{"id":6595,"date":"2024-07-19T16:02:05","date_gmt":"2024-07-19T16:02:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6595"},"modified":"2024-07-19T16:23:04","modified_gmt":"2024-07-19T16:23:04","slug":"eignarfallsfrumlog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/19\/eignarfallsfrumlog\/","title":{"rendered":"Eignarfallsfruml\u00f6g"},"content":{"rendered":"<p>Tv\u00e6r fyrirsagnir \u00e1 <em>mbl.is<\/em> \u00ed morgun v\u00f6ktu athygli \u00fdmissa og voru m.a. ger\u00f0ar a\u00f0 umtalsefni \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u2013 \u201eL\u00edklegt a\u00f0 \u00e1hrif kerfisbilunar g\u00e6ti h\u00e9rlendis\u201c og \u201e\u00c1hrifin g\u00e6ta ekki hj\u00e1 Play\u201c. Myndirnar <em>\u00e1hrif <\/em>og <em>\u00e1hrifin <\/em>g\u00e6tu formsins vegna veri\u00f0 hvort heldur er nefnifall e\u00f0a \u00feolfall en fleirtalan <em>g\u00e6ta <\/em>s\u00fdnir a\u00f0 um nefnifall er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00ed seinni setningunni a.m.k. S\u00f6gnin <em>g\u00e6ta <\/em>tekur hins vegar me\u00f0 s\u00e9r eignarfall \u00ed \u00feessari merkingu \u00ed hef\u00f0bundnu m\u00e1li \u00feannig a\u00f0 b\u00faast hef\u00f0i m\u00e1tt vi\u00f0 <em>\u00e1hrifa <\/em>og <em>\u00e1hrifanna<\/em>. B\u00e1\u00f0um fyrirs\u00f6gnum var l\u00edka flj\u00f3tlega breytt og eru <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2024\/07\/19\/liklegt_ad_ahrifa_kerfisbilunar_gaeti_herlendis\/\">n\u00fa<\/a> \u201eL\u00edklegt a\u00f0 \u00e1hrifa kerfisbilunar g\u00e6ti h\u00e9rlendis\u201c <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2024\/07\/19\/ahrifanna_gaetir_ekki_hja_play\/\">og<\/a> \u201e\u00c1hrifanna g\u00e6tir ekki hj\u00e1 Play\u201c. En er einhver sk\u00fdring \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fearna var \u00ed upphaflegri ger\u00f0 fr\u00e9ttanna nota\u00f0 nefnifall \u00ed sta\u00f0 eignarfalls?<\/p>\n<p>\u00cd \u00edslensku er frumlag setninga langoftast \u00ed nefnifalli. Allnokkrar sagnir taka \u00fe\u00f3 frumlag \u00ed \u00feolfalli, svo sem <em>langa<\/em>, <em>vanta<\/em>, <em>dreyma<\/em>, <em>syfja<\/em>, <em>reka <\/em>(<em>\u00e1 land<\/em>), <em>daga <\/em>(<em>uppi<\/em>) en \u00feolfall sem frumlag \u00e1 \u00fe\u00f3 nokku\u00f0 \u00ed v\u00f6k a\u00f0 verjast eins og kunnugt er og margar \u00feessar sagnir hafa tilhneigingu til a\u00f0 breyta um frumlagsfall \u2013 f\u00e1 \u00fe\u00e1gufall eins og <em>langa<\/em>, <em>vanta<\/em> og <em>dreyma <\/em>e\u00f0a nefnifall eins og <em>dreyma<\/em>, <em>reka <\/em>(<em>\u00e1 land<\/em>) og <em>daga<\/em> (<em>uppi<\/em>), svo a\u00f0 f\u00e1ein d\u00e6mi s\u00e9u tekin. Fj\u00f6ldi sagna tekur \u00fe\u00e1gufallsfrumlag, eins og <em>l\u00edka<\/em>, <em>lei\u00f0ast<\/em>, <em>finnast<\/em>, <em>s\u00fdnast<\/em> og samb\u00f6nd me\u00f0 <em>vera <\/em>eins og <em>vera kalt<\/em>, <em>vera illt<\/em> o.s.frv. Hins vegar taka a\u00f0eins \u00f6rf\u00e1ar sagnir eignarfallsfrumlag \u2013 J\u00f3hannes G\u00edsli J\u00f3nsson telur sj\u00f6 \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5410410?iabr=on#page\/n13\/mode\/1up\">grein<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1li<\/em>: <em>b\u00ed\u00f0a<\/em>, <em>geta<\/em>, <em>g\u00e6ta<\/em>, <em>kenna<\/em>, <em>missa vi\u00f0<\/em>, <em>nj\u00f3ta<\/em> (<em>vi\u00f0<\/em>) og <em>\u00feurfa<\/em>.<\/p>\n<p>Allar \u00feessar sagnir eru einnig til me\u00f0 nefnifallsfrumlagi, \u00fdmist \u00ed svipa\u00f0ri merkingu e\u00f0a ekki \u2013 til er b\u00e6\u00f0i <strong><em>m\u00edn<\/em><\/strong><em> b\u00ed\u00f0ur erfitt verkefni<\/em> og <strong><em>\u00e9g<\/em><\/strong><em> b\u00ed\u00f0 eftir \u00feessu<\/em>, <strong><em>hennar<\/em><\/strong><em> getur \u00ed \u00feessu kv\u00e6\u00f0i<\/em> og <strong><em>h\u00fan<\/em><\/strong><em> getur gert \u00feetta<\/em>, <strong><em>verkjanna<\/em><\/strong><em> g\u00e6tir ekki <\/em>og <strong><em>\u00e9g<\/em><\/strong><em> g\u00e6ti a\u00f0 m\u00e9r<\/em>, <em>\u00fea\u00f0 kenndi <strong>aflsmunar<\/strong> <\/em>og <strong><em>\u00e9g<\/em><\/strong><em> kenndi hana<\/em>, <strong><em>hans<\/em><\/strong><em> missti vi\u00f0<\/em> og <strong><em>\u00e9g<\/em><\/strong><em> missti hann<\/em>, <strong><em>hans<\/em><\/strong><em> n\u00fdtur ekki vi\u00f0<\/em> og <strong><em>h\u00fan<\/em><\/strong><em> n\u00fdtur \u00feessarar b\u00f3kar<\/em>, og <strong><em>\u00feess<\/em><\/strong><em> \u00fearf ekki<\/em> og <strong><em>\u00e9g<\/em><\/strong><em> \u00fearf \u00feess ekki<\/em>. Vi\u00f0 b\u00e6tist a\u00f0 flestar \u00feessara sagna \u2013 sem og f\u00e1einar a\u00f0rar sem m\u00e6tti <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/heimirfreyr\/files\/2024\/01\/Tolli_Rask2024.pdf\">b\u00e6ta<\/a> vi\u00f0 listann \u2013 eru sjaldg\u00e6far me\u00f0 eignarfallsfrumlagi og sumar mj\u00f6g sjaldg\u00e6far. \u00deess vegna er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert undarlegt a\u00f0 fallstj\u00f3rn \u00feeirra hafi tilhneigingu til a\u00f0 breytast og d\u00e6migert frumlagsfall, nefnifall, koma \u00ed sta\u00f0 eignarfallsins \u2013 eins og \u00ed umr\u00e6ddum fr\u00e9ttum.<\/p>\n<p>Ef s\u00f6gn sem hefur svipa\u00f0a merkingu og <em>g\u00e6ta <\/em>en tekur nefnifallsfrumlag eins og t.d. <em>finnast<\/em>, e\u00f0a samband eins og <em>koma fram<\/em>, v\u00e6ri sett \u00ed sta\u00f0 <em>g\u00e6ta <\/em>\u00ed upphaflegri ger\u00f0 \u00e1\u00f0urnefndra fyrirsagna v\u00e6ri ekkert vi\u00f0 \u00fe\u00e6r a\u00f0 athuga \u2013 <em>L\u00edklegt a\u00f0 \u00e1hrif kerfisbilunar komi fram h\u00e9rlendis<\/em>, <em>\u00c1hrifin finnast ekki hj\u00e1 Play<\/em>. Sennilega hefur fr\u00e9ttaskrifurum fundist a\u00f0 <em>g\u00e6ta <\/em>t\u00e6ki nefnifallsfrumlag eins og langflestar sagnir. Almennt s\u00e9\u00f0 er meinlaust \u00fe\u00f3tt einstakar sagnir breyti um fallstj\u00f3rn og \u00e9g hef t.d. engar \u00e1hyggjur af breyttri fallstj\u00f3rn me\u00f0 <em>langa<\/em>, <em>vanta<\/em>, <em>dreyma <\/em>og sl\u00edkum s\u00f6gnum. En \u00fear sem sagnir sem taka eignarfallsfrumlag eru svo f\u00e1ar munar um hverja einstaka, og vegna \u00feess a\u00f0 eignarfallsfruml\u00f6g eru eitt af s\u00e9rkennum \u00edslenskunnar v\u00e6ri mikil eftirsj\u00e1 a\u00f0 \u00feeim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tv\u00e6r fyrirsagnir \u00e1 mbl.is \u00ed morgun v\u00f6ktu athygli \u00fdmissa og voru m.a. ger\u00f0ar a\u00f0 umtalsefni \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u2013 \u201eL\u00edklegt a\u00f0 \u00e1hrif kerfisbilunar g\u00e6ti h\u00e9rlendis\u201c og \u201e\u00c1hrifin g\u00e6ta ekki hj\u00e1 Play\u201c. Myndirnar \u00e1hrif og \u00e1hrifin g\u00e6tu formsins vegna veri\u00f0 hvort heldur er nefnifall e\u00f0a \u00feolfall en fleirtalan g\u00e6ta s\u00fdnir a\u00f0 um nefnifall er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6595"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6597,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6595\/revisions\/6597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}