{"id":6350,"date":"2024-05-12T09:43:25","date_gmt":"2024-05-12T09:43:25","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6350"},"modified":"2024-05-12T09:43:25","modified_gmt":"2024-05-12T09:43:25","slug":"tilgangslaus-umraeda-raedum-thad-sem-skiptir-mali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/12\/tilgangslaus-umraeda-raedum-thad-sem-skiptir-mali\/","title":{"rendered":"Tilgangslaus umr\u00e6\u00f0a \u2013 r\u00e6\u00f0um \u00fea\u00f0 sem skiptir m\u00e1li"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 fullreynt \u00ed \u00feessum h\u00f3pi a\u00f0 r\u00e6\u00f0a kynhlutlaust m\u00e1l. S\u00fa umr\u00e6\u00f0a skilar engu nema lei\u00f0indum. \u00c9g hef veri\u00f0 hikandi vi\u00f0 a\u00f0 ey\u00f0a h\u00e9r innleggjum og athugasemdum um \u00feetta efni vegna \u00feess a\u00f0 \u00e9g hef veri\u00f0 saka\u00f0ur um a\u00f0 leyfa ekki anna\u00f0 en \u00fea\u00f0 sem samr\u00e6mist m\u00ednum sko\u00f0unum. \u00dea\u00f0 er rangt \u2013 h\u00e9r leyfist m\u00e1lefnaleg umr\u00e6\u00f0a og r\u00f6kstuddar sko\u00f0anir um hva\u00f0eina sem var\u00f0ar tungum\u00e1li\u00f0. En \u00feessi umr\u00e6\u00f0a fer strax \u00fat \u00ed eitthva\u00f0 anna\u00f0. Eins og \u00e9g hef oft sagt get \u00e9g vel skili\u00f0 andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 breytingar \u00ed \u00e1tt til kynhlutlauss m\u00e1ls, og fyrir henni m\u00e1 f\u00e6ra m\u00e1lefnaleg r\u00f6k. En \u00fev\u00ed mi\u00f0ur er megni\u00f0 af \u00fev\u00ed sem h\u00e9r er skrifa\u00f0 gegn kynhlutlausu m\u00e1li \u2013 me\u00f0 nokkrum hei\u00f0arlegum undantekningum \u2013 \u00f3m\u00e1lefnalegt og \u00fat\u00farsn\u00faningur.<\/p>\n<p>\u00c9g ver\u00f0 hins vegar a\u00f0 segja a\u00f0 m\u00e1lflutningur \u00feeirra sem sty\u00f0ja breytingar \u00ed \u00e1tt til kynhlutlauss m\u00e1ls, e\u00f0a hafa skilning \u00e1 \u00feeim, er yfirleitt mun m\u00e1lefnalegri, \u00fe\u00f3tt \u00e1 \u00fev\u00ed s\u00e9u vissulega undantekningar l\u00edka. \u00c9g hef sj\u00e1lfur skrifa\u00f0 h\u00e9r \u00e1 sj\u00f6tta tug pistla um \u00feetta m\u00e1lefni \u00fear sem \u00e9g hef reynt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og \u00fatsk\u00fdra \u00e1st\u00e6\u00f0ur og e\u00f0li breytinganna \u00e1n \u00feess a\u00f0 vera me\u00f0 einhvern s\u00e9rstakan \u00e1r\u00f3\u00f0ur fyrir \u00feeim og mun halda \u00fev\u00ed \u00e1fram, enda er einn megintilgangur \u00feessa h\u00f3ps a\u00f0 birta fr\u00e6\u00f0andi pistla um tungum\u00e1li\u00f0 fr\u00e1 \u00fdmsum hli\u00f0um. M\u00e1lefnalegir pistlar annarra, sem byggjast \u00e1 ranns\u00f3knum og r\u00f6kum, ver\u00f0a a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u einnig leyfilegir, en a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti fr\u00e1bi\u00f0 \u00e9g m\u00e9r fyrirspurnir, athugasemdir og umkvartanir um kynhlutlaust m\u00e1l.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nefnilega svo margt anna\u00f0 mikilv\u00e6gara sem vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 r\u00e6\u00f0a: \u201eM\u00e9r finnst svo sorglegt a\u00f0 f\u00f3lk skuli ey\u00f0a svona mikilli orku og p\u00fa\u00f0ri \u00ed \u00e1hyggjur yfir \u00feessum saklausu bl\u00e6brig\u00f0um og smekksatri\u00f0um m\u00e1lsins, \u00feegar \u00edslenskan er \u00ed raunverulegum l\u00edfsh\u00e1ska \u00fat af miklu st\u00e6rri og alvarlegri hlutum. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 gera svo st\u00f3ran skurk \u00ed \u00edslenskukennslu, b\u00e6\u00f0i fyrir innf\u00e6dda og a\u00f0flutta, \u00fatg\u00e1fu \u00e1 \u00edslensku, textun, t\u00falkun, \u00fe\u00fd\u00f0ingum og talsetningu, og \u00fev\u00ed a\u00f0 gera fleirum kleift a\u00f0 lifa \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 hugsa og skrifa \u00e1 \u00edslensku. \u00deess \u00ed sta\u00f0 fer allur krafturinn \u00ed a\u00f0 fjargvi\u00f0rast yfir \u00fev\u00ed a\u00f0 sumt af yngra f\u00f3lkinu, sem \u00feykir v\u00e6nt um m\u00e1li\u00f0 og reynir a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 vel, skuli beita \u00fev\u00ed \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 falli a\u00f0 \u00feeirra heimsmynd og hugmyndum.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta skrifa\u00f0i Sigr\u00ed\u00f0ur Hagal\u00edn Bj\u00f6rnsd\u00f3ttir, rith\u00f6fundur og fr\u00e9ttama\u00f0ur, \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00feessi m\u00e1l \u00e1 s\u00ed\u00f0u Gu\u00f0mundar Andra Thorssonar rith\u00f6fundar, og \u00e9g leyfi m\u00e9r a\u00f0 taka \u00fea\u00f0 upp h\u00e9r vegna \u00feess a\u00f0 \u00feetta er svo mikilv\u00e6gt. F\u00f3lk getur haft mismunandi sko\u00f0anir \u00e1 breytingum \u00ed \u00e1tt a\u00f0 kynhlutlausu m\u00e1li en \u00fe\u00e6r ver\u00f0a ekki til \u00feess a\u00f0 drepa \u00edslenskuna og lei\u00f0a ekki til hnignunar hennar. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fe\u00e6r s\u00fdna \u00e1huga f\u00f3lks \u00e1 m\u00e1linu. \u00c9g vitna \u00e1fram \u00ed Sigr\u00ed\u00f0i sem segist \u00fe\u00f3 hafa \u201efrekar \u00edhaldssama m\u00e1ltilfinningu\u201c: \u201eOg m\u00e9r finnst bara d\u00e1samlegt a\u00f0 f\u00f3lki \u00feyki n\u00f3gu v\u00e6nt um \u00edslenskuna og hafi svo mikla tr\u00fa \u00e1 henni a\u00f0 \u00fea\u00f0 vilji \u00fer\u00f3a hana \u00e1fram. \u00cdslenskan er r\u00famg\u00f3\u00f0 og \u00f6rl\u00e1t, h\u00e9r er n\u00f3g pl\u00e1ss fyrir b\u00e6\u00f0i menn og f\u00f3lk, \u00fe\u00e1 og \u00feau.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 fullreynt \u00ed \u00feessum h\u00f3pi a\u00f0 r\u00e6\u00f0a kynhlutlaust m\u00e1l. S\u00fa umr\u00e6\u00f0a skilar engu nema lei\u00f0indum. \u00c9g hef veri\u00f0 hikandi vi\u00f0 a\u00f0 ey\u00f0a h\u00e9r innleggjum og athugasemdum um \u00feetta efni vegna \u00feess a\u00f0 \u00e9g hef veri\u00f0 saka\u00f0ur um a\u00f0 leyfa ekki anna\u00f0 en \u00fea\u00f0 sem samr\u00e6mist m\u00ednum sko\u00f0unum. \u00dea\u00f0 er rangt \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6350","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6350"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6351,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6350\/revisions\/6351"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}