{"id":6318,"date":"2024-05-05T21:09:11","date_gmt":"2024-05-05T21:09:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6318"},"modified":"2024-05-05T21:10:00","modified_gmt":"2024-05-05T21:10:00","slug":"thad-er-ekkert-rum-fyrir-staerra-rumm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/05\/thad-er-ekkert-rum-fyrir-staerra-rumm\/","title":{"rendered":"\u00dea\u00f0 er ekkert r\u00fam fyrir st\u00e6rra r\u00famm"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/malspjall\/posts\/1388064412587627\/\">umr\u00e6\u00f0um<\/a> h\u00e9r \u00ed dag um or\u00f0i\u00f0 <em>fram<\/em> bar frambur\u00f0 or\u00f0sins <em>r\u00fam <\/em>\u00e1 g\u00f3ma en \u00feekkt er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er oft bori\u00f0 fram me\u00f0 stuttu s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i, <em>r\u00famm<\/em>. \u00c9g veit ekki hversu gamall s\u00e1 frambur\u00f0ur er, en v\u00edsbendingar um hann m\u00e1 finna a.m.k. fr\u00e1 byrjun 20. aldar. \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1902 segir: \u201eHerbergi me\u00f0 r\u00fammi og h\u00fasg\u00f6gnum \u00f3skast til leigu n\u00fa \u00feegar.\u201c \u00cd <em>Stefni <\/em>1903 segir: \u201e\u00cd svefnherberginu \u00e1 a\u00f0 minnsta kosti einn gluggi a\u00f0 vera opinn n\u00f3tt og dag, og l\u00e1ttu r\u00fammi\u00f0 standa \u00e1 mi\u00f0ju g\u00f3lfi.\u201c \u00cd <em>\u00cdslendingi <\/em>1923 segir: \u201eHann l\u00e9t leggja tals\u00edma inn a\u00f0 r\u00fammi s\u00ednu.\u201c \u00cd <em>N\u00fdjum kv\u00f6ldv\u00f6kum <\/em>1927 segir: \u201eKva\u00f0 hann mig \u00feurfa a\u00f0 halda kyrru fyrir, helst a\u00f0 liggja \u00ed r\u00famminu nokkra daga.\u201c \u00cd <em>Br\u00e6\u00f0rabandinu <\/em>1931 segir: \u201e\u00dev\u00ed n\u00e6st f\u00f3r h\u00fan upp \u00ed r\u00fammi\u00f0 aftur og \u00ed s\u00f6mu stellingar og fyr.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1960 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2789059?iabr=on#page\/n5\/mode\/1up\/\">segir<\/a> \u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson: \u201eOg \u00ed or\u00f0inu r\u00fam bera Nor\u00f0lendingar fram stutt \u00fa og langt m, eins og rita\u00f0 v\u00e6ri r\u00famm. \u00dea\u00f0 gera Sunnlendingar ekki.\u201c Og \u00c1rni b\u00e6tir vi\u00f0: \u201eFyrir nokkrum \u00e1ratugum var fari\u00f0 a\u00f0 nota or\u00f0myndina g\u00fam \u00ed sta\u00f0 g\u00famm\u00ed, og \u00fe\u00f3tti h\u00fan fara betur \u00ed \u00edslenzku. Sigur\u00f0ur Nordal pr\u00f3fessor hefur sagt m\u00e9r a\u00f0 fyrir \u00feeim m\u00f6nnum sem v\u00f6ktu \u00feessa or\u00f0mynd til l\u00edfs hafi \u00fea\u00f0 vaka\u00f0 a\u00f0 h\u00fan yr\u00f0i borin fram g\u00famm, alveg eins og Nor\u00f0lendingar segja r\u00famm, \u00feegar flestir a\u00f0rir landsmenn segja r\u00fam (me\u00f0 l\u00f6ngu \u00fa-i).\u201c \u00de\u00f3tt \u00e9g s\u00e9 Nor\u00f0lendingur og hafi veri\u00f0 \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i \u00feegar \u00feetta var skrifa\u00f0 kannast \u00e9g ekki vi\u00f0 frambur\u00f0inn <em>r\u00famm <\/em>a\u00f0 nor\u00f0an, en au\u00f0vita\u00f0 g\u00e6ti hann hafa \u00feekkst annars sta\u00f0ar en \u00ed Skagafir\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00c9g hef hins vegar oft heyrt \u00feennan frambur\u00f0 h\u00e9r \u00ed Reykjav\u00edk og hann er mj\u00f6g algengur \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li \u2013 \u00ed \u00a0<em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru a.m.k. \u00ferj\u00fa \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um <em>mm <\/em>\u00ed beygingarmyndum or\u00f0sins <em>r\u00fam<\/em>. En eins og l\u00fdst er <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>hefur or\u00f0i\u00f0 \u00f3l\u00edkar merkingar \u2013'langt h\u00fasgagn me\u00f0 d\u00fdnu til a\u00f0 sofa \u00ed; pl\u00e1ss, r\u00fdmi; s\u00e1 hluti tilverunnar sem menn skynja a\u00f0 h\u00e6gt er a\u00f0 hreyfast \u00ed (\u00e1 alla vegu), v\u00eddd' \u2013 og \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00feetta kom \u00c1sgeir Berg Matth\u00edasson me\u00f0 g\u00f3\u00f0a \u00e1bendingu: \u201e\u00c9g tel mig bera \u201er\u00fam\u201c fram mismunandi eftir \u00fev\u00ed hver merkingin er. Allavega finnst m\u00e9r e\u00f0lilegt a\u00f0 segja \u201er\u00famm\u201c \u00feegar merkingin er s\u00e9rstakt h\u00fasgagn sem sofi\u00f0 er \u00e1 og \u201er\u00fam\u201c \u00ed \u00f6\u00f0rum merkingum (t.d. \u201eSkv. afst\u00e6\u00f0iskenningunni eru t\u00edmi og r\u00fam \u00f3a\u00f0skiljanleg\u201c).\u201c<\/p>\n<p>Axel Kristinsson b\u00e6tti svo vi\u00f0: \u201eEinmitt. Or\u00f0i\u00f0 er \u00feannig a\u00f0 skiptast \u00ed tv\u00f6 or\u00f0 me\u00f0 mismunandi merkingu og frambur\u00f0i en stafsetningin hangir \u00ed hef\u00f0inni og ver\u00f0ur \u00feannig \u00f3sk\u00fdrari en talm\u00e1li\u00f0.\u201c \u00c9g nota ekki frambur\u00f0inn <em>r\u00famm <\/em>og hef enga tilfinningu fyrir \u00feessu en lausleg athugun \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>bendir til \u00feess a\u00f0 fleiri hafi \u00fe\u00e1 tilfinningu a\u00f0 <em>r\u00famm <\/em>s\u00e9 a\u00f0eins nota\u00f0 um 'h\u00fasgagn til a\u00f0 sofa \u00e1' en ekki \u00ed \u00f6\u00f0rum merkingum or\u00f0sins. \u00deannig eru n\u00e1nast engin d\u00e6mi me\u00f0 tveimur <em>m<\/em>-um \u00ed samb\u00f6ndunum <em>t\u00edmi og r\u00fam <\/em>e\u00f0a <em>r\u00fam og t\u00edmi<\/em>, og ekki heldur \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>r\u00fam fyrir eitthva\u00f0<\/em>. \u00deetta \u00feyrfti vissulega a\u00f0 sko\u00f0a miklu n\u00e1nar, en \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g athyglisvert ef or\u00f0i\u00f0 <em>r\u00fam <\/em>er \u00feannig a\u00f0 klofna \u00ed tvennt eftir merkingu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um h\u00e9r \u00ed dag um or\u00f0i\u00f0 fram bar frambur\u00f0 or\u00f0sins r\u00fam \u00e1 g\u00f3ma en \u00feekkt er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er oft bori\u00f0 fram me\u00f0 stuttu s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i, r\u00famm. \u00c9g veit ekki hversu gamall s\u00e1 frambur\u00f0ur er, en v\u00edsbendingar um hann m\u00e1 finna a.m.k. fr\u00e1 byrjun 20. aldar. \u00cd \u00cdsafold 1902 segir: \u201eHerbergi me\u00f0 r\u00fammi og h\u00fasg\u00f6gnum [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6318","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6318"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6320,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6318\/revisions\/6320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}