{"id":6420,"date":"2024-05-27T21:49:42","date_gmt":"2024-05-27T21:49:42","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6420"},"modified":"2024-05-27T21:49:42","modified_gmt":"2024-05-27T21:49:42","slug":"handklaedi-therra-og-thurrka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/27\/handklaedi-therra-og-thurrka\/","title":{"rendered":"Handkl\u00e6\u00f0i, \u00feerra og \u00feurrka"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir helgi var h\u00e9r sett inn gamansamt innlegg \u00fear sem spurt var hvers vegna <em>vettlingar<\/em> heita ekki <em>handkl\u00e6\u00f0i<\/em>. \u00cd \u00fev\u00ed sambandi m\u00e1 rifja upp a\u00f0 <em>handkl\u00e6\u00f0i <\/em>er me\u00f0al or\u00f0a sem ur\u00f0u n\u00e1nast fyrir einelti \u00e1 \u00feeim t\u00edma sem ford\u00f3mar gagnvart \u201ed\u00f6nskuslettum\u201c voru sem mestir \u2013 \u00feetta var tali\u00f0 hr\u00e1 danska, <em>h\u00e5ndkl\u00e6de<\/em>. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson segir t.d. \u00ed <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/73601\">pistli<\/a> \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>: \u201eT\u00f6kuor\u00f0 \u00far d\u00f6nsku \u00fe\u00f3ttu ekki til fyrirmyndar \u00feegar undirrita\u00f0ur var \u00ed sk\u00f3la upp \u00far mi\u00f0ri s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. Stundum var svo langt gengi\u00f0 a\u00f0 ford\u00e6md voru al\u00edslensk or\u00f0 fyrir \u00fea\u00f0 eitt a\u00f0 \u00feau \u00e1ttu s\u00e9r samsv\u00f6run e\u00f0a hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed d\u00f6nsku. Eitt \u00feessara or\u00f0a var <em>handkl\u00e6\u00f0i<\/em> en eg minnist \u00feess a\u00f0 m\u00e9r var kennt a\u00f0 betur f\u00e6ri \u00e1 a\u00f0 nota \u00f6nnur or\u00f0 um fyrirbrig\u00f0i\u00f0, t.d. m\u00e6tti nota <em>\u00feerru<\/em>.\u201c<\/p>\n<p>Anna\u00f0 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1731740?iabr=on#page\/n33\/mode\/1up\/\">d\u00e6mi<\/a> er \u00far <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1990: \u201eSvo d\u00e6mi s\u00e9 teki\u00f0 \u2013 meira til skemmtunar \u2013 nefndust r\u00faml\u00f6k rekkjuvo\u00f0ir \u00e1 m\u00ednu bernskuheimili, ekki m\u00e1tti strauja \u00fevott heldur var l\u00edn stroki\u00f0, og handkl\u00e6\u00f0i nefndust \u00feurrkur \u2013 \u00fe\u00f3tt s\u00ed\u00f0ar fyndust a\u00f0 v\u00edsu d\u00e6mi \u00feess a\u00f0 \u201ed\u00f6nskusletta\u201c \u00feessi st\u00e6\u00f0i \u00e1 b\u00f3kum fornum og \u00fearme\u00f0 sloppin \u00far \u201eskammarkr\u00f3knum\u201c.\u201c \u00dearna er v\u00e6ntanlega v\u00edsa\u00f0 til \u00feess sem J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson nefnir, a\u00f0 \u00ed <em>Nj\u00e1lu <\/em>segir: \u201eFlosi hug\u00f0i a\u00f0 handkl\u00e6\u00f0inu og var \u00fea\u00f0 raufar einar og numi\u00f0 til annars endans.\u201c \u00deetta er reyndar ekki eina d\u00e6mi\u00f0 um or\u00f0i\u00f0 \u00ed fornu m\u00e1li \u2013 alls eru 36 <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o31280\">d\u00e6mi<\/a> um \u00fea\u00f0 \u00ed safni <em>Ordbog over det norr\u00f8ne prosasprog<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 er sem s\u00e9 norr\u00e6nt erf\u00f0aor\u00f0 sem hefur lifa\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00edslensku og d\u00f6nsku en hvorugt m\u00e1li\u00f0 \u00feegi\u00f0 \u00fea\u00f0 af hinu.<\/p>\n<p>En jafnvel \u00fe\u00f3tt um t\u00f6kuor\u00f0 \u00far d\u00f6nsku v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a v\u00e6ri \u00fea\u00f0 vitanlega ekki n\u00e6g \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 or\u00f0inu <em>handkl\u00e6\u00f0i<\/em>, enda b\u00e1\u00f0ir li\u00f0ir \u00feess \u00edslensk or\u00f0. Hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 merking or\u00f0sins hefur v\u00edkka\u00f0 \u2013 eins og fyrri hluti \u00feess bendir til v\u00edsa\u00f0i \u00fea\u00f0 upphaflega eing\u00f6ngu til kl\u00e6\u00f0is sem nota\u00f0 var til a\u00f0 \u00feurrka s\u00e9r um hendur, en n\u00fa \u00feurrkum vi\u00f0 allan l\u00edkamann me\u00f0 <em>handkl\u00e6\u00f0i<\/em>. \u00dat fr\u00e1 \u00fev\u00ed m\u00e1 svo sem halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 or\u00f0in <em>\u00feerra <\/em>og <em>\u00feurrka <\/em>v\u00e6ru heppilegri vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau v\u00edsa ekki til handanna einna, en \u00e1 m\u00f3ti kemur a\u00f0 \u00feau bera \u00fea\u00f0 ekki me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 eiga vi\u00f0 \u00feurrkun l\u00edkamans \u2013 b\u00e6\u00f0i eru gefin \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00ed tveim merkingum, 'handkl\u00e6\u00f0i' og 'kl\u00fatur til a\u00f0 \u00feurrka me\u00f0'. Er ekki best a\u00f0 halda sig bara vi\u00f0 <em>handkl\u00e6\u00f0i<\/em>?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir helgi var h\u00e9r sett inn gamansamt innlegg \u00fear sem spurt var hvers vegna vettlingar heita ekki handkl\u00e6\u00f0i. \u00cd \u00fev\u00ed sambandi m\u00e1 rifja upp a\u00f0 handkl\u00e6\u00f0i er me\u00f0al or\u00f0a sem ur\u00f0u n\u00e1nast fyrir einelti \u00e1 \u00feeim t\u00edma sem ford\u00f3mar gagnvart \u201ed\u00f6nskuslettum\u201c voru sem mestir \u2013 \u00feetta var tali\u00f0 hr\u00e1 danska, h\u00e5ndkl\u00e6de. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson segir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6420","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6420"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6421,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6420\/revisions\/6421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}