{"id":6408,"date":"2024-05-25T18:00:19","date_gmt":"2024-05-25T18:00:19","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6408"},"modified":"2024-05-26T11:34:42","modified_gmt":"2024-05-26T11:34:42","slug":"meiri-kynfraedslu-takk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/25\/meiri-kynfraedslu-takk\/","title":{"rendered":"Meiri kynfr\u00e6\u00f0slu, takk!"},"content":{"rendered":"<p>Lengi hefur veri\u00f0 s\u00e6mileg s\u00e1tt \u00ed samf\u00e9laginu um a\u00f0 mikilv\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 b\u00f6rn og unglingar f\u00e1i einhverja kynfr\u00e6\u00f0slu \u00ed sk\u00f3lum. Vi\u00f0 vitum a\u00f0 unglingar gera tilraunir me\u00f0 kynl\u00edf hvort sem fullor\u00f0num l\u00edkar betur e\u00f0a verr og \u00feess vegna er fr\u00e6\u00f0sla mikilv\u00e6g til a\u00f0 minnka h\u00e6ttuna \u00e1 a\u00f0 \u00feessar tilraunir lei\u00f0i til \u00f3heilbrig\u00f0s kynl\u00edfs, \u00f3t\u00edmab\u00e6rra barneigna, aukningar kynsj\u00fakd\u00f3ma o.fl. Markmi\u00f0 fr\u00e6\u00f0slunnar er hvorki a\u00f0 hvetja unglinga til a\u00f0 stunda kynl\u00edf n\u00e9 a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir kynl\u00edf, heldur a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a um e\u00f0li kynl\u00edfsins og \u00fdmislegt sem \u00fearf a\u00f0 varast \u00ed \u00fev\u00ed sambandi. Oft hefur samt sta\u00f0i\u00f0 styr um kynfr\u00e6\u00f0slu \u00ed sk\u00f3lum og \u00edhalds\u00f6fl reynt a\u00f0 banna hana e\u00f0a draga \u00far henni \u2013 \u00ed fyrrahaust bar t.d. t\u00f6luvert \u00e1 <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20232462169d\/-kemur-mer-a-o-vart-hvernig-folk-velur-ad-mistulka-hlutina-\">gagnr\u00fdni<\/a> \u00e1 n\u00fdtt kynfr\u00e6\u00f0sluefni fr\u00e1 Menntam\u00e1lastofnun.<\/p>\n<p>En annars konar kynfr\u00e6\u00f0sla er l\u00edka mikilv\u00e6g. \u00cd n\u00fdlegri bla\u00f0agrein var <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242567022d\/ut-ryming-mannsins-a-ruv\">sagt<\/a>: \u201eN\u00fdlega fr\u00e9ttist a\u00f0 n\u00edunda bekkingum v\u00e6ri fyrirskipa\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta \u00fdmsar setningar \u00ed t\u00edmum \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u201evirku\u00f0u fyrir \u00f6ll kyn\u201c.\u201c N\u00fa veit \u00e9g ekki s\u00f6nnur \u00e1 \u00feessari sta\u00f0h\u00e6fingu, hva\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00e9g viti n\u00e1kv\u00e6mlega hva\u00f0a fyrirm\u00e6li voru gefin ef einhver sl\u00edk \u00e6fing var l\u00f6g\u00f0 fyrir. En \u00e6fingar af \u00feessu tagi geta \u00fej\u00f3na\u00f0 \u00feeim tilgangi a\u00f0 lei\u00f0a nemendum fyrir sj\u00f3nir \u00fat \u00e1 hva\u00f0 kynhlutleysi \u00ed m\u00e1li gengur og f\u00e1 \u00fe\u00e1 til a\u00f0 sj\u00e1 \u00feetta \u00ed samhengi. \u00dea\u00f0 er nefnilega meira en a\u00f0 segja \u00fea\u00f0 a\u00f0 gera m\u00e1l sitt kynhlutlaust vegna \u00feess a\u00f0 karlkyn \u00ed almennri merkingu er \u201e\u00fat um allt\u201c \u00ed \u00edslensku eins og H\u00f6skuldur \u00der\u00e1insson <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242572616d\/kynhluthlaust-mal-maltilfinning-og-forsetaframbod\">l\u00fdsti<\/a> \u00e1g\u00e6tlega \u00ed n\u00fdlegri grein. \u00deess vegna er <strong>m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ileg kynfr\u00e6\u00f0sla<\/strong> nau\u00f0synleg.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 vitum a\u00f0 sumt f\u00f3lk er a\u00f0 gera tilraunir me\u00f0 a\u00f0 f\u00e6ra m\u00e1lbeitingu s\u00edna \u00ed \u00e1tt til kynhlutleysis og \u00fe\u00e6r tilraunir ver\u00f0a ekki st\u00f6\u00f0va\u00f0ar hvort sem okkur l\u00edkar betur e\u00f0a verr. \u00deess vegna skiptir m\u00e1li a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a f\u00f3lk um hlutverk og e\u00f0li m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegs kyns \u00ed tungum\u00e1linu og benda \u00e1 hvers \u00feau \u00feurfa a\u00f0 g\u00e6ta sem vilja breyta m\u00e1li s\u00ednu \u00ed \u00feessa \u00e1tt. S\u00fa umr\u00e6\u00f0a m\u00e1 ekki ver\u00f0a tab\u00fa frekar en hin venjulega kynfr\u00e6\u00f0sla. Fr\u00e6\u00f0slan er nefnilega ekki \u00e1r\u00f3\u00f0ur fyrir kynhlutlausu m\u00e1li \u2013 ekki frekar en venjuleg kynfr\u00e6\u00f0sla er \u00e1r\u00f3\u00f0ur fyrir kynl\u00edfi. H\u00fan getur einmitt stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk fari varlega \u00ed sl\u00edkum tilraunum me\u00f0 m\u00e1l sitt e\u00f0a jafnvel guggni \u00e1 \u00feeim, r\u00e9tt eins og venjuleg kynfr\u00e6\u00f0sla getur leitt til \u00feess a\u00f0 unglingar fari varlega \u00ed kynl\u00edfi e\u00f0a b\u00ed\u00f0i me\u00f0 tilraunir til kynl\u00edfs.<\/p>\n<p>En m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ileg kynfr\u00e6\u00f0sla \u00fearf a\u00f0 fjalla um miklu fleira en hlutlaust kyn fornafna, t\u00f6luor\u00f0a og l\u00fdsingaror\u00f0a. N\u00fa hefur veri\u00f0 vi\u00f0urkennt \u00ed \u00edslenskum <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/nuna\/2019080.html\">l\u00f6gum<\/a> a\u00f0 til s\u00e9 f\u00f3lk sem hvorki telur sig karlkyns n\u00e9 kvenkyns og tungum\u00e1li\u00f0 \u00fearf a\u00f0 taka \u00e1 \u00fev\u00ed. \u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 gert me\u00f0 n\u00fdjum or\u00f0um eins og fornafninu <em>h\u00e1n<\/em>, nafnor\u00f0unum <em>bur<\/em>, <em>st\u00e1lp<\/em>, <em>kv\u00e1r <\/em>o.fl., og mikilv\u00e6gt er a\u00f0 kynna \u00feessi or\u00f0 og notkun \u00feeirra. Sum \u00feeirra sem skilgreina sig utan kynjatv\u00edhyggjunnar vilja l\u00e1ta forn\u00f6fn og l\u00fdsingaror\u00f0 sem um \u00feau eru h\u00f6f\u00f0 vera \u00ed hvorugkyni og \u00fev\u00ed \u00fearf a\u00f0 venjast. <a href=\"https:\/\/www.nutiminn.is\/forsida\/jafnrettisstofa-vill-ekki-ad-kennarar-noti-ordin-strakur-og-stelpa\/\">Bent hefur veri\u00f0 \u00e1<\/a> a\u00f0 \u00ed sta\u00f0 or\u00f0a sem v\u00edsa \u00ed kyn eins og <em>str\u00e1kur <\/em>og <em>stelpa <\/em>er oft heppilegra a\u00f0 nota or\u00f0 \u00e1n kynv\u00edsunar eins og <em>b\u00f6rn<\/em> e\u00f0a <em>krakkar<\/em>. Margt fleira m\u00e6tti taka fyrir \u00ed hinni m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegu kynfr\u00e6\u00f0slu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lengi hefur veri\u00f0 s\u00e6mileg s\u00e1tt \u00ed samf\u00e9laginu um a\u00f0 mikilv\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 b\u00f6rn og unglingar f\u00e1i einhverja kynfr\u00e6\u00f0slu \u00ed sk\u00f3lum. Vi\u00f0 vitum a\u00f0 unglingar gera tilraunir me\u00f0 kynl\u00edf hvort sem fullor\u00f0num l\u00edkar betur e\u00f0a verr og \u00feess vegna er fr\u00e6\u00f0sla mikilv\u00e6g til a\u00f0 minnka h\u00e6ttuna \u00e1 a\u00f0 \u00feessar tilraunir lei\u00f0i til \u00f3heilbrig\u00f0s kynl\u00edfs, \u00f3t\u00edmab\u00e6rra barneigna, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6408","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6408"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6409,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6408\/revisions\/6409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}