{"id":6470,"date":"2024-06-19T09:28:58","date_gmt":"2024-06-19T09:28:58","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6470"},"modified":"2024-06-21T16:09:09","modified_gmt":"2024-06-21T16:09:09","slug":"elsku-vinur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/06\/19\/elsku-vinur\/","title":{"rendered":"Elsku vinur"},"content":{"rendered":"<p>Um daginn var h\u00e9r spurt hva\u00f0a or\u00f0flokkur <em>elsku <\/em>v\u00e6ri \u00feegar or\u00f0i\u00f0 stendur me\u00f0 nafnor\u00f0i, eins og <em>elsku vinur<\/em>, <em>elsku Gunna<\/em> o.s.frv. \u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i m\u00e6tti \u00e6tla a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri l\u00fdsingaror\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur s\u00f6mu setningarst\u00f6\u00f0u og \u00fdmis \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 \u2013 <em>g\u00f3\u00f0i vinur<\/em>, <em>k\u00e6ra Gunna<\/em> o.s.frv. L\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>elskur <\/em>er vissulega til, \u00ed <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/10007\">merkingunni<\/a> 'vinveittur, k\u00e6r', en vandinn er s\u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 beygjast og standa \u00fearna \u00ed veikri beygingu \u2013 vera *<em>elsk<strong>i <\/strong>vinur<\/em> eins og <em>g\u00f3\u00f0<strong>i<\/strong> vinur<\/em>, *<em>elsk<strong>a<\/strong> Gunna <\/em>eins og <em>k\u00e6r<strong>a<\/strong> Gunna<\/em>, o.s.frv. \u00cd aukaf\u00f6llum k\u00e6mi svo *<em>elsk<strong>a <\/strong>vin <\/em>eins og <em>g\u00f3\u00f0<strong>a<\/strong> vin<\/em> \u00ed karlkyni, en \u00ed kvenkyni k\u00e6mi r\u00e9tt mynd \u2013 <em>elsku Gunn<strong>u<\/strong> <\/em>eins og <em>k\u00e6ru Gunn<strong>u<\/strong><\/em>. En \u00fea\u00f0 er tilviljun \u2013 <em>elsku <\/em>er alltaf \u00ed \u00feeirri mynd, \u00f3h\u00e1\u00f0 kyni, t\u00f6lu og falli or\u00f0sins sem \u00fea\u00f0 stendur me\u00f0.<\/p>\n<p>Afskrifum \u00fev\u00ed l\u00fdsingaror\u00f0 \u00ed bili og hugum a\u00f0 \u00f6\u00f0rum m\u00f6guleikum. Til er nafnor\u00f0i\u00f0 <em>elska <\/em>sem \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/9999\">sk\u00fdrt<\/a> '\u00e1st, k\u00e6rleikur' og 's\u00e1 e\u00f0a s\u00fa sem er elska\u00f0ur; \u00e1varpsor\u00f0' \u2013 undir \u00feeirri sk\u00fdringu er d\u00e6mi\u00f0 <em>elsku systir<\/em> \u00fear sem liti\u00f0 v\u00e6ri \u00e1 <em>elsku <\/em>sem eignarfall. Vissulega taka nafnor\u00f0 oft \u00e1 undan s\u00e9r anna\u00f0 nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt, og d\u00e6mi eru um hli\u00f0st\u00e6\u00f0 \u00e1varpsor\u00f0 \u2013 <em>hjartans vinur<\/em>, <em>vesalings s\u00f3ley<\/em>, <em>aumingja skinni\u00f0<\/em> o.s.frv. \u00dea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um a\u00f0 <em>elsku <\/em>s\u00e9 upprunalega eignarfall af nafnor\u00f0inu <em>elska<\/em> en spurningin hvort r\u00e9tt s\u00e9 a\u00f0 greina \u00fea\u00f0 \u00feannig samt\u00edmalega. \u00dea\u00f0 er t.d. ekki h\u00e6gt a\u00f0 setja samheiti\u00f0 <em>\u00e1st <\/em>\u00ed sta\u00f0inn og segja *<em>\u00e1star vinur<\/em>, *<em>\u00e1star Gunna <\/em>e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt \u2013 merkingarlega gengur \u00fea\u00f0 illa upp.<\/p>\n<p>Sn\u00faum okkur \u00fe\u00e1 aftur a\u00f0 \u00feeim m\u00f6guleika a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir beygingarleysi\u00f0 s\u00e9 \u00feetta l\u00fdsingaror\u00f0, eins og setningarsta\u00f0an bendir til. \u00cd 3. \u00fatg\u00e1fu <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar <\/em>er <em>elsku <\/em>sj\u00e1lfst\u00e6tt flettior\u00f0, sagt \u00f3beygjanlegt l\u00fdsingaror\u00f0 og sk\u00fdrt 'g\u00e6luor\u00f0 \u00ed \u00e1varpi e\u00f0a umtali (oftast hli\u00f0st\u00e6tt)'. \u00cd <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar er <em>elsku <\/em>einnig sj\u00e1lfst\u00e6tt flettior\u00f0 og greint sem <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/92883\">l\u00fdsingaror\u00f0<\/a>, og undir \u00fea\u00f0 felld tv\u00f6 d\u00e6mi fr\u00e1 20. \u00f6ld. Hins vegar eru nokkur hli\u00f0st\u00e6\u00f0 d\u00e6mi fr\u00e1 fyrri \u00f6ldum felld undir <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/92868\/ordmynd\/elsku\">nafnor\u00f0i\u00f0<\/a> <em>elska<\/em>. E.t.v. m\u00e1 t\u00falka \u00feetta \u00feannig liti\u00f0 s\u00e9 svo \u00e1 a\u00f0 e\u00f0li or\u00f0sins hafi breyst \u2013 \u00ed eldri textum s\u00e9 e\u00f0lilegt a\u00f0 l\u00edta \u00e1 \u00fea\u00f0 sem nafnor\u00f0, en \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li s\u00e9 \u00fea\u00f0 or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0i. En vissulega g\u00e6ti \u00feetta l\u00edka stafa\u00f0 af \u00f3samr\u00e6mi \u00ed greiningu \u00e1n \u00feess a\u00f0 hafa nokkra merkingu.<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0um um \u00feetta var bent \u00e1 a\u00f0 oft er <em>elsku <\/em>nota\u00f0 eitt og s\u00e9r, \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkurt nafnor\u00f0 fari \u00e1 eftir. \u201eElsku, f\u00e1i\u00f0 ykkur k\u00f6ku\u201c segir \u00ed <em>Sagan \u00f6ll <\/em>eftir P\u00e9tur Gunnarsson fr\u00e1 1985. \u00cd <em>T\u00edma\u00fej\u00f3fnum <\/em>eftir Steinunni Sigur\u00f0ard\u00f3ttur fr\u00e1 1986 segir: \u201eef \u00feetta er eitthva\u00f0 svipa\u00f0 me\u00f0 \u00feig \u00fe\u00e1 elsku l\u00e1ttu mig vita br\u00e9flega, s\u00edmlega e\u00f0a pers\u00f3nulega.\u201c \u00deetta eru frekari r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 greina <em>elsku <\/em>sem l\u00fdsingaror\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 svona er einmitt h\u00e6gt a\u00f0 nota \u00fdmis l\u00fdsingaror\u00f0. \u201eG\u00f3\u00f0i fl\u00fdttu \u00fe\u00e9r n\u00fa \u00e1 f\u00e6tur\u201c segir \u00ed <em>Mannd\u00f3mi <\/em>eftir Andr\u00e9s Indri\u00f0ason fr\u00e1 1982. \u201eGamli komdu a\u00f0 m\u00f3tm\u00e6la\u201c segir \u00e1 <em>Twitter <\/em>2014. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 nota nafnor\u00f0 \u00ed eignarfalli \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt \u2013 *<em>hjartans vertu kyrr<\/em>, *<em>veslings l\u00e1ttu ekki svona<\/em>, *<em>aumingja far\u00f0u heim<\/em>, o.s.frv.<\/p>\n<p>\u00deetta er \u00fev\u00ed \u00e1hugavert d\u00e6mi um a\u00f0 greiningarvi\u00f0mi\u00f0 rekist \u00e1, eins og stundum vill ver\u00f0a og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/09\/18\/gagnsemi-ordflokkagreiningar\/\">skrifa\u00f0<\/a> um \u2013 \u00ed \u00feessu tilviki bendir uppruni og beyging \u00ed eina \u00e1tt, en setningarsta\u00f0a \u00ed a\u00f0ra. Ef vi\u00f0 viljum endilega a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 setja \u00f6ll or\u00f0 \u00ed einhvern \u00e1kve\u00f0inn or\u00f0flokk ver\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 velja okkur vi\u00f0mi\u00f0, og \u00e9g myndi \u00ed \u00feessu tilviki fara eftir setningarst\u00f6\u00f0unni og segja a\u00f0 <em>elsku <\/em>s\u00e9 l\u00fdsingaror\u00f0. En \u00e9g held hins vegar a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 vont a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 velja einn flokk. Eins og \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2022\/09\/18\/gagnsemi-ordflokkagreiningar\/\">sagt<\/a> er \u00e9g \u201esannf\u00e6r\u00f0ur um a\u00f0 kennsla [\u2026] \u00fear sem nemendur v\u00e6ru l\u00e1tnir sko\u00f0a einst\u00f6k or\u00f0 og heg\u00f0un \u00feeirra fr\u00e1 \u00fdmsum sj\u00f3narhornum \u2013 beygingu, setningarst\u00f6\u00f0u, og merkingu \u2013 v\u00e6ri b\u00e6\u00f0i margfalt gagnlegri og \u00f3endanlega miklu skemmtilegri en steindau\u00f0 flokkunarfr\u00e6\u00f0i.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Um daginn var h\u00e9r spurt hva\u00f0a or\u00f0flokkur elsku v\u00e6ri \u00feegar or\u00f0i\u00f0 stendur me\u00f0 nafnor\u00f0i, eins og elsku vinur, elsku Gunna o.s.frv. \u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i m\u00e6tti \u00e6tla a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri l\u00fdsingaror\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur s\u00f6mu setningarst\u00f6\u00f0u og \u00fdmis \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 \u2013 g\u00f3\u00f0i vinur, k\u00e6ra Gunna o.s.frv. L\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 elskur er vissulega til, \u00ed merkingunni 'vinveittur, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6470","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6470"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6479,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6470\/revisions\/6479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}