{"id":6321,"date":"2024-05-06T19:02:33","date_gmt":"2024-05-06T19:02:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6321"},"modified":"2024-05-06T19:03:42","modified_gmt":"2024-05-06T19:03:42","slug":"um-menn-og-folk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/06\/um-menn-og-folk\/","title":{"rendered":"Um menn og f\u00f3lk"},"content":{"rendered":"<p>Samsetningar me\u00f0 seinni li\u00f0num<em> -f\u00f3lk<\/em>, ekki s\u00edst \u00edb\u00faaheiti, vir\u00f0ast fara fyrir brj\u00f3sti\u00f0 \u00e1 sumum \u2013 heitin <em>Bandar\u00edkja<strong>f\u00f3lk<\/strong> <\/em>og <em>Palest\u00ednu<strong>f\u00f3lk<\/strong> <\/em>hafa n\u00fdlega veri\u00f0 nefnd h\u00e9r \u00ed tveimur innleggjum me\u00f0 auglj\u00f3sri van\u00fe\u00f3knun. Vissulega er \u00fea\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 venjan er a\u00f0 tala um <em>Bandar\u00edkja<strong>menn<\/strong> <\/em>og <em>Palest\u00ednu<strong>menn<\/strong> <\/em>\u2013 elsta d\u00e6mi um hi\u00f0 fyrrnefnda \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er fr\u00e1 1852, en um \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda fr\u00e1 1933. Um or\u00f0i\u00f0 <em>Bandar\u00edkjaf\u00f3lk<\/em> eru a\u00f0eins 60 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00e1tta \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 or\u00f0i\u00f0 gamalt \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er fr\u00e1 1893. Um or\u00f0i\u00f0 <em>Palest\u00ednuf\u00f3lk <\/em>eru kringum 70 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta fr\u00e1 1958. Aftur \u00e1 m\u00f3ti eru 108 d\u00e6mi um <em>Palest\u00ednuf\u00f3lk <\/em>\u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>\u00feannig a\u00f0 notkun \u00feess fer greinilega vaxandi \u00e1 seinustu \u00e1rum.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt hvorki <em>Bandar\u00edkjaf\u00f3lk <\/em>n\u00e9 <em>Palest\u00ednuf\u00f3lk <\/em>s\u00e9u n\u00fdmynda\u00f0ar samsetningar er vitanlega l\u00edtil hef\u00f0 fyrir notkun \u00feeirra og au\u00f0vita\u00f0 er skiljanlegt \u00fe\u00e6r hlj\u00f3mi framandi \u00ed eyrum margra sem telji \u00fev\u00ed e\u00f0lilegra a\u00f0 nota \u00e1fram hin venjulegu heiti <em>Bandar\u00edkjama\u00f0ur <\/em>og <em>Palest\u00ednuma\u00f0ur<\/em>. \u00cd umr\u00e6\u00f0u um \u00feetta var spurt hvort ekki v\u00e6ri e\u00f0lilegt framhald a\u00f0 fara a\u00f0 tala um <em>\u00cdsraels<strong>f\u00f3lk<\/strong> <\/em>fremur en <em>\u00cdsraels<strong>menn<\/strong><\/em>. \u00dev\u00ed er til a\u00f0 svara a\u00f0 \u00fea\u00f0 er einmitt \u00fea\u00f0 sem var gert \u00e1\u00f0ur fyrr. \u00cd <em>Gu\u00f0brandsbibl\u00edu <\/em>fr\u00e1 1584 er or\u00f0i\u00f0 <em>\u00cdsraelsmenn <\/em>nota\u00f0 r\u00famlega 20 sinnum, en <em>\u00cdsraelsf\u00f3lk <\/em>n\u00e6rri helmingi oftar \u2013 r\u00famlega 40 sinnum. Myndin <em>\u00cdsraelsf\u00f3lk <\/em>er enn t\u00f6luvert notu\u00f0 \u00ed <em>Vi\u00f0eyjarbibl\u00edu <\/em>fr\u00e1 1841 en hefur veri\u00f0 \u00fatr\u00fdmt me\u00f0 \u00f6llu \u00far s\u00ed\u00f0ustu \u00fe\u00fd\u00f0ingum <em>Bibl\u00edunnar<\/em>, fr\u00e1 1981 og 2007.<\/p>\n<p>Vitanlega ver\u00f0ur f\u00f3lk a\u00f0 eiga vi\u00f0 sj\u00e1lft sig hva\u00f0a or\u00f0 \u00fea\u00f0 vill nota og sannarlega m\u00e1 ekki gera l\u00edti\u00f0 \u00far m\u00e1lhef\u00f0inni. En fleira skiptir \u00fe\u00f3 m\u00e1li og h\u00e9r finnst m\u00e9r mikilv\u00e6gt a\u00f0 hafa \u00ferennt \u00ed huga. \u00cd fyrsta lagi eru samsetningar me\u00f0 <em>-f\u00f3lk <\/em>vitanlega <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/08\/er-thjodin-ad-breytast-ur-monnum-i-folk\/\">g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska<\/a> og fj\u00f6lmargar sl\u00edkar algengar \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi eru umr\u00e6dd or\u00f0 g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu en ekki n\u00fdmyndanir \u201eg\u00f3\u00f0a f\u00f3lksins\u201c og <em>\u00cdsraelsf\u00f3lk <\/em>vir\u00f0ist m.a.s. hafa veri\u00f0 a\u00f0alor\u00f0i\u00f0 \u00e1\u00f0ur fyrr. \u00cd \u00feri\u00f0ja lagi er lj\u00f3st a\u00f0 samsetningar me\u00f0 <em>-ma\u00f0ur<\/em>\/<em>-menn <\/em>tengjast karlm\u00f6nnum mun meira en konum \u00ed huga m\u00e1lnotenda eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/07\/10\/um-meint-kynhlutleysi-samsetninga-med-madur\/\">s\u00fdnt fram \u00e1<\/a> me\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>Bandar\u00edkjama\u00f0ur<\/em>. \u00cd almennri kynhlutlausri v\u00edsun eru \u00fev\u00ed samsetningar me\u00f0 <em>-f\u00f3lk <\/em>heppilegri en samsetningar me\u00f0 <em>-menn<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samsetningar me\u00f0 seinni li\u00f0num -f\u00f3lk, ekki s\u00edst \u00edb\u00faaheiti, vir\u00f0ast fara fyrir brj\u00f3sti\u00f0 \u00e1 sumum \u2013 heitin Bandar\u00edkjaf\u00f3lk og Palest\u00ednuf\u00f3lk hafa n\u00fdlega veri\u00f0 nefnd h\u00e9r \u00ed tveimur innleggjum me\u00f0 auglj\u00f3sri van\u00fe\u00f3knun. Vissulega er \u00fea\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 venjan er a\u00f0 tala um Bandar\u00edkjamenn og Palest\u00ednumenn \u2013 elsta d\u00e6mi um hi\u00f0 fyrrnefnda \u00e1 t\u00edmarit.is er fr\u00e1 1852, en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6321","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6321"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6323,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321\/revisions\/6323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}