{"id":6307,"date":"2024-04-30T21:13:24","date_gmt":"2024-04-30T21:13:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6307"},"modified":"2024-04-30T21:13:24","modified_gmt":"2024-04-30T21:13:24","slug":"hrydjuverk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/04\/30\/hrydjuverk\/","title":{"rendered":"Hry\u00f0juverk"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00e1degisfr\u00e9ttum <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>var <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/erlent\/2024-04-30-taningur-drepinn-i-sverdaaras-i-lundunum-411583\">sagt fr\u00e1<\/a> \u00fev\u00ed a\u00f0 ma\u00f0ur vopna\u00f0ur sver\u00f0i hef\u00f0i r\u00e1\u00f0ist \u00e1 f\u00f3lk \u00ed London \u00ed morgun \u2013 drepi\u00f0 ungling og s\u00e6rt fj\u00f6gur \u00f6nnur. \u00c1 eftir atvikal\u00fdsingu var sagt: \u201eL\u00f6gregla telur h\u00e6ttuna li\u00f0na hj\u00e1 og \u00e1r\u00e1sin s\u00e9 ekki hry\u00f0juverk.\u201c \u00de\u00f3tt \u00e9g hafi vissulega heyrt og s\u00e9\u00f0 svipa\u00f0 or\u00f0alag margoft \u00e1\u00f0ur kippist \u00e9g alltaf svol\u00edti\u00f0 vi\u00f0, vegna \u00feess a\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed m\u00e1li sem \u00e9g \u00f3lst upp vi\u00f0 hef\u00f0i sl\u00edk \u00e1r\u00e1s einmitt falli\u00f0 undir <em>hry\u00f0juverk<\/em>. \u00dea\u00f0 samr\u00e6mist l\u00edka sk\u00fdringu or\u00f0sins \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>: '\u00f3d\u00e6\u00f0isverk, manndr\u00e1p, limlesting.' Elstu <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/210541\">d\u00e6mi<\/a> um or\u00f0i\u00f0 eru fr\u00e1 17. \u00f6ld. <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/7328\">Fyrri hluti<\/a> \u00feess er <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/7224\">leiddur af<\/a> nafnor\u00f0inu <em>hro\u00f0i \u00ad<\/em>og <em>hry\u00f0juverk <\/em>er \u00fev\u00ed eiginlega 'hro\u00f0alegt verk'. \u00c1\u00f0ur fyrr var or\u00f0i\u00f0 nota\u00f0 um hvers kyns \u00f3d\u00e6\u00f0i sem ekki yr\u00f0u \u00f6ll k\u00f6llu\u00f0 <em>hry\u00f0juverk <\/em>n\u00fa.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Ing\u00f3lfi <\/em>1855 segir t.d. fr\u00e1 m\u00f6nnum sem voru \u00e1k\u00e6r\u00f0ir fyrir a\u00f0 hafa \u201eyfirfalli\u00f0 n\u00e6turv\u00f6r\u00f0 b\u00e6jarins me\u00f0 h\u00f6ggum og sl\u00f6gum; vi\u00f0 hver \u00e1flog n\u00f6glin rifna\u00f0i svo upp \u00e1 \u00feumalfingri n\u00e6turvar\u00f0arins, a\u00f0 h\u00fan a\u00f0 eins laf\u00f0i \u00e1 l\u00edtilli taug\u201c. \u00cd d\u00f3ms\u00farskur\u00f0i sag\u00f0i: \u201eUm Gu\u00f0mund var\u00f0 a\u00f0 v\u00edsu ekki sanna\u00f0 me\u00f0 vissu, a\u00f0 hann pers\u00f3nulega hef\u00f0i mis\u00feyrmt n\u00e6turver\u00f0inum, og heldur voru l\u00edkur a\u00f0 \u00fev\u00ed, a\u00f0 hann hef\u00f0i ota\u00f0 Vigf\u00fasi fram til hry\u00f0juverkanna.\u201c \u00cd <em>Fjallkonunni<\/em> 1889 er sagt fr\u00e1 kvennamor\u00f0um Jack the Ripper: \u201eer helst haldi\u00f0 a\u00f0 einhver \u00far l\u00f6greglunni sj\u00e1lfri s\u00e9 valdr a\u00f0 \u00feessum hry\u00f0juverkum.\u201c Undir fyrirs\u00f6gninni \u201eSlysfarir og hry\u00f0juverk\u201c \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1892 segir m.a.: \u201eMa\u00f0ur beit \u00fev\u00ed n\u00e6r nef af kvennmanni \u00e1 Fagranesi \u00e1 Reykjastr\u00f6nd.\u201c<\/p>\n<p>Mj\u00f6g oft eru <em>hry\u00f0juverk <\/em>\u00fe\u00f3 ekki einangru\u00f0 \u00f3d\u00e6\u00f0isverk sem einstaklingar fremja heldur \u00fe\u00e1ttur \u00ed str\u00ed\u00f0s\u00e1t\u00f6kum og framin af st\u00e6rri h\u00f3pi, oft \u00f3skilgreindum, e\u00f0a jafnvel heilum \u00fej\u00f3\u00f0um. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1863 segir: \u201e\u00cd P\u00f3len hjarir uppreistnin enn, og hafa veri\u00f0 sm\u00e1bardagar, manndr\u00e1p og hry\u00f0juverk.\u201c \u00cd <em>Baldri <\/em>1869 segir: \u201eN\u00fa var fari\u00f0 a\u00f0 tala um hry\u00f0juverk \u00feau, sem unnin voru \u00ed borgarastyrj\u00f6ldinni, og r\u00e1nskap Karlunga.\u201c \u00cd <em>Nor\u00f0anfara <\/em>1879 segir: \u201eN\u00edh\u00edlistar hefna s\u00edn me\u00f0 verstu hry\u00f0juverkum og leggja eld \u00ed b\u00e6ji, \u00fear sem \u00feeir koma \u00fev\u00ed vi\u00f0.\u201c <em>Fjallkonunni <\/em>1891 segir: \u201eBorgarastr\u00ed\u00f0i\u00f0 stendr enn \u00fe\u00e1, og eru \u00f3gurleg hry\u00f0juverk framin daglega.\u201c \u00cd <em>L\u00f6gbergi <\/em>1895 segir: \u201eEnn\u00fe\u00e1 halda hry\u00f0juverk Tyrkja og ofs\u00f3knir vi\u00f0 kristna menn \u00e1fram \u00ed Armen\u00edu.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur merking or\u00f0sins hins vegar or\u00f0i\u00f0 s\u00e9rh\u00e6f\u00f0ari eins og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/21145\">sk\u00fdring<\/a> \u00feess \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>s\u00fdnir: '\u00f3d\u00e6\u00f0isverk sem frami\u00f0 er til a\u00f0 skapa \u00f3tta me\u00f0al f\u00f3lks, e\u00f0a til f\u00e1 einhverjum p\u00f3lit\u00edskum e\u00f0a tr\u00faarlegum kr\u00f6fum fulln\u00e6gt.' \u00deessi s\u00e9rh\u00e6fing or\u00f0sins er a.m.k. s\u00ed\u00f0an um s\u00ed\u00f0ustu aldam\u00f3t. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2001 segir: \u201eAl\u00fej\u00f3\u00f0asambandi\u00f0 undirstrikar a\u00f0 dr\u00e1p \u00e1 einungis einni manneskju er ofbeldisverk sem sko\u00f0a m\u00e1 sem hry\u00f0juverk.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2002 segir: \u201eL\u00edta yfirv\u00f6ld \u00e1 sprengjutilr\u00e6\u00f0in sem hry\u00f0juverk.\u201c \u00cd <em>DV<\/em> 2002 segir: \u201e\u00dear sem enn er deilt um hvernig skilgreina skuli hugtaki\u00f0 \u201eterroristi\u201c e\u00f0a \u201ehry\u00f0juverkama\u00f0ur\u201c er mikil h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 fri\u00f0samlegar a\u00f0ger\u00f0ir f\u00f3lks ver\u00f0i skilgreindar sem \u201ehry\u00f0juverk\u201c.\u201c<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>hry\u00f0juverk<\/em> hefur \u00fev\u00ed \u00ed raun veri\u00f0 gert a\u00f0 eins konar \u00ed\u00f0or\u00f0i og nota\u00f0 sem <a href=\"https:\/\/hugtakasafn.utn.stjr.is\/hugtak.adp?id=75357&amp;leitarord=hry%C3%B0juverk&amp;tungumal=oll&amp;ordrett=o\">\u00fe\u00fd\u00f0ing<\/a> \u00e1 (<em>act of<\/em>)<em> terrorism <\/em>\u00ed ensku. Skilgreining \u00feess fer \u00fev\u00ed ekki eing\u00f6ngu eftir e\u00f0li verkna\u00f0arins heldur einnig \u00e1st\u00e6\u00f0u hans og \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 tilteki\u00f0 \u00f3d\u00e6\u00f0isverk getur \u00fdmist talist <em>hry\u00f0juverk <\/em>e\u00f0a ekki, eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0 liggur a\u00f0 baki. Vegna \u00feess a\u00f0 \u00f3d\u00e6\u00f0i\u00f0 sem sagt var fr\u00e1 \u00ed upphafi vir\u00f0ist hafa veri\u00f0 einangra\u00f0ur tilfallandi atbur\u00f0ur en ekki \u00e1 vegum einhverra p\u00f3lit\u00edskra samtaka e\u00f0a \u00ed p\u00f3lit\u00edskum tilgangi er \u00fea\u00f0 ekki tali\u00f0 <em>hry\u00f0juverk<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r gagnlegt a\u00f0 hafa s\u00e9rstakt or\u00f0 yfir \u00f3d\u00e6\u00f0i af \u00feessu tagi og ekki illa til fundi\u00f0 a\u00f0 n\u00fdta or\u00f0i\u00f0 <em>hry\u00f0juverk <\/em>\u00ed \u00feeim tilgangi, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 geti stundum veri\u00f0 svol\u00edti\u00f0 ruglandi fyrir \u00feau sem \u00f3lust upp vi\u00f0 almennari merkingu or\u00f0sins.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00e1degisfr\u00e9ttum R\u00edkis\u00fatvarpsins var sagt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 ma\u00f0ur vopna\u00f0ur sver\u00f0i hef\u00f0i r\u00e1\u00f0ist \u00e1 f\u00f3lk \u00ed London \u00ed morgun \u2013 drepi\u00f0 ungling og s\u00e6rt fj\u00f6gur \u00f6nnur. \u00c1 eftir atvikal\u00fdsingu var sagt: \u201eL\u00f6gregla telur h\u00e6ttuna li\u00f0na hj\u00e1 og \u00e1r\u00e1sin s\u00e9 ekki hry\u00f0juverk.\u201c \u00de\u00f3tt \u00e9g hafi vissulega heyrt og s\u00e9\u00f0 svipa\u00f0 or\u00f0alag margoft \u00e1\u00f0ur kippist \u00e9g alltaf [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6307","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6307"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6308,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6307\/revisions\/6308"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}