{"id":6286,"date":"2024-04-27T14:35:03","date_gmt":"2024-04-27T14:35:03","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6286"},"modified":"2024-04-27T14:35:03","modified_gmt":"2024-04-27T14:35:03","slug":"evstur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/27\/evstur\/","title":{"rendered":"Evstur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt hvort frambur\u00f0ur me\u00f0 r\u00f6ddu\u00f0u hlj\u00f3\u00f0i, <em>v<\/em>, v\u00e6ri a\u00f0 ver\u00f0a algengari \u00ed l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>efstur <\/em>\u2013 \u00fe.e. <em>evstur<\/em> [\u025bvst\u028fr\u0325]. \u00cd venjulegum frambur\u00f0i er \u00fearna \u00f3radda\u00f0 <em>f<\/em>-hlj\u00f3\u00f0 en \u00ed mi\u00f0stiginu <em>efri <\/em>er hins vegar radda\u00f0 hlj\u00f3\u00f0, <em>v<\/em>, \u00fe\u00f3tt skrifa\u00f0 s\u00e9 <em>f<\/em>. Inni \u00ed or\u00f0um er meginreglan s\u00fa a\u00f0 \u00e1 undan s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0um og r\u00f6ddu\u00f0um samhlj\u00f3\u00f0um, t.d. <em>r<\/em>, kemur radda\u00f0a hlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>v<\/em>, \u00ed or\u00f0um eins og <em>efi <\/em>[\u025b\u02d0v\u026a] og <em>efri<\/em> [\u025bvr\u026a], en \u00e1 undan \u00f3r\u00f6ddu\u00f0um samhlj\u00f3\u00f0um eins og <em>s<\/em> og <em>t <\/em>kemur \u00f3radda\u00f0a hlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>f<\/em>, \u00ed or\u00f0um eins og <em>ofsi <\/em>[\u0254fs\u026a] og <em>aftur<\/em> [aft\u028fr\u0325], og \u00feess vegna m\u00e6tti b\u00faast vi\u00f0 \u00f3r\u00f6ddu\u00f0u <em>f <\/em>\u00ed <em>efstur<\/em> [\u025bfst\u028fr\u0325]. Frambur\u00f0urinn <em>evstur <\/em>er hins vegar \u00feekktur en l\u00edti\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 byggja \u00e1 ritu\u00f0um textum um t\u00ed\u00f0ni hans \u00fear sem b\u00f3kstafurinn <em>f <\/em>getur b\u00e6\u00f0i sta\u00f0i\u00f0 fyrir hlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>f <\/em>og <em>v<\/em>.<\/p>\n<p>L\u00edtill vafi er \u00e1 a\u00f0 \u00feennan frambur\u00f0 m\u00e1 rekja til \u00e1hrifa fr\u00e1 mi\u00f0stiginu <em>efri <\/em>\u00fear sem <em>f <\/em>stendur fyrir radda\u00f0 hlj\u00f3\u00f0, enda radda\u00f0 <em>r <\/em>\u00e1 eftir. Svipu\u00f0 \u00e1hrif einnar beygingarmyndar \u00e1 a\u00f0ra eru vel \u00feekkt \u2013 \u00fea\u00f0 er r\u00edk tilhneiging til a\u00f0 stofn or\u00f0s haldi alltaf s\u00f6mu hlj\u00f3\u00f0um, enda \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 gangi gegn venjulegum hlj\u00f3\u00f0reglum. Sem d\u00e6mi m\u00e1 nefna s\u00f6gnina <em>segja <\/em>\u00fear sem bori\u00f0 er fram tv\u00edhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>ei <\/em>\u00fe\u00f3tt skrifa\u00f0 s\u00e9 <em>e<\/em> enda er almenn regla a\u00f0 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 tv\u00edhlj\u00f3\u00f0ist \u00e1 undan <em>gi <\/em>og <em>gj<\/em>. En bo\u00f0h\u00e1tturinn <em>seg\u00f0u <\/em>er l\u00edka borinn fram me\u00f0 <em>ei <\/em>\u00fe\u00f3tt \u00fear komi hvorki <em>gi <\/em>n\u00e9 <em>gj <\/em>\u00e1 eftir \u2013 \u00fea\u00f0 eru \u00e1hrif fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum n\u00fat\u00ed\u00f0armyndum or\u00f0sins. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er venjulega bori\u00f0 fram einhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>e <\/em>\u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu vi\u00f0tengingarh\u00e1ttar \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar sem er skrifu\u00f0 eins, (<em>\u00fe\u00f3tt \u00feau<\/em>) <em>seg\u00f0u<\/em> \u2013 \u00e1hrifin n\u00e1 ekki til \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt frambur\u00f0armyndin <em>seig\u00f0u <\/em>\u00ed bo\u00f0h\u00e6tti gangi gegn almennum hlj\u00f3\u00f0reglum m\u00e1lsins er h\u00fan \u00fev\u00ed b\u00e6\u00f0i skiljanleg og e\u00f0lileg, enda dettur engum \u00ed hug a\u00f0 amast vi\u00f0 henni. En \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegnir um <em>evstur<\/em>. <em>M\u00e1lfarsbankinn <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66509\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <strong>efstur<\/strong> er ekki bori\u00f0 fram \u201e<em>evstur<\/em>\u201c. R\u00e9ttur frambur\u00f0ur er \u201e<em>efstur<\/em>\u201c. \u00a0Baldur J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6516952?iabr=on#page\/n1\/mode\/1up\">segir<\/a> \u00ed M\u00e1lfregnum 1988: \u201e\u00de\u00f3 a\u00f0 sleppt s\u00e9 \u00f6llum smekkleysum, klaufaskap og \u00e1litam\u00e1lum ver\u00f0ur \u00fev\u00ed ekki neita\u00f0 a\u00f0 \u00ed \u00fatvarpi og sj\u00f3nvarpi er allt of miki\u00f0 um amb\u00f6gur sem varla ver\u00f0a kalla\u00f0ar neitt anna\u00f0 en m\u00e1lvillur. \u00c9g nefni t.d. frambur\u00f0inn <em>evstur<\/em> fyrir <em>efstur<\/em> [...].\u201c J\u00f3nas Kristj\u00e1nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2557053?iabr=on#page\/n13\/mode\/1up\">segir<\/a> \u00ed DV 1989: \u201eOg m\u00e1lhelti af \u00fdmsu tagi er \u00fatbreitt, ekki s\u00ed\u00f0ur me\u00f0al \u201eevstu\u201c fr\u00e9tta\u00feula \u00ed sj\u00f3nvarpi en annarra, sem \u00fear koma minna fram.\u201c<\/p>\n<p>Vitanlega er miklu eldri og r\u00edkari hef\u00f0 fyrir frambur\u00f0inum <em>efstur <\/em>me\u00f0 \u00f3r\u00f6ddu\u00f0u <em>f<\/em> \u2013 en \u00fea\u00f0 er l\u00edka hef\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed \u00ed m\u00e1linu a\u00f0 vi\u00f0urkenna \u00fdmis gamalgr\u00f3in tilbrig\u00f0i \u00ed frambur\u00f0i eins og alkunna er. Erfitt er a\u00f0 fullyr\u00f0a nokku\u00f0 um aldur frambur\u00f0arins <em>evstur<\/em> \u2013 eins og \u00e1\u00f0ur segir er ekki h\u00e6gt a\u00f0 byggja \u00e1 ritu\u00f0um textum um t\u00ed\u00f0ni hans og sama gildir vitaskuld um aldurinn. M\u00e9r finnst \u00e9g \u00fe\u00f3 hafa heyrt \u00feessum frambur\u00f0i breg\u00f0a fyrir \u00ed a\u00f0 minnsta kosti 40-50 \u00e1r og minnst er \u00e1 hann \u00ed textum fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir 1990 eins og \u00e1\u00f0ur segir, og hann g\u00e6ti veri\u00f0 mun eldri. \u00c1hrifsbreyting af \u00feessu tagi er fullkomlega e\u00f0lileg og \u00fea\u00f0 er komin svo l\u00f6ng hef\u00f0 \u00e1 frambur\u00f0inn <em>evstur <\/em>a\u00f0 \u00fea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 amast vi\u00f0 honum, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 kalla hann rangan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt hvort frambur\u00f0ur me\u00f0 r\u00f6ddu\u00f0u hlj\u00f3\u00f0i, v, v\u00e6ri a\u00f0 ver\u00f0a algengari \u00ed l\u00fdsingaror\u00f0inu efstur \u2013 \u00fe.e. evstur [\u025bvst\u028fr\u0325]. \u00cd venjulegum frambur\u00f0i er \u00fearna \u00f3radda\u00f0 f-hlj\u00f3\u00f0 en \u00ed mi\u00f0stiginu efri er hins vegar radda\u00f0 hlj\u00f3\u00f0, v, \u00fe\u00f3tt skrifa\u00f0 s\u00e9 f. Inni \u00ed or\u00f0um er meginreglan s\u00fa a\u00f0 \u00e1 undan s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0um og r\u00f6ddu\u00f0um [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6286","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6286"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6286\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6287,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6286\/revisions\/6287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}