{"id":6553,"date":"2024-07-10T17:28:55","date_gmt":"2024-07-10T17:28:55","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6553"},"modified":"2024-07-10T17:28:55","modified_gmt":"2024-07-10T17:28:55","slug":"heldur-betur-algengt-ordasamband","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/10\/heldur-betur-algengt-ordasamband\/","title":{"rendered":"Heldur betur algengt or\u00f0asamband"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0asambandi\u00f0 <em>heldur betur <\/em>\u00ed merkingunni 'aldeilis, svo sannarlega' er ekki n\u00fdtt \u00ed m\u00e1linu. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1915: \u201e\u00e1 laugardagskveldi\u00f0 var \u00e6tla\u00f0i eg [\u2026] \u00e1 verslunarmannaballi\u00f0 \u00e1 \u00bbH\u00f3tel Reykjav\u00edk\u00ab, og var heldur betur b\u00fainn a\u00f0 dubba mig upp \u00ed kj\u00f3l og glansle\u00f0ursst\u00edgv\u00e9l.\u201c \u00cd sama bla\u00f0i sama \u00e1r segir: \u201eEg hefi \u00fe\u00e1 heldur betur \u00e1st\u00e6\u00f0u a\u00f0 muna eftir y\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>H\u00f6fu\u00f0sta\u00f0num <\/em>1916 segir: \u201e\u00deegar pilturinn f\u00f3r, var hann tr\u00falofa\u00f0ur st\u00falku h\u00e9r, sem honum \u00fe\u00f3tti heldur betur v\u00e6nt um.\u201c \u00cd <em>Eimrei\u00f0inni <\/em>1920 segir: \u201eTv\u00f6 glorhungru\u00f0 bjarnd\u00fdr r\u00e1\u00f0ast \u00fe\u00e1 alt \u00ed einu \u00e1 \u00fe\u00e1, sem \u00e1 \u00edsnum eru, og vandast \u00fe\u00e1 m\u00e1li\u00f0 heldur betur.\u201c \u00cd <em>Lj\u00f3sberanum <\/em>1924 segir: \u201e\u00c6tlu\u00f0um vi\u00f0 n\u00fa heldur betur a\u00f0 koma a\u00f0 \u00feeim \u00f3v\u00f6rum, sem \u00ed sk\u00f3ginum bjuggu.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>heldur betur <\/em>getur teki\u00f0 me\u00f0 s\u00e9r neitunina <em>ekki<\/em> og merkir \u00fe\u00e1 'alls ekki, aldeilis ekki'. \u00dea\u00f0 s\u00fdnir a\u00f0 or\u00f0in \u00ed sambandinu hafa \u00ed raun sliti\u00f0 tengslin vi\u00f0 uppruna sinn og <em>heldur betur <\/em>er fari\u00f0 a\u00f0 haga s\u00e9r sem ein heild, \u00edgildi atviksor\u00f0s. \u00deessi notkun fer fyrst a\u00f0 sj\u00e1st upp \u00far 1970 \u00feegar d\u00e6mum um sambandi\u00f0 snarfj\u00f6lgar. \u00cd <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1972 segir: \u201e\u00deegar \u00ed lj\u00f3s kom strax \u00ed fyrstu forkosningunum, a\u00f0 svo var heldur betur ekki, var\u00f0 Muskie \u00ed fyrstu r\u00e1\u00f0villtur.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1973 segir: \u201eSvo er n\u00fa heldur betur ekki.\u201c \u00cd <em>Dagbla\u00f0inu <\/em>1977 segir: \u201eHinir leikmennirnir n\u00edu vildu heldur betur ekki hl\u00edta \u00feessum \u00farskur\u00f0i d\u00f3marans.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1977 segir: \u201elandsli\u00f0smenn okkar voru heldur betur ekki \u00e1 \u00feeim buxunum a\u00f0 gefast upp.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 <em>heldur betur<\/em> er mj\u00f6g oft nota\u00f0 sem \u00e1kve\u00f0i\u00f0 j\u00e1kv\u00e6tt svar vi\u00f0 spurningu \u00ed merkingunni 'svo sannarlega'. S\u00fa notkun er ekki n\u00fd \u2013 elsta d\u00e6mi sem \u00e9g rakst \u00e1 um hana er \u00ed <em>L\u00f6gbergi <\/em>1941: \u201e\u00de\u00fa hefir sj\u00e1lfsagt komi\u00f0 til Rocky Mountains (Klettafjallanna)?\u201c \u201eJ\u00e1, heldur betur.\u201c \u00dearna er <em>heldur betur <\/em>nota\u00f0 til a\u00f0 hnykkja \u00e1 <em>j\u00e1<\/em>-inu en flj\u00f3tlega var fari\u00f0 a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 eitt og s\u00e9r, \u00e1n <em>j\u00e1 <\/em>\u2013 \u00ed <em>Degi <\/em>1947 segir: \u201eMundum vi\u00f0 ekki vera g\u00e1fuleg, a\u00f0 hl\u00e6ja \u00e1 me\u00f0an sulturinn syrfi a\u00f0?\u201c \u201eHeldur betur.\u201c \u00c1 seinustu \u00e1rum hefur or\u00f0i\u00f0 sprenging \u00ed \u00feessari notkun sambandsins, en jafnframt er fari\u00f0 a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 \u00ed margv\u00edslegu \u00f6\u00f0ru setningafr\u00e6\u00f0ilegu umhverfi, ekki s\u00edst \u00ed upphafi setninga. H\u00e9r eru nokkur d\u00e6mi fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum um fj\u00f6lbreytta notkun sambandsins:<\/p>\n<p>\u201eHeldur betur dr\u00f3 annars til t\u00ed\u00f0inda \u00ed \u00fe\u00e6ttinum\u201c; \u201eHeldur betur eru \u00fe\u00e6r a\u00f0 toppa \u00e1 r\u00e9ttum t\u00edma\u201c; \u201eHeldur betur hef\u00f0i \u00e9g vilja\u00f0 sj\u00e1 meira fr\u00e1 m\u00ednum m\u00f6nnum\u201c; \u201eHeldur betur veit \u00e9g \u00fea\u00f0\u201c; \u201eHeldur betur kasta\u00f0ist \u00ed kekki hj\u00e1 hj\u00f3nunum \u00ed kv\u00f6ldver\u00f0inum\u201c; \u201eHeldur betur er fari\u00f0 a\u00f0 styttast \u00ed leikinn\u201c; \u201eHeldur betur a\u00f0 lifna yfir KR-ingum\u201c; \u201eHeldur betur a\u00f0 skemmast\u201c; \u201eHeldur betur kominn t\u00edmi \u00e1 n\u00fdtt\u201c; \u00a0\u201eHeldur betur l\u00edkindi me\u00f0 \u00feessum tveim\u201c; \u201eHeldur betur n\u00f3g a\u00f0 gerast \u00e1 Old Trafford\u201c; \u201eHeldur betur \u00f3skabyrjun hj\u00e1 honum \u00ed b\u00faningi Keflav\u00edkur\u201c; \u201eHeldur betur rassskelling h\u00e9r \u00e1 Vodafone vellinum!!\u201c \u201eHeldur betur \u00e1g\u00e6tis upphitun fyrir skemmtilegt laugardagskv\u00f6ld\u201c; \u201eHeldur betur g\u00f3\u00f0 sta\u00f0a heimamanna \u00feegar gengi\u00f0 er til b\u00faningsklefa\u201c.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessum d\u00e6mum sem fengin eru \u00far <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> er sambandi\u00f0 yfirleitt \u00ed frekar lausum setningafr\u00e6\u00f0ilegum tengslum vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00e1 eftir kemur \u2013 sem getur \u00fdmist veri\u00f0 fullkomin setning me\u00f0 s\u00f6gn \u00ed pers\u00f3nuh\u00e6tti, nafnh\u00e1ttarsetning e\u00f0a setningarli\u00f0ur sem \u00fdmist hefst \u00e1 l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar, nafnor\u00f0i e\u00f0a l\u00fdsingaror\u00f0i. Eins og h\u00e9r hefur komi\u00f0 fram \u00e1 \u00feetta samband s\u00e9r langa s\u00f6gu \u00ed m\u00e1linu og vitanlega er \u00fea\u00f0 g\u00f3\u00f0 og gild \u00edslenska. En \u00f3neitanlega finnst sumum \u00fea\u00f0 ofnota\u00f0 um \u00feessar mundir og \u00e6skilegt v\u00e6ri a\u00f0 huga a\u00f0 meiri tilbreytingu \u00ed or\u00f0avali \u2013 \u00fea\u00f0 er til d\u00e6mis venjulega h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>aldeilis <\/em>e\u00f0a (<em>svo<\/em>) <em>sannarlega <\/em>\u00ed sta\u00f0 <em>heldur betur <\/em>en t\u00ed\u00f0ni fyrrnefnda or\u00f0sins vir\u00f0ist mj\u00f6g \u00e1 ni\u00f0urlei\u00f0 og \u00feeirri \u00fer\u00f3un m\u00e6tti vel sn\u00faa vi\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0asambandi\u00f0 heldur betur \u00ed merkingunni 'aldeilis, svo sannarlega' er ekki n\u00fdtt \u00ed m\u00e1linu. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed V\u00edsi 1915: \u201e\u00e1 laugardagskveldi\u00f0 var \u00e6tla\u00f0i eg [\u2026] \u00e1 verslunarmannaballi\u00f0 \u00e1 \u00bbH\u00f3tel Reykjav\u00edk\u00ab, og var heldur betur b\u00fainn a\u00f0 dubba mig upp \u00ed kj\u00f3l og glansle\u00f0ursst\u00edgv\u00e9l.\u201c \u00cd sama bla\u00f0i sama \u00e1r segir: \u201eEg [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6553","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6554,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6553\/revisions\/6554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}