{"id":6576,"date":"2024-07-16T17:07:58","date_gmt":"2024-07-16T17:07:58","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6576"},"modified":"2024-07-16T17:07:58","modified_gmt":"2024-07-16T17:07:58","slug":"fleirri-og-meirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/16\/fleirri-og-meirri\/","title":{"rendered":"Fleirri og meirri"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd morgun var h\u00e9r spurt hvers vegna v\u00e6ru stundum tv\u00f6 <em>r<\/em> \u00ed <em>fleiri<\/em>, \u00fe.e. <em>fleirri<\/em>. S\u00e1 frambur\u00f0ur (og rith\u00e1ttur) er ekki n\u00fdr \u2013 oft er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 hann s\u00e9 sunnlenskur, en g\u00f6mul d\u00e6mi um hann eru \u00fe\u00f3 til \u00far \u00f6\u00f0rum landshlutum. \u00cd <em>Jar\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00c1rna Magn\u00fassonar og P\u00e1ls V\u00eddal\u00edn fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed byrjun 18. aldar segir: \u201eSveitar\u00f3magar \u00e1 Bar\u00f0astr\u00f6nd eru 28 a\u00f0 t\u00f6lu. \u00de\u00f3 von til fleirra.\u201c \u00cd \u00fe\u00fd\u00f0ingu s\u00e9ra J\u00f3ns \u00deorl\u00e1kssonar \u00e1 B\u00e6gis\u00e1 \u00e1 \u201eMess\u00edasi\u201c eftir Klopstock segir: \u201eN\u00fa \u00e1n n\u00e1vistar \/ nokkurra fleirri.\u201c \u00cd <em>\u00cdslands \u00e1rb\u00f3kum <\/em>J\u00f3ns Esp\u00f3lin segir: \u201eFleirri urdu og gi\u00f6rn\u00edngar\u201c og \u201efleirri manna er fylgdu Byrni Gudnasyni\u201c. Enginn \u00feessara h\u00f6funda var Sunnlendingur en \u00fe\u00f3 er ekki \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um a\u00f0 frambur\u00f0urinn hafi einkum veri\u00f0 \u00e1berandi \u00e1 Su\u00f0urlandi \u00e1 seinni hluta 19. aldar.<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5415448#page\/n141\/mode\/2up\">grein<\/a> eftir Gu\u00f0r\u00fanu Kvaran \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1li <\/em>2007 er vitna\u00f0 \u00ed or\u00f0asafn sem J\u00f3nas J\u00f3nasson fr\u00e1 Hrafnagili safna\u00f0i \u00ed Rang\u00e1rvallas\u00fdslu \u00e1 \u00e1runum 1884-1885. \u00dear kemur fram a\u00f0 J\u00f3nas hafi \u201eteki\u00f0 eftir a\u00f0 Rang\u00e6ingar seg\u00f0u <em>fleirri<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>fleiri<\/em>\u201c. Gu\u00f0r\u00fan bendir einnig \u00e1 a\u00f0 Hallgr\u00edmur Scheving hafi skrifa\u00f0 \u00ed br\u00e9fi til Konr\u00e1\u00f0s G\u00edslasonar 1854: \u201eAftur er \u00fea\u00f0 merkilegt, a\u00f0 Rangvellingar [\u2026] segja <em>fleirri<\/em> [\u2026] fyrir <em>fleiri<\/em>.\u201c \u00cd sk\u00fdringum vi\u00f0 a\u00f0ra \u00fatg\u00e1fu \u00e1 <em>\u00dej\u00f3\u00f0s\u00f6gum J\u00f3ns \u00c1rnasonar <\/em>kemur fram a\u00f0 \u00ed handritum J\u00f3ns Sigur\u00f0ssonar \u00ed Steinum undir Eyjafj\u00f6llum standi i\u00f0ulega <em>fleirra <\/em>\/ <em>fleirri<\/em>. \u00cd lei\u00f0r\u00e9ttingum og vi\u00f0b\u00f3tum aftast \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 stendur vi\u00f0 <em>margur<\/em>: \u201ecomp. ogs. <strong>fleirri<\/strong> [fl\u025bi\u02d0r\u026a]\u201c, en b\u00e6tt vi\u00f0 innan sviga \u201e(Sl.)\u201c, \u00fe.e. Su\u00f0urland.<\/p>\n<p>\u00c1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld voru i\u00f0ulega ger\u00f0ar athugasemdir vi\u00f0 \u00feennan frambur\u00f0. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1954 er <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2767207?iabr=on#page\/n3\/mode\/1up\/\">fundi\u00f0 a\u00f0<\/a> frambur\u00f0i fr\u00e9ttamanns: \u201eHann sag\u00f0i s\u00ed\u00f0ast [\u2026] \u201efleirra\u201c.\u201c \u00deessi hlj\u00f3\u00f0stytting er eitthva\u00f0 a\u00f0 ry\u00f0ja s\u00e9r til r\u00fams, [\u2026] og \u00fearf a\u00f0 stinga \u00fear f\u00f3tum vi\u00f0.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1963 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/2800193?iabr=on#page\/n1\/mode\/1up\/\">segir<\/a> \u00ed t\u00f3nlistargagnr\u00fdni: \u201eHitt er v\u00edst, a\u00f0 hann s\u00f6ng \u201efleirri\u201c \u00ed sta\u00f0inn fyrir ,,fleiri\u201c \u00ed fyrsta \u00edslenzka laginu, og er \u00fea\u00f0 eigi fagur frambur\u00f0ur.\u201c \u00cd <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>1988 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3307105?iabr=on#page\/n2\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201eFr\u00e9ttamenn komast upp me\u00f0 slappt tungutak, b\u00e6\u00f0i \u00ed or\u00f0avali og frambur\u00f0i (\u00e9g nefni a\u00f0eins \u201efleirri\u201c \u00ed sta\u00f0 \u201efleiri\u201c).\u201c Og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/greinar\/fleirri\">segir<\/a>: \u201eAthuga a\u00f0 rita ekki \u201efleirri\u201c.\u201c En G\u00edsli J\u00f3nsson var \u00e1 annarri l\u00ednu og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1528201?iabr=on#page\/n6\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1980:<\/p>\n<p>\u201eSvo er \u00fea\u00f0 \u201ehi\u00f0 sunnlenska <strong>fleirri<\/strong>\u201c. \u00de\u00f3 a\u00f0 s\u00fa or\u00f0mynd falli ekki \u00ed minn smekk, get \u00e9g ekki anna\u00f0 en vi\u00f0urkennt a\u00f0 h\u00fan er \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fe\u00e1 breytingu m\u00e1lsins sem menn hafa l\u00e1ti\u00f0 s\u00e9r lynda. Hlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <strong>r<\/strong> tv\u00f6faldast (lengist) \u00e1 eftir l\u00f6ngu \u00e1herslus\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i og undan stuttu \u00e1herslulausu s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i, ekki a\u00f0eins \u00ed mi\u00f0stigum l\u00fdsingaror\u00f0a, heldur nokkru v\u00ed\u00f0ar. [\u2026] Enginn segir lengur a\u00f0 einn s\u00e9 <strong>st\u00e6ri<\/strong> en annar, og enginn segir <strong>\u00feeiri<\/strong> konu. Allir segja n\u00fa or\u00f0i\u00f0 <strong>\u00feeirri<\/strong>. N\u00e1kv\u00e6mlega sama er a\u00f0 gerast \u00ed mi\u00f0stiginu fleiri. [\u2026]. \u00de\u00f3 a\u00f0 m\u00e9r \u00feyki ekki fagurt a\u00f0 segja <strong>fleirri<\/strong>, vi\u00f0urkenni \u00e9g f\u00faslega r\u00e9ttm\u00e6ti \u00feessa frambur\u00f0ar af s\u00f6gulegum \u00e1st\u00e6\u00f0um [\u2026]. M\u00e9r finnst fr\u00e1leitt a\u00f0 b\u00fdsnast yfir \u00fev\u00ed a\u00f0 Sunnlendingar tali svo [\u2026].\u201c<\/p>\n<p>En G\u00edsli b\u00e6tir vi\u00f0: \u201eM\u00e9r vir\u00f0ist og engin hreyfing vera komin \u00e1 mi\u00f0stigi\u00f0 <strong>meiri<\/strong>, hvorki h\u00e9r n\u00e9 \u00fear, hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed veldur.\u201c \u00deetta er \u00fe\u00f3 ekki alveg r\u00e9tt \u2013 <em>meirri <\/em>kemur fyrir \u00ed nokkrum kve\u00f0skapard\u00e6mum \u00ed fornu m\u00e1li og er <a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/d5bdb542-1735-4252-93b6-8cc27b134c47\/0\/616\/Lexicon#page\/n615\/mode\/1up\/\">uppflettimynd<\/a> \u00ed <em>Lexicon Poeticum<\/em>. \u00cd <em>Altnordisches Lesebuch <\/em>eftir Friedrich Pfeiffer fr\u00e1 1860 er myndin <em>meirri <\/em><a href=\"https:\/\/baekur.is\/bok\/38e717af-3561-489e-9457-48d51125daef\/0\/196\/Altnordisches#page\/n195\/mode\/1up\/\">gefin upp<\/a> sem mi\u00f0stig vi\u00f0 hli\u00f0 <em>meiri<\/em> og kemur t.d. fyrir \u00ed <em>\u00c1ns s\u00f6gu bogsveigis<\/em>: \u201eBj\u00f6rn var \u00ed hinni meirri b\u00f3ndat\u00f6lu nor\u00f0r \u00fear.\u201c Nokkur \u00f6nnur d\u00e6mi eru \u00ed Fornaldars\u00f6gum Nor\u00f0urlanda. \u00cd \u00e1\u00f0urnefndri \u00fe\u00fd\u00f0ingu J\u00f3ns \u00e1 B\u00e6gis\u00e1 \u00e1 <em>Mess\u00edasi<\/em> segir: \u201esvo at sj\u00e1lfs hans d\u00fdr\u00f0 \/ s\u00e9 \u00feess meirri!\u201c og \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingu J\u00f3ns \u00e1 <em>Parad\u00edsarmissi <\/em>Miltons segir: \u201eat hann eigi var \/ \u00f6llum meirri\u201c og \u201eheldur ver\u00f0r hei\u00f0r \/ hans at meirri\u201c.<\/p>\n<p>\u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru samtals 125 d\u00e6mi um <em>meirri <\/em>og <em>meirra<\/em>, allt fr\u00e1 \u00e1ttunda \u00e1ratug n\u00edtj\u00e1ndu aldar til n\u00fat\u00edmans, og dreifast nokku\u00f0 jafnt \u00e1 \u00e1ratugi \u2013 sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 myndirnar hafa veri\u00f0 hlutfallslega algengari \u00e1\u00f0ur fyrr \u00fev\u00ed a\u00f0 textamagni\u00f0 var \u00fe\u00e1 miklu minna. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t\u00e6plega 280 d\u00e6mi um \u00feessar myndir, t.d \u201eMeirra veiddist einnig n\u00fa af \u00fdsu og ufsa\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2001 og \u201eN\u00fa spila \u00e9g \u00e1 mi\u00f0junni hj\u00e1 Manchester United og \u00e1tta mig \u00e1 a\u00f0 \u00e9g hef enn meirri \u00e1byrg\u00f0\u201c \u00e1 <em>f\u00f3tbolti.net <\/em>2005. En annars eru n\u00e6r \u00f6ll d\u00e6min af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum, t.d. \u201e\u00c9g segi a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru meirri kr\u00f6fur n\u00fana en voru \u00feegar \u00e9g var a\u00f0 alast upp\u201c \u00e1 <em>Bland.is <\/em>2011 og \u201e\u00deeir vilja l\u00edklega bara losa sig vi\u00f0 tollana og skattana til a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a meirra\u201c \u00e1 <em>M\u00e1lefnin.com <\/em>2013.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 <em>meirri <\/em>og <em>meirra <\/em>er eitthva\u00f0 nota\u00f0 \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1li \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 komist ekki \u00ed h\u00e1lfkvisti vi\u00f0 <em>fleirri <\/em>og <em>fleirra <\/em>en um \u00fe\u00e6r myndir eru \u00e1 sext\u00e1nda \u00fe\u00fasund d\u00e6mi \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, einnig langflest af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. \u00dea\u00f0 m\u00e1 spyrja hvers vegna <em>fleirri <\/em>\/ <em>fleirra <\/em>s\u00e9 svo miklu algengara en <em>meirri <\/em>\/ <em>meirra<\/em> sem heimildir vir\u00f0ast \u00fe\u00f3 benda til a\u00f0 s\u00e9 eldra. Vi\u00f0 \u00fev\u00ed hef \u00e9g ekki svar en e.t.v. hafa merkingartengsl vi\u00f0 <em>f\u00e6rri <\/em>\u00fearna einhver \u00e1hrif. Hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur er lj\u00f3st a\u00f0 b\u00e6\u00f0i <em>fleirri <\/em>\/ <em>fleirra <\/em>og <em>meirri <\/em>\/ <em>meirra <\/em>eru myndir sem vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast \u00fat fr\u00e1 almennri hlj\u00f3\u00f0\u00fer\u00f3un. Vegna aldurs og \u00fatbrei\u00f0slu er fr\u00e1leitt a\u00f0 amast vi\u00f0 fyrrnefndu myndunum, en spurning hvort \u00fe\u00e6r s\u00ed\u00f0arnefndu n\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 geta talist m\u00e1lvenja og \u00fear me\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2148\">r\u00e9tt m\u00e1l<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd morgun var h\u00e9r spurt hvers vegna v\u00e6ru stundum tv\u00f6 r \u00ed fleiri, \u00fe.e. fleirri. S\u00e1 frambur\u00f0ur (og rith\u00e1ttur) er ekki n\u00fdr \u2013 oft er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 hann s\u00e9 sunnlenskur, en g\u00f6mul d\u00e6mi um hann eru \u00fe\u00f3 til \u00far \u00f6\u00f0rum landshlutum. \u00cd Jar\u00f0ab\u00f3k \u00c1rna Magn\u00fassonar og P\u00e1ls V\u00eddal\u00edn fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed byrjun 18. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6576","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6577,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6576\/revisions\/6577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}