{"id":6494,"date":"2024-06-26T13:41:17","date_gmt":"2024-06-26T13:41:17","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6494"},"modified":"2024-06-26T13:52:22","modified_gmt":"2024-06-26T13:52:22","slug":"skriffinnur-og-skraffinnur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/06\/26\/skriffinnur-og-skraffinnur\/","title":{"rendered":"Skriffinnur og Skraffinnur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt um uppruna nafnor\u00f0sins <em>skriffinnska<\/em> sem er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/37110\">sk\u00fdrt<\/a> '(\u00f3h\u00f3fleg) ums\u00fdsla sem tefur framkv\u00e6mdir' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/248956\">sk\u00fdrt<\/a> '(bureaukratisk) Pedanteri' og \u00fea\u00f0 r\u00edmar vel vi\u00f0 elstu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 fyrsta er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1877: \u201e\u00feetta er eitt skriffinnsku-brag\u00f0 (Bureaukratismus) og hindurvitni, sem vart \u00e1 sinn l\u00edka.\u201c N\u00e6sta d\u00e6mi er \u00ed <em>Fr\u00f3\u00f0a <\/em>1881: \u201eStr\u00ed\u00f0i\u00f0 \u00ed br\u00e6\u00f0ralandi voru Noregi heldur jafnt og \u00fejett \u00e1frarn milli stj\u00f3rnarinnar annars vegar, sein sty\u00f0st vi\u00f0 skriffinnskuna (bureaukrat\u00edi\u00f0), og \u00feingsins hins vegar, sem sty\u00f0st vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0arviljann.\u201c \u00cd b\u00e1\u00f0um d\u00e6munum er or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt me\u00f0 erlendri samsv\u00f6run innan sviga sem bendir til \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 n\u00fdtilkomi\u00f0 \u00e1 \u00feessum t\u00edma.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er auglj\u00f3slega skylt nafnor\u00f0inu <em>skriffinnur <\/em>sem <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/37111\">sk\u00fdrt<\/a> er 'skrifstofuma\u00f0ur \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslu' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og 's\u00e1 sem skrifar miki\u00f0, blekbullari' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00fear sem \u00fea\u00f0 er sagt \u201eni\u00f0randi\u201c, en <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/248956\">\u00ed<\/a> <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>1920-1924 er \u00fea\u00f0 sk\u00fdrt 'Sm\u00f6rer, Skribler; Bureaukrat'. Elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 er \u00e1 svipu\u00f0um aldri, \u00far <em>\u00cdsafold <\/em>1878: \u201eGortsjakoff haf\u00f0i svara\u00f0 brjefi Salisburys, og gengur \u00ed gegn atri\u00f0um hans eins og g\u00f3\u00f0ur og reyndur \u201eskriffinnur\u201c, sem \u00fev\u00e6lir m\u00e1l \u00ed d\u00f3mi.\u201c Or\u00f0i\u00f0 var algengt \u00e1 fyrri hluta s\u00ed\u00f0ustu aldar og fram yfir 1980 en hefur dala\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum, enda sagt \u201egamaldags\u201c \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>skriffinnska <\/em>\u00e1 s\u00e9r svipa\u00f0a s\u00f6gu en d\u00e6mum um \u00fea\u00f0 hefur \u00fe\u00f3 ekki f\u00e6kka\u00f0 n\u00e1l\u00e6gt \u00fev\u00ed jafn miki\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/heimildin.is\/pistill\/leitin-ad-skriffinni\/\">grein<\/a> \u00ed <em>Stundinni <\/em>2016 benti J\u00f3hannes Benediktsson \u00e1 a\u00f0 einnig er til or\u00f0i\u00f0 <em>skraffinnur <\/em>og vitna\u00f0i \u00ed Sigur\u00f0 A. Magn\u00fasson \u00ed <em>Samvinnunni <\/em>1970: \u201eSkal skriffinnum bla\u00f0a og skraffinnum \u00fatvarps vinsamlega bent \u00e1 a\u00f0 taka s\u00e9r ungu kynsl\u00f3\u00f0ina til fyrirmyndar um \u00e1byrg\u00f0arfullan og umb\u00fa\u00f0alausan m\u00e1lflutning.\u201c Auglj\u00f3st er a\u00f0 \u00feessum or\u00f0um er \u00fearna stillt upp sem hli\u00f0st\u00e6\u00f0um um m\u00e1l\u00e6\u00f0i, annars vegar \u00ed riti og hins vegar \u00ed tali \u2013 <em>skraffinnur <\/em>er sk\u00fdrt 'masgefinn ma\u00f0ur, m\u00e1lskrafsma\u00f0ur' \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> og <em>skraffinnska<\/em> er \u00fear sk\u00fdr\u00f0 'm\u00e1l\u00e6\u00f0i'. En <em>skraffinnur <\/em>er miklu eldra or\u00f0 en <em>skriffinnur <\/em>og <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o71519\">kemur fyrir<\/a> \u00ed fornu m\u00e1li \u2013 \u201eHver y\u00f0ar sveina vill hj\u00e1lpa skraffinni \u00feessum, svo hann komist af fjallinu?\u201c segir \u00ed <em>B\u00e1r\u00f0ar s\u00f6gu Sn\u00e6fells\u00e1ss<\/em>.<\/p>\n<p>Heimildirnar benda til a\u00f0 <em>skriffinnur <\/em>s\u00e9 mynda\u00f0 seint \u00e1 19. \u00f6ld, v\u00e6ntanlega me\u00f0 hli\u00f0sj\u00f3n af <em>skraffinnur<\/em>. Fyrri li\u00f0irnir, <em>skrif- <\/em>og <em>skraf\u00ad-<\/em>, eru au\u00f0skiljanlegir og e\u00f0lilegir mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 merkingu or\u00f0anna \u2013 en hva\u00f0an kemur seinni li\u00f0urinn, <em>-finnur<\/em>? Um \u00fea\u00f0 veit \u00e9g ekkert, en get bara komi\u00f0 me\u00f0 \u00e1giskanir. <em>Skraffinnur <\/em>er stundum nota\u00f0 sem mannsnafn \u2013 \u201ehann kalla\u00f0i hann aldrei nema Skraffinn\u201c segir \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0s\u00f6gum J\u00f3ns \u00c1rnasonar<\/em>. Hugsanlega er s\u00fa notkun upprunaleg og <em>Skraffinnur <\/em>mynda\u00f0 \u00ed st\u00edl vi\u00f0 \u00a0mannan\u00f6fn eins og <em>Dagfinnur<\/em>, <em>Geirfinnur<\/em>,<em> \u00deorfinnur <\/em>o.fl. \u00e1n \u00feess a\u00f0\u00a0<em>-finnur\u00a0<\/em>hafi einhverja merkingu \u2013 g\u00e6ti eins veri\u00f0 <em>Skrafmundur<\/em>, <em>Skrafgeir<\/em> e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. A.m.k. er \u00f3l\u00edklegt a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 tengja <em>skriffinnur <\/em>og <em>skraffinnur <\/em>vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0inn <em>Finn<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var h\u00e9r spurt um uppruna nafnor\u00f0sins skriffinnska sem er sk\u00fdrt '(\u00f3h\u00f3fleg) ums\u00fdsla sem tefur framkv\u00e6mdir' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. \u00cd \u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k fr\u00e1 1920-1924 er or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt '(bureaukratisk) Pedanteri' og \u00fea\u00f0 r\u00edmar vel vi\u00f0 elstu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 fyrsta er \u00ed \u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi 1877: \u201e\u00feetta er eitt skriffinnsku-brag\u00f0 (Bureaukratismus) og hindurvitni, sem vart [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6494"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6496,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6494\/revisions\/6496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}