{"id":6282,"date":"2024-04-25T15:01:15","date_gmt":"2024-04-25T15:01:15","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6282"},"modified":"2024-04-25T15:01:15","modified_gmt":"2024-04-25T15:01:15","slug":"mer-finnst-eg-getad-sigrad-heiminn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/25\/mer-finnst-eg-getad-sigrad-heiminn\/","title":{"rendered":"M\u00e9r finnst \u00e9g geta\u00f0 sigra\u00f0 heiminn"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hnaut um <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242561105d\/-stundum-finnst-mer-eg-getad-sigrad-heiminn-\">fyrirs\u00f6gnina<\/a> \u201eStundum finnst m\u00e9r \u00e9g geta\u00f0 sigra\u00f0 heiminn\u201c \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>\u00ed g\u00e6r. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g staldra\u00f0i vi\u00f0 er s\u00fa a\u00f0 \u00fearna er notu\u00f0 myndin <em>geta\u00f0 <\/em>sem er l\u00fdsingarh\u00e1ttur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar \u2013 e\u00f0a strangt teki\u00f0 <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/479125\">sagnb\u00f3t<\/a> \u2013 af s\u00f6gninni <em>geta<\/em>, en s\u00f6gnin <em>finnast <\/em>tekur venjulega me\u00f0 s\u00e9r nafnh\u00e1tt og \u00fev\u00ed hef\u00f0i m\u00e1tt b\u00faast vi\u00f0 <em>Stundum finnst m\u00e9r \u00e9g <strong>geta<\/strong> sigra\u00f0 heiminn<\/em>. En \u00feegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 myndin <em>geta\u00f0 <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>geta <\/em>er mj\u00f6g algeng \u00ed \u00f6llum samb\u00f6ndum \u00fear sem <em>geta <\/em>er hj\u00e1lpars\u00f6gn \u2013 tekur me\u00f0 s\u00e9r s\u00f6gn \u00ed l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar \/ sagnb\u00f3t. Eins og <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/479125\">bent er \u00e1<\/a> \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er sagnb\u00f3tin <em>geta\u00f0 <\/em>\u00feegar <em>geta<\/em> er hj\u00e1lpars\u00f6gn, \u00fe.e. \u00ed merkingunni 'vera f\u00e6r um', en annars <em>geti\u00f0<\/em>, t.d. <em>Oft kemur g\u00f3\u00f0ur \u00fe\u00e1 geti\u00f0 er<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta er ekki n\u00fdtt \u2013 st\u00f6ku d\u00e6mi m\u00e1 finna allt fr\u00e1 lokum 19. aldar. \u00cd\u00a0 <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1897 segir: \u201eMa\u00f0ur \u00e1 a\u00f0 geta\u00f0 dansa\u00f0 \u00e1n \u00feess a\u00f0 hafa l\u00e6rt \u00fea\u00f0 s\u00e9rstaklega.\u201c \u00cd <em>N\u00fdjum kv\u00f6ldv\u00f6kum <\/em>1914 segir: \u201e\u00d3, \u00fe\u00e9r \u00e6tli\u00f0 aldrei a\u00f0 geta\u00f0 skili\u00f0 mig.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1914 segir: \u201e\u00dej\u00f3\u00f0verjar voru svo vel undirb\u00fanir, a\u00f0 ekki g\u00e1tum v\u00e9r v\u00e6nst \u00feess, st\u00f6\u00f0vunarlaust a\u00f0 geta\u00f0 reki\u00f0 fl\u00f3ttana.\u201c \u00cd <em>N\u00fdju kirkjubla\u00f0i <\/em>1915 segir: \u201eeg vildi geta\u00f0 lofa\u00f0 gu\u00f0.\u201c \u00cd <em>F\u00e1lkanum <\/em>1936 segir: \u201eFlestir munu geta\u00f0 giska\u00f0 \u00e1, a\u00f0 \u00feessi ma\u00f0ur er enginn annar en Smith s\u00e1, sem bjarga\u00f0i l\u00edfi Andrews.\u201c \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1942 segir: \u201eHenni fannst \u00fea\u00f0 gr\u00e1thl\u00e6gilegt, a\u00f0 h\u00fan skyldi geta\u00f0 elska\u00f0 E\u00f0var\u00f0 af jafnmikilli \u00e1str\u00ed\u00f0u og var.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1962 segir: \u201e\u00dearf a\u00f0 geta\u00f0 gert vi\u00f0 og unni\u00f0 \u00e1 verkst\u00e6\u00f0i \u00feess \u00e1 milli.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt sl\u00e6\u00f0ingur s\u00e9 af d\u00e6mum um <em>geta\u00f0 <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>geta <\/em>alla tuttugustu \u00f6ldina eru d\u00e6min lengst af hlutfallslega svo f\u00e1 a\u00f0 \u00feau gefa ekki \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0a v\u00edsbendingu um m\u00e1lbreytingu heldur g\u00e6ti veri\u00f0 um tilviljanakennd e\u00f0a einstaklingsbundin fr\u00e1vik a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru u.\u00fe.b. 500 sinnum fleiri d\u00e6mi um <em>a\u00f0 geta <\/em>en <em>a\u00f0 geta\u00f0<\/em>. En s\u00ed\u00f0an 1980 hefur d\u00e6mum fari\u00f0 \u00f6rt fj\u00f6lgandi, s\u00e9rstaklega \u00fe\u00f3 eftir 2010, og eru \u00e1 allra s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum svo m\u00f6rg a\u00f0 auglj\u00f3st er a\u00f0 \u00fearna er m\u00e1lbreyting \u00ed gangi. \u00dea\u00f0 er l\u00edka athyglisvert a\u00f0 \u00f6fugt vi\u00f0 margar n\u00fdjungar er \u00feessi ekki bundin vi\u00f0 samf\u00e9lagsmi\u00f0la \u2013 \u00fe\u00f3tt meirihluti d\u00e6ma s\u00e9 vissulega \u00fea\u00f0an eru einnig fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi \u00far mj\u00f6g formlegum textum, svo sem \u00fatgefnum b\u00f3kum, d\u00f3mum, lagafrumv\u00f6rpum og Al\u00feingisr\u00e6\u00f0um.<\/p>\n<p>Langsamlega algengasta hj\u00e1lpars\u00f6gnin me\u00f0 <em>geta <\/em>er <em>hafa<\/em>, og h\u00fan tekur me\u00f0 s\u00e9r sagnb\u00f3tina <em>geta\u00f0<\/em>. Ekki er \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 undirr\u00f3t breytingarinnar \u2013 m\u00e1lnotendum finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 nota <em>geta\u00f0 <\/em>einnig me\u00f0 \u00f6\u00f0rum hj\u00e1lpars\u00f6gnum sem annars taka me\u00f0 s\u00e9r nafnh\u00e1tt. \u00dea\u00f0 au\u00f0veldar e\u00f0a \u00fdtir undir \u00feessa breytingu a\u00f0 \u00ed e\u00f0lilegum frambur\u00f0i ver\u00f0ur <em>\u00f0 <\/em>\u00ed \u00e1herslulausum atkv\u00e6\u00f0um \u00ed enda or\u00f0s oft mj\u00f6g veikt e\u00f0a hverfur alveg og \u00feess vegna er i\u00f0ulega l\u00edtill sem enginn frambur\u00f0armunur \u00e1 <em>geta <\/em>\u00ed <em>mun geta gert \u00fea\u00f0 <\/em>og <em>geta\u00f0<\/em> \u00ed <em>hefur geta\u00f0 gert \u00fea\u00f0<\/em>. \u00deess vegna er alveg hugsanlegt a\u00f0 \u00feessi breyting hafi lengi veri\u00f0 \u00fatbreiddari en rita\u00f0ar heimildir benda til en ver\u00f0i meira \u00e1berandi \u00feegar textum \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i fj\u00f6lgar og pr\u00f3farkalestur minnkar.<\/p>\n<p>Breytingin ver\u00f0ur a\u00f0eins \u00feegar <em>geta <\/em>tekur me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0ra s\u00f6gn en ekki \u00feegar h\u00fan tekur me\u00f0 s\u00e9r fornafn \u2013 og a\u00f0eins \u00feegar <em>geta <\/em>stendur \u00e1 eftir s\u00f6gn. \u00deau \u00f6rf\u00e1u d\u00e6mi sem finna m\u00e1 um <em>a\u00f0 geta\u00f0 \u00fea\u00f0 <\/em>\/ <em>\u00feetta<\/em> \u00e1 eftir s\u00f6gn og <em>A\u00f0 geta\u00f0 <\/em>fremst \u00ed setningu eru \u00f6ll af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum og g\u00e6tu veri\u00f0 stafsetningarvillur frekar en breytt or\u00f0mynd. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed ekki \u00feannig a\u00f0 <em>geta <\/em>s\u00e9 a\u00f0 breyta um nafnh\u00e1tt, heldur er sagnb\u00f3t sums sta\u00f0ar komin \u00ed sta\u00f0 nafnh\u00e1ttar. Breytingin er l\u00edka \u00f3h\u00e1\u00f0 \u00fev\u00ed hvort s\u00f6gnin sem fer \u00e1 undan <em>geta <\/em>tekur me\u00f0 s\u00e9r <em>a\u00f0 <\/em>e\u00f0a ekki \u2013 vi\u00f0 f\u00e1um b\u00e6\u00f0i <em>\u00e9g vildi geta\u00f0 gert \u00feetta<\/em>, \u00ed sta\u00f0 <em>\u00e9g vildi geta gert \u00feetta<\/em>, og <em>\u00e9g \u00e6tti a\u00f0 geta\u00f0 gert \u00feetta<\/em>, \u00ed sta\u00f0 <em>\u00e9g \u00e6tti a\u00f0 geta gert \u00feetta<\/em>. \u00deetta s\u00fdnir a\u00f0 <em>a\u00f0 <\/em>tilheyrir \u00fearna undanfarandi s\u00f6gn frekar en vera nafnh\u00e1ttarmerki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hnaut um fyrirs\u00f6gnina \u201eStundum finnst m\u00e9r \u00e9g geta\u00f0 sigra\u00f0 heiminn\u201c \u00e1 V\u00edsi \u00ed g\u00e6r. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g staldra\u00f0i vi\u00f0 er s\u00fa a\u00f0 \u00fearna er notu\u00f0 myndin geta\u00f0 sem er l\u00fdsingarh\u00e1ttur \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar \u2013 e\u00f0a strangt teki\u00f0 sagnb\u00f3t \u2013 af s\u00f6gninni geta, en s\u00f6gnin finnast tekur venjulega me\u00f0 s\u00e9r nafnh\u00e1tt og \u00fev\u00ed hef\u00f0i m\u00e1tt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6282","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6283,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6282\/revisions\/6283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}