{"id":6620,"date":"2024-07-22T20:38:36","date_gmt":"2024-07-22T20:38:36","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6620"},"modified":"2024-07-22T20:38:36","modified_gmt":"2024-07-22T20:38:36","slug":"breyting-a-beygingu-sagna-med-nd-i-stofni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/22\/breyting-a-beygingu-sagna-med-nd-i-stofni\/","title":{"rendered":"Breyting \u00e1 beygingu sagna me\u00f0 nd \u00ed stofni"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"http:\/\/k100.mbl.is\/frettir\/2024\/07\/22\/med_adferdir_til_ad_leidretta_malfar\/\">umr\u00e6\u00f0u<\/a> um m\u00e1lfar barna \u00e1 K100 um daginn sag\u00f0i stj\u00f3rnandi \u00fe\u00e1ttarins: \u201e\u00c9g tek eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau hlusta \u00e1 svo miki\u00f0 af ensku tali a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur \u00e1hrif \u00e1 hvernig \u00feau tala\u201c og nefndi sem d\u00e6mi \u201ea\u00f0 b\u00f6rnin segi <em>senta<\/em> en ekki <em>senda<\/em>\u201c. \u201e\u201e\u00c9g \u00feurfti a\u00f0 <em>senta<\/em> boltann,\u201c segist h\u00fan hafa heyrt sagt \u00e1 s\u00ednu heimili um daginn. Rekur h\u00fan \u00feessa m\u00e1lfarsvillu til \u00feess a\u00f0 \u00e1 ensku er sagnor\u00f0i\u00f0 <em>senda<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 <em>sent<\/em>.\u201c \u00dea\u00f0 er <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/08\/14\/eg-senti-brefid\/\">vel \u00feekkt<\/a> a\u00f0 \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 sagnarinnar <em>senda <\/em>ver\u00f0ur oft <em>senti<\/em> \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li \u00ed sta\u00f0 <em>sendi<\/em>. Sk\u00fdringin \u00e1 \u00fev\u00ed liggur \u00ed augum uppi. A\u00f0rar sagnir me\u00f0 s\u00f6mu stofnger\u00f0, <em>benda<\/em>, <em>henda<\/em>, <em>lenda <\/em>og <em>venda<\/em>, f\u00e1 \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 me\u00f0 <em>t <\/em>\u2013 <em>benti<\/em>, <em>henti<\/em>, <em>lenti<\/em> og <em>venti<\/em> \u2013 og ekkert \u00f3v\u00e6nt a\u00f0 <em>senda <\/em>lagi sig a\u00f0 \u00feeim. En \u00fearna var ekki veri\u00f0 a\u00f0 tala um \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 sagnarinnar, heldur nafnh\u00e1ttinn.<\/p>\n<p>\u00c9g haf\u00f0i ekki teki\u00f0 eftir d\u00e6mum um nafnh\u00e1ttinn <em>senta <\/em>\u2013 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru vissulega fimm d\u00e6mi um hann fr\u00e1 \u00fdmsum t\u00edmum en \u00feau g\u00e6tu veri\u00f0 prentvillur. Hins vegar eru um fj\u00f6rut\u00edu d\u00e6mi um hann \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, n\u00e6r \u00f6ll af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum, \u00feannig a\u00f0 einhver hreyfing er greinilega \u00ed \u00feessa \u00e1tt. En m\u00e9r finnst s\u00fa sk\u00fdring a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00e1hrif fr\u00e1 <em>sent <\/em>\u00ed ensku mj\u00f6g \u00f3sennileg. \u00cdslenski nafnh\u00e1tturinn <em>senda<\/em> samsvarar enska nafnh\u00e6ttinum <em>send <\/em>og v\u00e6ri \u00fe\u00e1 \u00ed raun og veru a\u00f0 fl\u00fdja fr\u00e1 honum fyrir \u00e1hrif annarrar beygingarmyndar, ensku \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar <em>sent<\/em>. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri mj\u00f6g s\u00e9rkennilegt. Vi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tist a\u00f0 enska \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0armyndin <em>sent<\/em> er borin fram me\u00f0 r\u00f6ddu\u00f0u <em>n<\/em>-, [sent], og er miklu l\u00edkari \u00edslensku myndinni <em>senda <\/em>[s\u025bnta] en \u00f3r\u00f6ddu\u00f0um frambur\u00f0i \u00e1 <em>senta<\/em> [s\u025bn\u0325ta].<\/p>\n<p>Auk \u00feess kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 sama breyting er \u00ed gangi hj\u00e1 \u00f6\u00f0rum s\u00f6gnum me\u00f0 s\u00f6mu stofnger\u00f0, \u00fe.e. <em>benda<\/em>, <em>henda<\/em>, <em>lenda <\/em>og <em>venda<\/em>. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er h\u00e1tt \u00e1 \u00feri\u00f0ja hundra\u00f0 d\u00e6ma um nafnh\u00e1ttinn <em>benta<\/em>, h\u00e1tt \u00ed tv\u00f6 hundru\u00f0 um <em>lenta<\/em> og nokku\u00f0 \u00e1 anna\u00f0 hundra\u00f0 um <em>venta<\/em>. Einnig er t\u00f6luvert um nafnh\u00e1ttinn <em>henta<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>henda <\/em>en \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 \u00e1tta sig \u00e1 fj\u00f6ldanum vegna \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r myndir falla saman vi\u00f0 s\u00f6gnina <em>henta<\/em>. Megni\u00f0 af \u00feessum d\u00e6mum er \u00far \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i samf\u00e9lagsmi\u00f0la en \u00fe\u00f3 er einnig nokku\u00f0 \u00far fj\u00f6lmi\u00f0lum, einkum um <em>lenta<\/em> \u2013 \u201e\u00deetta hefur \u00feann kost a\u00f0 g\u00f3\u00f0ir hlauparar lenta ekki aftast \u00ed k\u00f6sinni\u201c segir t.d. \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2012; \u201eHann mun gera nokkur mist\u00f6k og lenta \u00ed \u00e1rekstrum, eins og allir n\u00fdli\u00f0ar\u201c segir \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>2011.<\/p>\n<p>\u00deessi breyting vir\u00f0ist einnig taka til annarra sagna me\u00f0 <em>nd <\/em>\u00ed stofni, a.m.k. <em>hrinda <\/em>og <em>synda<\/em>. H\u00fan hefur greinilega veri\u00f0 \u00ed gangi um nokkurn t\u00edma, a.m.k. allt fr\u00e1 upphafi samf\u00e9lagsmi\u00f0la upp \u00far aldam\u00f3tum. \u00cd \u00feessum s\u00f6gnum eru engar l\u00edkur \u00e1 a\u00f0 um ensk \u00e1hrif s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, og \u00feess vegna v\u00e6ntanlega ekki heldur \u00ed <em>senta<\/em>. Eina hugsanlega sk\u00fdringin sem \u00e9g s\u00e9 \u00e1 \u00feessari breytingu er tilhneiging til a\u00f0 halda s\u00f6mu hlj\u00f3\u00f0asamb\u00f6ndum \u00ed allri beygingunni. \u00cd hef\u00f0bundinni beygingu hafa \u00feessar sagnir <em>nd <\/em>\u00ed nafnh\u00e6tti og n\u00fat\u00ed\u00f0 en <em>nt <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 og l\u00fdsingarh\u00e6tti \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ar, en ef breytingin gengur \u00ed gegn ver\u00f0a \u00fe\u00e6r me\u00f0 <em>nt<\/em> \u00ed \u00f6llum myndum. Sl\u00edk tilhneiging til samr\u00e6mingar innan beygingard\u00e6mis er vel \u00feekkt, en \u00f3lj\u00f3st hvers vegna \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0in hefur \u00e1hrif \u00e1 n\u00fat\u00ed\u00f0ina en ekki \u00f6fugt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um m\u00e1lfar barna \u00e1 K100 um daginn sag\u00f0i stj\u00f3rnandi \u00fe\u00e1ttarins: \u201e\u00c9g tek eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau hlusta \u00e1 svo miki\u00f0 af ensku tali a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur \u00e1hrif \u00e1 hvernig \u00feau tala\u201c og nefndi sem d\u00e6mi \u201ea\u00f0 b\u00f6rnin segi senta en ekki senda\u201c. \u201e\u201e\u00c9g \u00feurfti a\u00f0 senta boltann,\u201c segist h\u00fan hafa heyrt sagt \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6620","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6620"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6621,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6620\/revisions\/6621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}