{"id":6433,"date":"2024-06-02T14:29:55","date_gmt":"2024-06-02T14:29:55","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6433"},"modified":"2024-06-02T17:24:03","modified_gmt":"2024-06-02T17:24:03","slug":"misnotkun-tungumalsins-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/06\/02\/misnotkun-tungumalsins-2\/","title":{"rendered":"Misnotkun stj\u00f3rnvalda \u00e1 tungum\u00e1linu"},"content":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 h\u00e1lft anna\u00f0 \u00e1r hafa r\u00e1\u00f0herrar hva\u00f0 eftir anna\u00f0 or\u00f0i\u00f0 berir a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 misnota tungum\u00e1li\u00f0 gr\u00f3flega \u00ed p\u00f3lit\u00edskum tilgangi. \u00cd \u00e1rslok 2022 t\u00f3k \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/12\/31\/blekkingarleikur-domsmalaradherra\/\">or\u00f0i\u00f0<\/a> <em>rafvarnarvopn <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>rafbyssa <\/em>sem lengi haf\u00f0i veri\u00f0 nota\u00f0. Nokkru s\u00ed\u00f0ar lag\u00f0i sami r\u00e1\u00f0herra fram <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/01\/18\/afbrotavarnir-eda-forvirkar-rannsoknarheimildir\/\">frumvarp<\/a> \u00fear sem tala\u00f0 er um <em>afbrotavarnir <\/em>\u00ed sta\u00f0 \u00feess sem fram a\u00f0 \u00fev\u00ed haf\u00f0i veri\u00f0 kalla\u00f0 <em>forvirkar ranns\u00f3knarheimildir<\/em>. \u00cd vetur lag\u00f0i n\u00fdr d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra svo fram <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/02\/22\/busetuurraedi-og-lokud-busetuurraedi\/\">frumvarp<\/a> um <em>loka\u00f0 b\u00fasetu\u00farr\u00e6\u00f0i<\/em> sem ekki var\u00f0 s\u00e9\u00f0 anna\u00f0 en v\u00e6ri \u00ed raun <em>fangelsi <\/em>e\u00f0a <em>fangab\u00fa\u00f0ir<\/em>. N\u00fa skilgreinir sami r\u00e1\u00f0herra l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>fri\u00f0samlegur <\/em>upp \u00e1 n\u00fdtt og <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/06\/01\/hvad-merkir-fridsamleg-motmaeli\/\">segir<\/a> a\u00f0 um lei\u00f0 og fyrirm\u00e6lum l\u00f6greglu s\u00e9 ekki hl\u00fdtt h\u00e6tti m\u00f3tm\u00e6li a\u00f0 vera fri\u00f0samleg.<\/p>\n<p>\u00cd \u00f6llum \u00feessum tilvikum er auglj\u00f3slega veri\u00f0 a\u00f0 reyna a\u00f0 sl\u00e1 ryki \u00ed augu almennings, hafa \u00e1hrif \u00e1 almennings\u00e1liti\u00f0 me\u00f0 notkun or\u00f0a sem hafa \u00e1 s\u00e9r anna\u00f0 yfirbrag\u00f0 en or\u00f0 sem fyrir eru, e\u00f0a me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota or\u00f0 \u00ed annarri merkingu en hef\u00f0bundi\u00f0 er. \u00deetta eru m\u00f6rg d\u00e6mi \u00e1 stuttum t\u00edma og \u00fea\u00f0 vekur ugg, og s\u00fdnir hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 almenningur fylgist me\u00f0 or\u00f0r\u00e6\u00f0u stj\u00f3rnvalda og gjaldi varhug vi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00feegar \u00feau hagr\u00e6\u00f0a tungum\u00e1linu \u00ed l\u00fdsingu \u00e1 ath\u00f6fnum s\u00ednum \u2013 reyna a\u00f0 dulb\u00faa \u00fe\u00e6r me\u00f0 or\u00f0skr\u00fa\u00f0i e\u00f0a me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 breyta hef\u00f0bundinni merkingu or\u00f0a. \u00dea\u00f0 er merki um hugleysi og ber vott um anna\u00f0hvort vonda samvisku e\u00f0a hr\u00e6\u00f0slu \u2013 hr\u00e6\u00f0slu vi\u00f0 almennings\u00e1liti\u00f0. L\u00e1tum stj\u00f3rnv\u00f6ld ekki komast upp me\u00f0 sl\u00edka misnotkun tungum\u00e1lsins.<\/p>\n<p>H\u00e9r er vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 rifja upp brot \u00far <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7079425?iabr=on#page\/n132\/mode\/1up\">r\u00e6\u00f0u<\/a> Sigur\u00f0ar heitins P\u00e1lssonar \u00e1 fundi \u00e1 Austurvelli fyrir t\u00edu \u00e1rum, 1. mars 2014: \u201eM\u00e9r finnst grafalvarlegt hvernig r\u00e1\u00f0amenn hafa \u00ed sv\u00f6rum\u00a0s\u00ednum og \u00fatsk\u00fdringum st\u00f6\u00f0ugt afvegaleitt tungum\u00e1li\u00f0, r\u00e1\u00f0ist inn \u00ed\u00a0samband or\u00f0s og merkingar \u00e1 sk\u00edtugum sk\u00f3num, reynt a\u00f0 rj\u00fafa og\u00a0brengla samband or\u00f0s og merkingar. [\u2026] Framkoma r\u00e1\u00f0amanna vi\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 er kannski \u00fea\u00f0\u00a0alversta og h\u00e6ttulegasta \u00ed \u00feessu m\u00e1li \u00f6llu. [\u2026] Vi\u00f0 h\u00f6fum fylgst allnokkra hr\u00ed\u00f0 me\u00f0 \u00e1r\u00e1sum r\u00e1\u00f0amanna \u00e1\u00a0tungum\u00e1li\u00f0. \u00de\u00e6r eru st\u00f3rh\u00e6ttulegar vegna \u00feess a\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0\u00a0ey\u00f0ileggja or\u00f0 og hugt\u00f6k \u00ed anda <em>newspeak<\/em> Georges Orwell \u00ed\u00a0sk\u00e1lds\u00f6gunni 1984, me\u00f0 \u00fev\u00ed er veri\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast gegn DNA\u00a0\u00fej\u00f3\u00f0arl\u00edkamans, \u00fej\u00f3\u00f0ars\u00e1larinnar.\u201c Og Sigur\u00f0ur h\u00e9lt \u00e1fram:<\/p>\n<p>\u201eTungum\u00e1li\u00f0 er grundv\u00f6llur mannlegs samf\u00e9lags alls sta\u00f0ar,\u00a0\u00fea\u00f0 er skemmtilega auglj\u00f3st \u00ed tilfelli okkar \u00cdslendinga. Hi\u00f0 rita\u00f0a or\u00f0\u00a0er grundv\u00f6llur sj\u00e1lfsmyndar okkar sem \u00fej\u00f3\u00f0ar, vi\u00f0 tr\u00faum \u00e1 rita\u00f0an\u00a0texta. [\u2026] V\u00edsvitandi afvegalei\u00f0ing or\u00f0a og hugtaka jafngildir spillingu\u00a0tungum\u00e1lsins sem s\u00ed\u00f0an spillir samskiptum manna og si\u00f0fer\u00f0i\u00a0samskiptanna. \u00c1 endanum blasir vi\u00f0 si\u00f0rof, fyrst manna \u00ed millum,\u00a0s\u00ed\u00f0an si\u00f0rof \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins. \u00dea\u00f0 felst alvarleg h\u00e6tta \u00ed \u00fev\u00ed \u00feegar r\u00e1\u00f0amenn svara kr\u00f6fum\u00a0um a\u00f0 \u00feeir standi vi\u00f0 or\u00f0 s\u00edn me\u00f0 \u00fat\u00farsn\u00faningum. [\u00de]a\u00f0 er fyrsta skrefi\u00f0 \u00ed afvegalei\u00f0ingu og\u00a0spillingu tungum\u00e1lsins, fyrsta skrefi\u00f0 til <em>newspeak<\/em> Orwells. Viljum vi\u00f0 ganga \u00feann veg? \u00dear var tungum\u00e1li\u00f0 nota\u00f0 til \u00feess a\u00f0 k\u00e6fa\u00a0sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0a hugsun einstaklinganna.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 h\u00e1lft anna\u00f0 \u00e1r hafa r\u00e1\u00f0herrar hva\u00f0 eftir anna\u00f0 or\u00f0i\u00f0 berir a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 misnota tungum\u00e1li\u00f0 gr\u00f3flega \u00ed p\u00f3lit\u00edskum tilgangi. \u00cd \u00e1rslok 2022 t\u00f3k \u00fe\u00e1verandi d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 rafvarnarvopn \u00ed sta\u00f0 rafbyssa sem lengi haf\u00f0i veri\u00f0 nota\u00f0. Nokkru s\u00ed\u00f0ar lag\u00f0i sami r\u00e1\u00f0herra fram frumvarp \u00fear sem tala\u00f0 er um afbrotavarnir \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6433","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6433"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6437,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6433\/revisions\/6437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}