{"id":6422,"date":"2024-05-30T00:15:56","date_gmt":"2024-05-30T00:15:56","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6422"},"modified":"2024-05-30T00:15:56","modified_gmt":"2024-05-30T00:15:56","slug":"ad-kjarna-kjarnast-og-kjarna-sig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/05\/30\/ad-kjarna-kjarnast-og-kjarna-sig\/","title":{"rendered":"A\u00f0 kjarna, kjarnast og kjarna sig"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd kosningaumr\u00e6\u00f0u \u00feessa dagana s\u00e9st \u00fev\u00ed oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00feessi og \u00feessi <em>kjarni <\/em>m\u00e1li\u00f0 vel. \u00de\u00f3tt s\u00f6gnin <em>kjarna <\/em>s\u00e9 ekki g\u00f6mul og \u00f3v\u00edst a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00f6llum kunn vefst varla fyrir f\u00f3lki a\u00f0 skilja merkinguna \u00ed \u00feessu, \u00fat fr\u00e1 nafnor\u00f0inu <em>kjarni <\/em>sem hefur m.a. <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/23945\">merkinguna<\/a> 'mikilv\u00e6gur partur e-s, hluti e-s sem er \u00feungami\u00f0jan' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00dear er s\u00f6gnina <em>kjarna <\/em>hins vegar ekki a\u00f0 finna, og ekki heldur \u00ed s\u00ed\u00f0ustu prent\u00fatg\u00e1fu <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar <\/em>fr\u00e1 2002. Hins vegar hefur henni veri\u00f0 b\u00e6tt inn \u00ed vef\u00fatg\u00e1funa \u00e1 <em>Sn\u00f6ru <\/em>\u00fear sem h\u00fan er sk\u00fdr\u00f0 'koma \u00e1 framf\u00e6ri meginkjarna e-s, a\u00f0alatri\u00f0i m\u00e1ls e\u00f0a fyrirbrig\u00f0is'. Auglj\u00f3st er a\u00f0 \u00feessi vi\u00f0b\u00f3t er ekki eldri en fr\u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00e1ratug \u00fev\u00ed a\u00f0 notkunard\u00e6mi\u00f0 er <em>\u00feessi sk\u00e1ldsaga kjarnar vel t\u00ed\u00f0arandann eftir hruni\u00f0<\/em>.<\/p>\n<p>S\u00f6gnin vir\u00f0ist hafa komi\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 kringum aldam\u00f3tin. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2000 segir: \u201eS\u00f6gumanni Ofurn\u00e6fs ver\u00f0ur eitt sinn hugsa\u00f0 til \u00feess hvernig listama\u00f0ur nokkur gat liti\u00f0 yfir farinn veg og kjarna\u00f0 l\u00edf sitt \u00ed einni \u00fathugsa\u00f0ri setningu.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2001 segir: \u201eE.t.v. m\u00e1 segja a\u00f0 Haydn kjarni hina klass\u00edsku t\u00f3nlistarhef\u00f0.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2002 segir: \u201e\u00deetta lag kjarnar kannski \u00feessa notalegu einl\u00e6gni verksins.\u201c \u00c1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em>2002 segir: \u201e\u00c1hersla skemmtigar\u00f0sins \u00e1 hi\u00f0 barnslega kjarnar \u00feessa sta\u00f0reynd fyrir Baudrillard.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2004 segir: \u201e\u00deessi huglei\u00f0ing kjarnar tilraun s\u00f6gunnar til a\u00f0 n\u00e1 einhverju tangarhaldi\u00f0 \u00e1 dau\u00f0anum.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2009 segir: \u201e\u00deessi or\u00f0 kjarna \u00ed raun \u00feekkingarleysi og ford\u00f3ma.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er athyglisvert a\u00f0 fyrir utan d\u00e6mi\u00f0 af <em>V\u00edsindavefnum <\/em>eru \u00f6ll fyrstu d\u00e6min um s\u00f6gnina \u00far <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>e\u00f0a <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>\u2013 fr\u00e1 tveimur einstaklingum, karli og konu, sem voru hj\u00f3n \u00e1 \u00feessum t\u00edma. \u00deau vir\u00f0ast hafa veri\u00f0 n\u00e6r ein um a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 fyrsta \u00e1ratuginn, en upp \u00far 2010 fer \u00fea\u00f0 a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat sm\u00e1tt og sm\u00e1tt, og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega eftir 2015. Alls eru yfir fimm hundru\u00f0 d\u00e6mi um s\u00f6gnina \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>. M\u00e9r finnst \u00feetta \u00e1g\u00e6tt or\u00f0 og raunar fur\u00f0a a\u00f0 \u00fea\u00f0 skuli ekki hafa komi\u00f0 upp fyrr, s\u00e9rstaklega \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 mi\u00f0myndin <em>kjarnast <\/em>hefur veri\u00f0 notu\u00f0 mun lengur \u00fe\u00f3tt hana s\u00e9 ekki a\u00f0 finna \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum fremur en germyndina. \u00dea\u00f0 er nokku\u00f0 s\u00e9rkennilegt a\u00f0 mi\u00f0myndin skuli koma upp og brei\u00f0ast \u00fat \u00e1 undan germyndinni.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um mi\u00f0myndina er \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1974: \u201e\u00cd Leik a\u00f0 str\u00e1um er l\u00fdst fyrsta draumi Ugga Greipssonar um framt\u00ed\u00f0 s\u00edna er kjarnast \u00ed spurningunni.\u201c Um 1980 fer mi\u00f0myndin svo a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1980 segir: \u201emarkvissar myndhverfingar \u00fear sem kjarnast margv\u00edslegt inntak og sk\u00edrskotanir \u00ed kn\u00f6ppu formi.\u201c \u00cd <em>Lystr\u00e6ningjanum <\/em>1980 segir: \u201eL\u00edkingin er markviss, og \u00ed henni kjarnast margv\u00edslegt inntak og dj\u00f6rf sk\u00edrskotun \u00ed kn\u00f6ppu formi\u201c. \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1983 segir: \u201eEn heimur P\u00e9turs Gunnarssonar kjarnast hins vegar \u00ed gr\u00e6skulausum og l\u00edfsgl\u00f6\u00f0um hl\u00e1tri og glettni.\u201c Alls er \u00e1 anna\u00f0 hundra\u00f0 d\u00e6ma um mi\u00f0myndina \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og h\u00e1tt \u00ed tv\u00f6 hundru\u00f0 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, \u00feannig a\u00f0 h\u00fan vir\u00f0ist vera a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat eins og germyndin.<\/p>\n<p>En s\u00f6gnin er l\u00edka notu\u00f0 afturbeyg\u00f0, <em>kjarna sig<\/em>, og \u00fe\u00e1 hefur h\u00fan d\u00e1l\u00edti\u00f0 a\u00f0ra en \u00fe\u00f3 skylda merkingu. \u00cd <em>Skessuhorni <\/em>2006 segir: \u201eOr\u00f0 sem miki\u00f0 er nota\u00f0 \u00ed Hjallastefnunni er or\u00f0i\u00f0 kjarni og \u201ea\u00f0 kjarna sig.\u201c [\u2026] [B]\u00f6rnin eru l\u00e1tin kjarna sig \u00feegar \u00feau \u00feurfa r\u00f3a sig og n\u00e1 einbeitingu.\u201c \u00deessi merking kemur fram \u00ed \u00fdmsum d\u00e6mum \u00e1 seinustu \u00e1rum, sennilega \u00e6ttu\u00f0 fr\u00e1 Hjallastefnunni. \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2013 segir: \u201eSv\u00ednab\u00e6li \u00ed Flatey er upp\u00e1haldssta\u00f0urinn minn. \u00dear er gott a\u00f0 kjarna sig.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2017 segir: \u201e \u00deegar \u00e1lagi\u00f0 er or\u00f0i\u00f0 of miki\u00f0 klikkar ekki a\u00f0 stinga af \u00ed sveitina og kjarna sig a\u00f0eins.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2019 segir: \u201eJ\u00f3fr\u00ed\u00f0ur hefur sjaldan veri\u00f0 jafn jar\u00f0tengd og \u00ed dag og n\u00fdtur \u00feess a\u00f0 kjarna sig \u00e1 \u00cdslandi.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd kosningaumr\u00e6\u00f0u \u00feessa dagana s\u00e9st \u00fev\u00ed oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00feessi og \u00feessi kjarni m\u00e1li\u00f0 vel. \u00de\u00f3tt s\u00f6gnin kjarna s\u00e9 ekki g\u00f6mul og \u00f3v\u00edst a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00f6llum kunn vefst varla fyrir f\u00f3lki a\u00f0 skilja merkinguna \u00ed \u00feessu, \u00fat fr\u00e1 nafnor\u00f0inu kjarni sem hefur m.a. merkinguna 'mikilv\u00e6gur partur e-s, hluti e-s sem er \u00feungami\u00f0jan' \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6422","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6422"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6423,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6422\/revisions\/6423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}