{"id":6345,"date":"2024-05-11T11:14:58","date_gmt":"2024-05-11T11:14:58","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6345"},"modified":"2024-05-11T11:14:58","modified_gmt":"2024-05-11T11:14:58","slug":"toludu-pabbi-og-mamma-rangt-mal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/11\/toludu-pabbi-og-mamma-rangt-mal\/","title":{"rendered":"T\u00f6lu\u00f0u pabbi og mamma rangt m\u00e1l?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um kynhlutlaust m\u00e1l \u00ed <em><a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242567022d\/ut-ryming-mannsins-a-ruv\">V\u00edsi<\/a><\/em>, \u00e1 <em><a href=\"https:\/\/www.visir.is\/k\/22e32118-00af-46f0-990e-6076a4d0cc7d-1715106066766\/segir-kynhlutlaust-mal-ogna-islenskunni\">Bylgjunni<\/a> <\/em>og <em><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=9nPadPpmOe0\">Samst\u00f6\u00f0inni<\/a> <\/em>undanfarna daga hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 haldi\u00f0 fram a\u00f0 n\u00fa s\u00e9 fari\u00f0 a\u00f0 t\u00ed\u00f0kast \u00ed sk\u00f3lum a\u00f0 l\u00e1ta nemendur koma textum yfir \u00e1 kynhlutlaust m\u00e1l. \u00cd umr\u00e6\u00f0unni er \u00fdmist tala\u00f0 um a\u00f0 nemendur s\u00e9u l\u00e1tnir <strong><em>breyta<\/em><\/strong> textunum e\u00f0a <strong><em>lei\u00f0r\u00e9tta<\/em> <\/strong>\u00fe\u00e1. N\u00fa veit \u00e9g ekkert um hvort \u00feetta er gert, og \u00fe\u00e1 hva\u00f0a fyrirm\u00e6li eru gefin, en \u00ed m\u00ednum huga er grundvallarmunur \u00e1 \u00feessu tvennu. Ef nemendur eru be\u00f0nir a\u00f0 <strong><em>lei\u00f0r\u00e9tta <\/em><\/strong>texta felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 hann s\u00e9 rangur. S\u00e9 \u00feeir aftur \u00e1 m\u00f3ti be\u00f0nir um a\u00f0 <strong><em>breyta <\/em><\/strong>texta \u00ed \u00e1tt til kynhlutleysis felst ekki endilega \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 textinn s\u00e9 rangur, heldur getur \u00feetta veri\u00f0 g\u00f3\u00f0 og gagnleg \u00e6fing \u00ed st\u00edl vi\u00f0 \u00fdmsar a\u00f0rar sem lag\u00f0ar eru fyrir nemendur, eins og t.d. a\u00f0 breyta beinni r\u00e6\u00f0u \u00ed \u00f3beina.<\/p>\n<p>\u00cd samtali um \u00feetta \u00e1 <em>Samst\u00f6\u00f0inni <\/em>var spurt: \u201eHva\u00f0a skilabo\u00f0 erum vi\u00f0 a\u00f0 gefa b\u00f6rnunum okkar \u00feegar vi\u00f0 segjum \u00feeim a\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 sem foreldrar \u00feeirra og afar og \u00f6mmur tala s\u00e9 rangt?\u201c \u00dea\u00f0 m\u00e1 sannarlega taka undir a\u00f0 sl\u00edk skilabo\u00f0 eru \u00f3heppileg, en kannski hef\u00f0i m\u00e1tt huga a\u00f0 \u00feessu fyrr. \u00deetta er nefnilega n\u00e1kv\u00e6mlega \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 h\u00f6fum veri\u00f0 a\u00f0 gera \u00ed sk\u00f3lum s\u00ed\u00f0an \u00ed byrjun tuttugustu aldar. B\u00f6rn sem hafa sagt <em>m\u00e9r langar<\/em>, <em>\u00e9g vill<\/em>, <em>hitta l\u00e6knirinn<\/em>, <em>til systir minnar<\/em> o.s.frv. hafa svo sannarlega fengi\u00f0 a\u00f0 heyra \u00fea\u00f0 a\u00f0 hafa l\u00e6rt \u201erangt m\u00e1l\u201c \u00ed foreldrah\u00fasum, enda hlutverk m\u00e1lv\u00f6ndunar <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1426864?iabr=on#page\/n13\/mode\/1up\/\">sagt<\/a> \u201ea\u00f0 <strong>lyfta<\/strong> \u00feeim, sem ekki hafa \u00e1tt n\u00f3gu g\u00f3\u00f0an \u201epabba og m\u00f6mmu\u201c yfir m\u00e1lstig foreldranna\u201c eins og m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ipr\u00f3fessor skrifa\u00f0i fyrir r\u00famum fimmt\u00edu \u00e1rum.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 er \u00fea\u00f0 hlutverk sk\u00f3lanna a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a nemendur um mismunandi m\u00e1lsni\u00f0 og tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li. \u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 nemendur \u00e1tti sig \u00e1 st\u00f6\u00f0u mismunandi tilbrig\u00f0a \u00ed m\u00e1lsamf\u00e9laginu og \u00feess vegna er sj\u00e1lfsagt a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 tilbrig\u00f0i eins og <em>m\u00e9r langar<\/em>, <em>\u00e9g vill<\/em>, <em>hitta l\u00e6knirinn<\/em>, <em>til systir minnar<\/em> o.s.frv. eru ekki hluti af m\u00e1lsta\u00f0linum og \u00fear af lei\u00f0andi getur veri\u00f0 \u00f3heppilegt a\u00f0 nota \u00feau vi\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00fear sem \u00e6tlast er til formlegs og hef\u00f0bundins m\u00e1ls. En \u00ed sl\u00edkum \u00e1bendingum \u00fearf ekki a\u00f0 felast, og m\u00e1 ekki felast, ford\u00e6ming \u00e1 \u00feessum tilbrig\u00f0um, og \u00fea\u00f0 er \u00f3vi\u00f0unandi a\u00f0 nemendur f\u00e1i \u00feau skilabo\u00f0 \u201ea\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 sem foreldrar \u00feeirra og afar og \u00f6mmur tala s\u00e9 rangt\u201c. \u00dea\u00f0 gildir b\u00e6\u00f0i um klass\u00edskar \u201em\u00e1lvillur\u201c og kynja\u00f0 m\u00e1l.<\/p>\n<p>En hvort sem f\u00f3lki l\u00edkar betur e\u00f0a verr er kynhlutlaust m\u00e1l a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat og \u00feess vegna e\u00f0lilegt a\u00f0 kennarar fr\u00e6\u00f0i nemendur um \u00fea\u00f0. F\u00e1i nemendur fyrirm\u00e6li um a\u00f0 \u201elei\u00f0r\u00e9tta\u201c texta \u00e1 hef\u00f0bundnu m\u00e1li er \u00fea\u00f0 vissulega \u00f3heppilegt vegna \u00feess a\u00f0 \u00feeir eru vitanlega ekki \u201erangir\u201c \u00ed neinum skilningi. En \u00e6fing \u00ed a\u00f0 breyta textum \u00feannig a\u00f0 \u00feeir ver\u00f0i \u00e1 kynhlutlausu m\u00e1li eykur skilning \u00e1 tungum\u00e1linu og vekur athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 breyting af \u00feessu tagi er hreint ekkert einfalt m\u00e1l. \u00dea\u00f0 er einmitt oft tala\u00f0 um a\u00f0 miki\u00f0 \u00f3samr\u00e6mi s\u00e9 \u00ed m\u00e1li \u00feeirra sem reyna a\u00f0 tileinka s\u00e9r kynhlutlaust m\u00e1l. Hugsanlega g\u00e6ti sl\u00edk \u00e6fing meira a\u00f0 segja or\u00f0i\u00f0 til \u00feess a\u00f0 nemendur komist \u00e1 \u00fe\u00e1 sko\u00f0un a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 alltof fl\u00f3ki\u00f0 og hverfi fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 breyta m\u00e1li s\u00ednu \u00ed \u00e1tt til kynhlutleysis.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um kynhlutlaust m\u00e1l \u00ed V\u00edsi, \u00e1 Bylgjunni og Samst\u00f6\u00f0inni undanfarna daga hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 haldi\u00f0 fram a\u00f0 n\u00fa s\u00e9 fari\u00f0 a\u00f0 t\u00ed\u00f0kast \u00ed sk\u00f3lum a\u00f0 l\u00e1ta nemendur koma textum yfir \u00e1 kynhlutlaust m\u00e1l. \u00cd umr\u00e6\u00f0unni er \u00fdmist tala\u00f0 um a\u00f0 nemendur s\u00e9u l\u00e1tnir breyta textunum e\u00f0a lei\u00f0r\u00e9tta \u00fe\u00e1. N\u00fa veit \u00e9g ekkert um [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6345","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6345"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6346,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6345\/revisions\/6346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}