleiri svipu\u00f0um. Sambandi\u00f0 eiga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6279","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6279","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6279"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6281,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6279\/revisions\/6281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}