{"id":6447,"date":"2024-06-16T10:35:15","date_gmt":"2024-06-16T10:35:15","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6447"},"modified":"2024-06-16T10:35:15","modified_gmt":"2024-06-16T10:35:15","slug":"ad-setja-mork","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/06\/16\/ad-setja-mork\/","title":{"rendered":"A\u00f0 setja m\u00f6rk"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <em>Sumarbla\u00f0inu <\/em>1916 er <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4801082?iabr=on#page\/n13\/mode\/1up\/\">sagt fr\u00e1<\/a> n\u00fdjum knattspyrnul\u00f6gum sem \u00cd\u00fer\u00f3ttasamband \u00cdslands s\u00e9 a\u00f0 gefa \u00fat. \u00dear segir: \u201eEins og menn vita, hefir me\u00f0 \u00f6llu vanta\u00f0 \u00edslenzk or\u00f0 um hin \u00fdmsu atri\u00f0i \u00feessarar \u00ed\u00fer\u00f3ttar. Menn hafa or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 gera s\u00e9r gott af, a\u00f0 nota a\u00f0 eins \u00fatlend or\u00f0 e\u00f0a \u00fe\u00e1 \u00edslenzk or\u00f0skr\u00edpi, og hefir m\u00f6rgum \u00fe\u00f3tt sl\u00edkt all-ilt.\u201c En me\u00f0al n\u00fdm\u00e6la \u00ed l\u00f6gunum ver\u00f0i fj\u00f6ldi n\u00fdrra or\u00f0a sem flest s\u00e9u komin fr\u00e1 Gu\u00f0mundi Bj\u00f6rnssyni landl\u00e6kni og \u201e\u00f6ll eru falleg og skynsamlega myndu\u00f0\u201c. Me\u00f0al \u00feeirra eru \u00fdmis or\u00f0 sem enn eru notu\u00f0, eins og <em>rangst\u00e6\u00f0ur<\/em>, <em>r\u00e9ttst\u00e6\u00f0ur<\/em>, <em>v\u00edtaspyrna<\/em>, <em>aukaspyrna <\/em>\u2013 og <em>skora mark <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>gera mark<\/em>. \u00deetta er elsta d\u00e6mi\u00f0 um <em>skora mark <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> en eftir \u00fea\u00f0 kemst or\u00f0i\u00f0 \u00ed talsver\u00f0a notkun og hefur veri\u00f0 mj\u00f6g algengt alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00f3tt sambandinu <em>skora mark <\/em>v\u00e6ri \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 leysa <em>gera mark <\/em>af h\u00f3lmi hvarf \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda ekki \u00far m\u00e1linu. Elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er reyndar \u00far \u00feessari s\u00f6mu grein en anna\u00f0 d\u00e6mi er \u00far <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>fr\u00e1 sama \u00e1ri: \u201e\u00der\u00e1tt fyrir \u00feessa \u00e1g\u00e6tu s\u00f3kn, t\u00f3kst \u00fe\u00f3 Reykjav\u00edkur-m\u00f6nnum ekki a\u00f0 gera mark hj\u00e1 Fram.\u201c \u00deetta samband hefur alla t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 algengt, og sama m\u00e1li gegnir um sambandi\u00f0 <em>setja mark <\/em>sem er \u00e1l\u00edka gamalt \u2013 elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>Fr\u00e9ttum <\/em>1918: \u201eEnda f\u00f3r \u00fea\u00f0 svo a\u00f0 I. \u00d3lafsson setti mark.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1922 segir: \u201eEftir a\u00f0 Skotarnir settu marki\u00f0 \u00f3x \u00cdslendingum \u00e1smegin.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1928 segir: \u201elei\u00f0 ekki \u00e1 l\u00f6ngu \u00fear til Skotar settu mark.\u201c \u00cd <em>V\u00ed\u00f0i <\/em>1931 segir: \u201eK.R. menn birju\u00f0u \u00feegar \u00e1hlaup og settu mark \u00e1 fyrstu m\u00edn\u00fatunni.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt sambandi\u00f0 <em>setja mark <\/em>s\u00e9 vissulega sjaldg\u00e6fara en <em>skora mark <\/em>hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 t\u00f6luvert nota\u00f0 alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an. \u00deess vegna er s\u00e9rkennilegt a\u00f0 tala um \u00fea\u00f0 sem \u201eskr\u00fdti\u00f0 m\u00e1lfar\u201c eins og gert var \u00ed <a href=\"https:\/\/vb.is\/frettir\/ovondud-islenskunotkun-vidtaekari-en-vid-holdum\/\">vi\u00f0tali<\/a> vi\u00f0 pr\u00f3farkalesara \u00ed <em>Vi\u00f0skiptabla\u00f0inu <\/em>n\u00fdlega: \u201e\u00cd\u00fer\u00f3ttafr\u00e9ttir eru annar vettvangur \u00fear sem Arinbj\u00f6rn hefur rekist \u00e1 skr\u00fdti\u00f0 m\u00e1lfar en \u00fear segja fr\u00e9ttamenn oft a\u00f0 leikmenn \u201esetji m\u00f6rk\u201c \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 \u201eskora m\u00f6rk\u201c.\u201c Eins og fram hefur komi\u00f0 eiga samb\u00f6ndin <em>skora mark<\/em>, <em>gera mark<\/em> og <em>setja mark <\/em>s\u00e9r \u00f6ll meira en hundra\u00f0 \u00e1ra \u00f3slitna hef\u00f0 og engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 gera upp \u00e1 milli \u00feeirra. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fea\u00f0 er gott a\u00f0 eiga v\u00f6l \u00e1 fleiri en einu sambandi \u00ed s\u00f6mu merkingu. \u00dea\u00f0 l\u00edfgar upp \u00e1 st\u00edlinn, sem oft veitir ekki af \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttafr\u00e9ttum sem oft h\u00e6ttir til a\u00f0 ver\u00f0a d\u00e1l\u00edti\u00f0 klisjukenndar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd Sumarbla\u00f0inu 1916 er sagt fr\u00e1 n\u00fdjum knattspyrnul\u00f6gum sem \u00cd\u00fer\u00f3ttasamband \u00cdslands s\u00e9 a\u00f0 gefa \u00fat. \u00dear segir: \u201eEins og menn vita, hefir me\u00f0 \u00f6llu vanta\u00f0 \u00edslenzk or\u00f0 um hin \u00fdmsu atri\u00f0i \u00feessarar \u00ed\u00fer\u00f3ttar. Menn hafa or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 gera s\u00e9r gott af, a\u00f0 nota a\u00f0 eins \u00fatlend or\u00f0 e\u00f0a \u00fe\u00e1 \u00edslenzk or\u00f0skr\u00edpi, og hefir m\u00f6rgum \u00fe\u00f3tt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6447","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6448,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6447\/revisions\/6448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}