{"id":6606,"date":"2024-07-21T12:51:41","date_gmt":"2024-07-21T12:51:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6606"},"modified":"2024-07-21T14:42:53","modified_gmt":"2024-07-21T14:42:53","slug":"klaedning","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/21\/klaedning\/","title":{"rendered":"Kl\u00e6\u00f0(n)ing"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var athygli m\u00edn vakin \u00e1 \u00fev\u00ed \u2013 sem \u00e9g haf\u00f0i aldrei teki\u00f0 eftir \u2013 a\u00f0 Vegager\u00f0in notar jafnan or\u00f0i\u00f0 <em>kl\u00e6\u00f0ing <\/em>\u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>kl\u00e6\u00f0<strong>n<\/strong>ing <\/em>sem er almennt nota\u00f0 og <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/24271\">sk\u00fdrt<\/a> 'lag sem vegur er \u00feakinn me\u00f0' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00dear er einnig a\u00f0 finna or\u00f0i\u00f0 <em>vegkl\u00e6\u00f0ning <\/em>sem er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/57696\">sk\u00fdrt<\/a> 'efsta slitlag \u00e1 vegi'. Myndin <em>kl\u00e6\u00f0ing <\/em>er ekki \u00ed b\u00f3kinni en hana er hins vegar a\u00f0 finna \u00ed <em>Vegor\u00f0asafni <\/em>\u00ed <em><a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/\">\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum<\/a> <\/em>\u00fear sem h\u00fan er <a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/923011\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> '\u00feunnt slitlag, blanda af bikbindiefni og steinefni'. B\u00e6\u00f0i <em>-ing <\/em>og <em>-ning<\/em> eru algeng vi\u00f0skeyti kvenkynsor\u00f0a og mynda verkna\u00f0aror\u00f0 af s\u00f6gnum \u2013 <em>kl\u00e6\u00f0<\/em>(<em>n<\/em>)<em>ing <\/em>getur merkt '\u00fea\u00f0 a\u00f0 kl\u00e6\u00f0a' og h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 segja <em>kl\u00e6\u00f0ning vegarins t\u00f3k skamman t\u00edma<\/em>. En oft f\u00e1 \u00feessi or\u00f0 l\u00edka hlutst\u00e6\u00f0a merkingu, \u00ed \u00feessu tilviki 'afur\u00f0 verkna\u00f0ar'.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em><a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/13185\">kemur fram<\/a> a\u00f0 myndin <em>-ning<\/em> s\u00e9 komin af <em>-ing <\/em>en -<em>n<\/em>-i\u00f0 s\u00e9 komi\u00f0 \u00far s\u00f6gnum sem enda \u00e1 <em>-na<\/em> (t.d. <em>vakna <\/em>\u2013 <em>vakn-ing<\/em>) og l\u00fdsingarh\u00e1ttum sem enda \u00e1 <em>-inn<\/em> (t.d. <em>telja <\/em>\u2013 <em>talin-ing <\/em>&gt; <em>taln-ing<\/em>). M\u00e1lnotendur fara svo a\u00f0 skynja <em>-n<\/em>-i\u00f0 sem hluta vi\u00f0skeytisins (<em>vakn-ing <\/em>&gt; <em>vak-ning<\/em>, <em>taln-ing <\/em>&gt; <em>tal-ning<\/em>) og til ver\u00f0ur n\u00fdtt sj\u00e1lfst\u00e6tt vi\u00f0skeyti, <em>-ning<\/em>, sem nota\u00f0 er \u00ed s\u00f6mu merkingu og <em>-ing <\/em>og h\u00e6gt er a\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0 a\u00f0rar sagnir en \u00fe\u00e6r sem hafa <em>n<\/em> \u00ed grunnmyndinni, svo sem <em>kl\u00e6\u00f0a <\/em>\u2013 <em>kl\u00e6\u00f0ning<\/em>. \u00a0\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 <em>kl\u00e6\u00f0ing <\/em>og <em>kl\u00e6\u00f0ning <\/em>eru jafngild or\u00f0, b\u00e6\u00f0i myndu\u00f0 \u00ed fullkomnu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00edslenskar or\u00f0myndunarreglur en sitt me\u00f0 hvoru vi\u00f0skeytinu. Or\u00f0in vir\u00f0ast vera \u00e1l\u00edka g\u00f6mul \u00ed m\u00e1linu en lengi framan af einkum notu\u00f0 um kl\u00e6\u00f0(n)ingu h\u00fasa.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um <em>kl\u00e6\u00f0ningu <\/em>er \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1881: \u201eA\u00f0 bor\u00f0vi\u00f0urinn hafi veri\u00f0 \u00feurr, votta g\u00f3lf og kl\u00e6\u00f0ning \u00f6ll \u00e1 h\u00fasinu \u00feann dag \u00ed dag.\u201c Elsta d\u00e6mi um <em>kl\u00e6\u00f0ingu <\/em>er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1886: \u201e\u00fe\u00e1 v\u00f3ru eigi j\u00e1rn\u00fe\u00f6kin og j\u00e1rnkl\u00e6\u00f0ingarnar komnar hjer.\u201c En elstu d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 <em>kl\u00e6\u00f0ning <\/em>\u00ed merkingunni 'vegkl\u00e6\u00f0ning' eru \u00ed fr\u00e9tt me\u00f0 fyrirs\u00f6gninni \u201e\u201eKl\u00e6\u00f0ningin\u201c helmingi \u00f3d\u00fdrari en malbiki\u00f0 og ol\u00edum\u00f6lin\u201c \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1980. Elsta d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 <em>kl\u00e6\u00f0ing <\/em>\u00ed s\u00f6mu merkingu er \u00ed <em>Feyki <\/em>1982: \u201e\u00c1\u00e6tla\u00f0 er a\u00f0 leggja bundi\u00f0 slitlag, svokalla\u00f0a kl\u00e6\u00f0ingu, \u00e1 Nor\u00f0urlandsveginn fr\u00e1 Hr\u00fatatungu a\u00f0 Sta\u00f0.\u201c \u00c9g veit ekki hvers vegna Vegager\u00f0in hefur vali\u00f0 a\u00f0 nota fremur <em>kl\u00e6\u00f0ing <\/em>en hi\u00f0 mun algengara or\u00f0 <em>kl\u00e6\u00f0ning<\/em> en \u00fea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 athuga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var athygli m\u00edn vakin \u00e1 \u00fev\u00ed \u2013 sem \u00e9g haf\u00f0i aldrei teki\u00f0 eftir \u2013 a\u00f0 Vegager\u00f0in notar jafnan or\u00f0i\u00f0 kl\u00e6\u00f0ing \u00ed sta\u00f0inn fyrir kl\u00e6\u00f0ning sem er almennt nota\u00f0 og sk\u00fdrt 'lag sem vegur er \u00feakinn me\u00f0' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. \u00dear er einnig a\u00f0 finna or\u00f0i\u00f0 vegkl\u00e6\u00f0ning sem er sk\u00fdrt 'efsta slitlag \u00e1 vegi'. Myndin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6606"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6606\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6614,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6606\/revisions\/6614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}