{"id":6547,"date":"2024-07-09T09:39:39","date_gmt":"2024-07-09T09:39:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6547"},"modified":"2024-07-09T09:41:18","modified_gmt":"2024-07-09T09:41:18","slug":"bankasyslan-greidir-soluradgjofum-fyrir-adkomu-sina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/09\/bankasyslan-greidir-soluradgjofum-fyrir-adkomu-sina\/","title":{"rendered":"Bankas\u00fdslan grei\u00f0ir s\u00f6lur\u00e1\u00f0gj\u00f6fum fyrir a\u00f0komu s\u00edna"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef a\u00f0 mestu leyti for\u00f0ast a\u00f0 skrifa h\u00e9r um afturbeygingu \u2013 ekki vegna \u00feess a\u00f0 um hana s\u00e9 ekkert a\u00f0 segja e\u00f0a reglur um hana s\u00e9u svo lj\u00f3sar a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00feurfi ekki a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fe\u00e6r reglur eru fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera einfaldar og r\u00e1\u00f0ast af samspili beygingarlegra, setningafr\u00e6\u00f0ilegra og merkingarlegra \u00fe\u00e1tta, auk \u00feess sem m\u00e1lnotendur hafa oft mismunandi sko\u00f0anir \u00e1 einst\u00f6kum setningum. \u00deetta er \u00fev\u00ed sannarlega ver\u00f0ugt umfj\u00f6llunarefni en kannski ekki heppilegt fyrir \u00feennan vettvang \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 krefst oft fl\u00f3kinna \u00fatsk\u00fdringa sem geta or\u00f0i\u00f0 torskildar \u00f6\u00f0rum en \u00feeim sem hafa meiri kunn\u00e1ttu \u00ed setningafr\u00e6\u00f0i en h\u00e6gt er a\u00f0 \u00e6tlast til af almennum m\u00e1lnotendum. \u00c9g stenst \u00fe\u00f3 ekki m\u00e1ti\u00f0 a\u00f0 fjalla um setningu \u00ed <a href=\"https:\/\/heimildin.is\/grein\/22085\/soluradgjafar-fengu-thoknun-fyrir-solu-a-islandsbanka-thratt-fyrir-ad-hafa-brotid-log\/\">fr\u00e9tt<\/a> \u00ed <em>Heimildinni <\/em>\u00ed g\u00e6r:<\/p>\n<p>\u201eBankas\u00fdsla r\u00edkisins \u00e6tlar ekki a\u00f0 taka \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um [hvort h\u00fan grei\u00f0i <u>s\u00f6lur\u00e1\u00f0gj\u00f6fum<\/u> valkv\u00e6\u00f0a \u00fe\u00f3knun fyrir a\u00f0komu <u>s\u00edna<\/u> a\u00f0 s\u00f6lu \u00e1 hlut \u00ed \u00cdslandsbanka fyrir r\u00famum tveimur \u00e1rum] fyrr en athugun Fj\u00e1rm\u00e1laeftirlitsins \u00e1 \u00fe\u00e6tti <u>\u00feeirra<\/u> \u00ed s\u00f6luferlinu liggur fyrir.\u201c Af samhengi er lj\u00f3st a\u00f0 afturbeyg\u00f0a eignarfornafni\u00f0 <em>s\u00edna <\/em>v\u00edsar til andlagsins <em>s\u00f6lur\u00e1\u00f0gj\u00f6fum<\/em>, og sama m\u00e1li gegnir um pers\u00f3nufornafni\u00f0 <em>\u00feeirra<\/em>. \u00deessi setning var til umr\u00e6\u00f0u \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00fear sem m\u00e1lshefjandi taldi afturbeygingu ranglega nota\u00f0a \u00ed \u201efyrir a\u00f0komu s\u00edna\u201c \u2013 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri eins og v\u00edsa\u00f0 v\u00e6ri til frumlagsins <em>h\u00fan <\/em>\u00feannig a\u00f0 veri\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a um \u00fe\u00f3knun til Bankas\u00fdslunnar sj\u00e1lfrar en \u00fear sem svo v\u00e6ri ekki \u00e6tti a\u00f0 standa \u00fearna \u201efyrir a\u00f0komu \u00feeirra\u201c \u2013 s\u00f6lur\u00e1\u00f0gjafanna.<\/p>\n<p>M\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst sem s\u00e9 um \u00fea\u00f0 hvort afturbeygingin hlj\u00f3ti a\u00f0 v\u00edsa til frumlagsins \u00fearna, eins og vissulega er langalgengast, e\u00f0a hvort h\u00fan geti v\u00edsa\u00f0 til andlagsins. Um sl\u00edka v\u00edsun eru \u00fdmis d\u00e6mi a\u00f0 fornu og n\u00fdju. \u00cd <em>Grettis s\u00f6gu <\/em>segir: \u201eGrettir \u00feakka\u00f0i <u>honum<\/u> fyrir heilr\u00e6\u00f0i <u>s\u00edn<\/u>.\u201c \u00cd <em>\u00de\u00f3rarins \u00fe\u00e6tti ofsa <\/em>segir: \u201eEyj\u00f3lfur kva\u00f0st \u00feakka <u>konungi<\/u> fyrir gjafar <u>s\u00ednar<\/u> og vinm\u00e6li.\u201c \u00cd b\u00e1\u00f0um tilvikum er lj\u00f3st a\u00f0 afturbeygingin v\u00edsar til andlags, <em>honum <\/em>\u00ed fyrri setningunni en <em>konungi <\/em>\u00ed \u00feeirri seinni \u2013 Grettir er ekki a\u00f0 \u00feakka fyrir eigin heilr\u00e6\u00f0i og Eyj\u00f3lfur ekki a\u00f0 \u00feakka fyrir eigin gjafir. \u00deetta eru alveg hli\u00f0st\u00e6\u00f0ar setningar og \u201eh\u00fan grei\u00f0i s\u00f6lur\u00e1\u00f0gj\u00f6fum valkv\u00e6\u00f0a \u00fe\u00f3knun fyrir a\u00f0komu s\u00edna\u201c \u2013 af merkingarlegum \u00e1st\u00e6\u00f0um er lj\u00f3st a\u00f0 v\u00edsa\u00f0 er til andlags, ekki frumlags.<\/p>\n<p>\u00cd n\u00fat\u00edmam\u00e1li m\u00e1 finna fj\u00f6lda samb\u00e6rilegra d\u00e6ma me\u00f0 s\u00f6gninni <em>grei\u00f0a<\/em>. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008 segir: \u201eEinnig neitu\u00f0u hj\u00f3nin a\u00f0 grei\u00f0a <u>\u00feeim<\/u> fyrir vinnu <u>s\u00edna<\/u>.\u201c \u00cd fr\u00e9tt \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>2012 segir: \u201eKr\u00f6fuhafar grei\u00f0a <u>slitastj\u00f3rn<\/u> fyrir st\u00f6rf <u>s\u00edn<\/u>.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2020 segir: \u201eH\u00fan hvetur f\u00f3lk til a\u00f0 sty\u00f0ja vi\u00f0 baki\u00f0 \u00e1 listam\u00f6nnum og grei\u00f0a <u>\u00feeim<\/u> fyrir st\u00f6rf <u>s\u00edn<\/u> og listaverk.\u201c \u00cd <em>B\u00e6ndabla\u00f0inu <\/em>2021 segir: \u201eSkattgrei\u00f0endur eru \u00feegar a\u00f0 grei\u00f0a <u>b\u00e6ndum<\/u> fyrir framlei\u00f0slu <u>s\u00edna<\/u>.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2021 segir: \u201eR\u00edki\u00f0 grei\u00f0ir <u>bj\u00f6rgunarsveitunum<\/u> fyrir st\u00f6rf <u>s\u00edn<\/u> vi\u00f0 eldgosi\u00f0 \u00ed Geldingad\u00f6lum.\u201c \u00cd \u00f6llum \u00feessum tilvikum er lj\u00f3st af merkingu og samhengi a\u00f0 afturbeygingin v\u00edsar til andlags \u2013 undirstrika\u00f0a li\u00f0arins \u00ed setningunum \u2013 en ekki til frumlags.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er sem s\u00e9 ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ta afturbeygingu v\u00edsa til andlags eins og gert er \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri fr\u00e9tt <em>Heimildarinnar<\/em>. Hitt er r\u00e9tt a\u00f0 afturbeygingin er \u00fearna valkv\u00e6\u00f0 (sem h\u00fan er aldrei \u00feegar v\u00edsa\u00f0 er til frumlags) \u2013 \u00ed sta\u00f0 afturbeyg\u00f0a eignarfornafnsins m\u00e1 eins nota pers\u00f3nufornafn. \u00dea\u00f0 m\u00e1 l\u00edka halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00ed sumum tilvikum geti veri\u00f0 heppilegra a\u00f0 nota pers\u00f3nufornafn til a\u00f0 for\u00f0ast misskilning \u2013 \u00ed setningum eins og \u201e\u00c1k\u00e6r\u00f0i kva\u00f0st hafa r\u00e9tt piltinum d\u00f3ti\u00f0 sitt\u201c \u00ed h\u00e9ra\u00f0sd\u00f3mi fr\u00e1 2007 er \u00f3lj\u00f3st hvort \u00e1k\u00e6r\u00f0i e\u00f0a pilturinn \u00e1 d\u00f3ti\u00f0. \u00cd umr\u00e6ddri fr\u00e9tt hefur <em>\u00feeirra <\/em>\u00ed n\u00e6stu setningu l\u00edka s\u00f6mu v\u00edsun og <em>s\u00edna <\/em>og \u00fea\u00f0 getur veri\u00f0 ruglandi. En \u00fea\u00f0 breytir \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 setningin \u00ed fr\u00e9tt <em>Heimildarinnar <\/em>er \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 m\u00e1lkerfi\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hef a\u00f0 mestu leyti for\u00f0ast a\u00f0 skrifa h\u00e9r um afturbeygingu \u2013 ekki vegna \u00feess a\u00f0 um hana s\u00e9 ekkert a\u00f0 segja e\u00f0a reglur um hana s\u00e9u svo lj\u00f3sar a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00feurfi ekki a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fe\u00e6r reglur eru fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera einfaldar og r\u00e1\u00f0ast af samspili beygingarlegra, setningafr\u00e6\u00f0ilegra og merkingarlegra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6547"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6549,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6547\/revisions\/6549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}