{"id":6410,"date":"2024-05-27T09:40:21","date_gmt":"2024-05-27T09:40:21","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6410"},"modified":"2024-05-27T09:45:08","modified_gmt":"2024-05-27T09:45:08","slug":"bokstafstru-er-varasom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/27\/bokstafstru-er-varasom\/","title":{"rendered":"B\u00f3kstafstr\u00fa er varas\u00f6m"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var vitna\u00f0 h\u00e9r \u00ed <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2024\/05\/26\/thrir_kostudust_utbyrdis_eg_eins_og_skopparakringla\/\">fyrirs\u00f6gn<\/a> \u00e1 <em>mbl.is<\/em>, \u201e\u00der\u00edr k\u00f6stu\u00f0ust \u00fatbyr\u00f0is\u201c um far\u00feega sem k\u00f6stu\u00f0ust \u00fat \u00far r\u00fatu, og spurt: \u201eEr \u00feetta ekki undarleg notkun \u00e1 a\u00f0 kastast \u00fatbyr\u00f0is?\u201c \u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var einnig spurt: \u201eVer\u00f0ur ma\u00f0ur ekki a\u00f0 vera um bor\u00f0 \u00ed b\u00e1ti til a\u00f0 geta kastast \u00fatbyr\u00f0is?\u201c Atviksor\u00f0i\u00f0 <em>\u00fatbyr\u00f0is <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/43903\">sk\u00fdrt<\/a> 'fyrir bor\u00f0' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og 'utanbor\u00f0s, fyrir bor\u00f0' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>bor\u00f0 <\/em>merkir 'fj\u00f6l, planki' og eins og nefnt var \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00feetta er \u00fev\u00ed eiginlega a\u00f0eins h\u00e6gt a\u00f0 <em>kastast \u00fatbyr\u00f0is <\/em>af tr\u00e9skipi ef f\u00f3lk vill skilja <em>\u00fatbyr\u00f0is <\/em>alveg b\u00f3kstaflega. \u00dea\u00f0 hefur samt aldrei veri\u00f0 ger\u00f0ur munur \u00e1 tr\u00e9skipum, st\u00e1lskipum, plastb\u00e1tum og annars konar skipategundum \u00ed notkun \u00feessa or\u00f0s, e\u00f0a annarra skyldra.<\/p>\n<p>En \u00feessi or\u00f0 \u2013 (<em>um<\/em>) <em>bor\u00f0<\/em>, <em>innbyr\u00f0a<\/em>, <em>innanbor\u00f0s<\/em>,<em> \u00fatbyr\u00f0is<\/em> o.fl. \u2013 hafa lengi veri\u00f0 notu\u00f0 um anna\u00f0 en skip. \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er <em>bor\u00f0 <\/em>m.a. <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/6346\">sk\u00fdrt<\/a> 'innra r\u00fdmi skips e\u00f0a flugv\u00e9lar'. Or\u00f0i\u00f0 <em>bor\u00f0 <\/em>hefur lengi veri\u00f0 nota\u00f0 um flugv\u00e9lar \u2013 \u00ed <em>D\u00fdraverndaranum <\/em>1931 segir: \u201e\u00c1 myndinni s\u00e9st \u00fea\u00f0 \u00feegar veri\u00f0 er a\u00f0 flytja st\u00f3ran kassa fullan af sv\u00f6lum um bor\u00f0 \u00ed flugv\u00e9l.\u201c Vi\u00f0 brottf\u00f6r \u00edslenskra flugv\u00e9la fr\u00e1 flugv\u00f6llum \u00e1 \u00cdslandi er l\u00edka venja a\u00f0 segja \u201eGeri\u00f0 svo vel a\u00f0 ganga um bor\u00f0.\u201c S\u00f6gnin <em>innbyr\u00f0a <\/em>hefur l\u00edka lengi veri\u00f0 notu\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00ed merkingunni 'taka fisk um bor\u00f0 \u00ed skip' og 'neyta (e-s) bor\u00f0a, drekka' eins og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22560\">segir<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> \u2013 \u201ehann er l\u00edka st\u00f3r fiskur og getur innbyrt miki\u00f0\u201c segir um h\u00e1karlinn \u00ed <em>\u00c6gi <\/em>1918.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt atviksor\u00f0i\u00f0 <em>\u00fatbyr\u00f0is <\/em>s\u00e9 a\u00f0eins <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/43903\">sk\u00fdrt<\/a> 'fyrir bor\u00f0' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>eru \u00fdmis d\u00e6mi um a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 \u00ed \u00f6\u00f0ru samhengi, eins og t.d. \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0inni <\/em>1942: \u201eA\u00f0 taka ekki upp si\u00f0i og venjur \u00feeirra, en kasta \u00fatbyr\u00f0is si\u00f0um og venjum \u00fej\u00f3\u00f0ar vorrar, kasta fr\u00e1 oss \u00cdslendingse\u00f0linu.\u201c Aftur \u00e1 m\u00f3ti er atviksor\u00f0i\u00f0 <em>innanbor\u00f0s <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/22500\">sk\u00fdrt<\/a> 'um bor\u00f0 \u00ed skipi, flugv\u00e9l e\u00f0a \u00f6\u00f0ru farart\u00e6ki' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00cd <em>Degi <\/em>1909 segir um Zeppelin-loftfar: \u201e\u00de\u00e1 flaug hann og me\u00f0 2 far\u00feega innanbor\u00f0s 10 rastir.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1936 segir: \u201eJ\u00f3tlandshra\u00f0lestin var\u00f0 f\u00f6st \u00ed g\u00e6rdag \u00ed snj\u00f3 me\u00f0 95 far\u00feega innanbor\u00f0s.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1957 segir: \u201eAlmenningsbifrei\u00f0 me\u00f0 \u00e1ttat\u00edu far\u00feega innanbor\u00f0s \u00f3k \u00fat af vegi \u00ed fjallshl\u00ed\u00f0 og hrapa\u00f0i miki\u00f0 fall.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt kannski s\u00e9 ekki algengt a\u00f0 tala um a\u00f0 far\u00feegar <em>kastist \u00fatbyr\u00f0is <\/em>\u00far r\u00fatu er \u00fea\u00f0 ekkert \u00f3e\u00f0lilegt fyrst \u00feeir geta veri\u00f0 <em>innanbor\u00f0s <\/em>\u00ed r\u00fatunni. Eins og d\u00e6min h\u00e9r a\u00f0 framan s\u00fdna, sem og fj\u00f6lm\u00f6rg \u00f6nnur af \u00fdmsum toga, eru or\u00f0 sem upphaflega tengjast tr\u00e9skipum notu\u00f0 \u00ed margs konar yfirf\u00e6r\u00f0ri merkingu. \u00deannig er tungum\u00e1li\u00f0 \u2013 sem betur fer. Ef vi\u00f0 krefjumst \u00feess a\u00f0 or\u00f0 s\u00e9u a\u00f0eins notu\u00f0 \u00ed upphaflegri, b\u00f3kstaflegri merkingu og ford\u00e6mum allt n\u00fdtt, teljum allt rangt sem vi\u00f0 k\u00f6nnumst ekki vi\u00f0 \u2013 h\u00f6fnum \u00f6llum l\u00edkingum, myndhverfingum, tilbrig\u00f0um og leik me\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 \u2013 erum vi\u00f0 a\u00f0 taka burt \u00fea\u00f0 sem gerir m\u00e1li\u00f0 frj\u00f3tt, skapandi og lifandi og banna m\u00e1linu a\u00f0 endurn\u00fdja sig. \u00dea\u00f0 er v\u00edsasti vegurinn til a\u00f0 drepa \u00e1huga ungs f\u00f3lks \u00e1 a\u00f0 tala \u00edslensku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var vitna\u00f0 h\u00e9r \u00ed fyrirs\u00f6gn \u00e1 mbl.is, \u201e\u00der\u00edr k\u00f6stu\u00f0ust \u00fatbyr\u00f0is\u201c um far\u00feega sem k\u00f6stu\u00f0ust \u00fat \u00far r\u00fatu, og spurt: \u201eEr \u00feetta ekki undarleg notkun \u00e1 a\u00f0 kastast \u00fatbyr\u00f0is?\u201c \u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var einnig spurt: \u201eVer\u00f0ur ma\u00f0ur ekki a\u00f0 vera um bor\u00f0 \u00ed b\u00e1ti til a\u00f0 geta kastast \u00fatbyr\u00f0is?\u201c Atviksor\u00f0i\u00f0 \u00fatbyr\u00f0is er sk\u00fdrt 'fyrir bor\u00f0' [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6410","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6410"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6412,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6410\/revisions\/6412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}