{"id":6623,"date":"2024-07-23T23:48:03","date_gmt":"2024-07-23T23:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6623"},"modified":"2024-07-23T23:48:03","modified_gmt":"2024-07-23T23:48:03","slug":"vittu-hvort-hann-er-heima","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/23\/vittu-hvort-hann-er-heima\/","title":{"rendered":"Vittu hvort hann er heima"},"content":{"rendered":"<p>Algengasta merking sagnarinnar <em>vita <\/em>er 'hafa fullvissu (um e-\u00f0)' en me\u00f0al annarra merkinga sem nefndar eru \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er 'athuga, a\u00f0g\u00e6ta' me\u00f0 d\u00e6munum <em>vittu fyrir mig hvort glugginn er ekki loka\u00f0ur<\/em> og <em>\u00e9g \u00e6tla a\u00f0 vita hvort hann er heima<\/em>. \u00deessi merking kemur fram \u00ed fr\u00e6gri senu \u00ed Nj\u00e1lu \u00feegar \u00f3vinir Gunnars \u00e1 Hl\u00ed\u00f0arenda fara a\u00f0 honum og senda \u00deorgr\u00edm austmann til a\u00f0 vita (\u00fe.e. 'g\u00e1') hvort Gunnar s\u00e9 heima. Hann fer upp \u00e1 sk\u00e1lann \u00fear sem Gunnar s\u00e9r til hans og leggur til hans atgeirnum \u00feannig a\u00f0 hann fellur ofan af \u00feekjunni og gengur til f\u00e9laga sinna. Gissur hv\u00edti spyr: \u201eHvort var Gunnar heima?\u201c Austma\u00f0ur svarar: \u201eViti\u00f0 \u00fe\u00e9r \u00fea\u00f0 en hitt vissi eg a\u00f0 atgeir hans var heima\u201c \u2013 og fellur dau\u00f0ur ni\u00f0ur.<\/p>\n<p>\u00c9g botna\u00f0i aldrei \u00ed upphafinu \u00e1 \u00feessu tilsvari fyrr en \u00e9g \u00e1tta\u00f0i mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>vita <\/em>er \u00fearna ekki notu\u00f0 \u00ed algengustu merkingu sinni heldur merkingunni 'athuga, a\u00f0g\u00e6ta' og \u201eviti\u00f0 \u00fe\u00e9r \u00fea\u00f0\u201c merkir \u00fev\u00ed '\u00fei\u00f0 geti\u00f0 g\u00e1\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed'. Spurningin er hins vegar hva\u00f0 <em>vita<\/em> merkir \u00ed seinna skipti\u00f0 sem s\u00f6gnin kemur fyrir \u00ed tilsvarinu, \u201ehitt vissi eg\u201c. Merkir \u00feetta '\u00e9g fullvissa\u00f0i mig um \u00fea\u00f0' e\u00f0a '\u00e9g g\u00e1\u00f0i a\u00f0 \u00fev\u00ed'? \u00dea\u00f0 skiptir svo sem ekki m\u00e1li fyrir skilninginn \u00e1 s\u00f6gunni. En eftir \u00fev\u00ed sem \u00e9g best veit er \u00fatiloka\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li a\u00f0 nota <em>vita<\/em> \u00ed merkingunni \u201aathuga, a\u00f0g\u00e6ta\u2018 \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti og vi\u00f0tengingarh\u00e6tti \u2013 <em>\u00e9g veit hvort hann er heima<\/em> getur alls ekki merkt '\u00e9g g\u00e1i hvort hann er heima' og <em>\u00e9g vissi hvort hann v\u00e6ri heima<\/em> getur ekki merkt '\u00e9g g\u00e1\u00f0i hvort hann v\u00e6ri heima'.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r e\u00f0lilegt a\u00f0 bo\u00f0h\u00e1tturinn <em>vittu <\/em>s\u00e9 ekki nota\u00f0ur \u00ed algengustu merkingu sagnarinnar <em>vita <\/em>\u2013 \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 skipa neinum a\u00f0 'hafa fullvissu' um eitthva\u00f0 en \u00fea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 skipa \u00f6\u00f0rum a\u00f0 'athuga, a\u00f0g\u00e6ta' eitthva\u00f0 og ekki \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 nota bo\u00f0h\u00e1ttinn \u00ed \u00feeirri merkingu. \u00dea\u00f0 kemur hins vegar ekki fram \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum a\u00f0 s\u00fa merking er bundin vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0na h\u00e6tti sagnarinnar \u2013 \u00fe\u00e1 sem koma fram \u00ed notkunard\u00e6munum \u00far <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>, bo\u00f0h\u00e1tt og nafnh\u00e1tt. Langoftast kemur merkingin fram \u00ed bo\u00f0h\u00e6tti annarrar pers\u00f3nu eint\u00f6lu en stundum einnig \u00ed fleirt\u00f6lu og st\u00f6ku sinnum \u00ed nafnh\u00e6tti. Lausleg athugun \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> bendir \u00fe\u00f3 til \u00feess a\u00f0 notkun nafnh\u00e1ttar \u00ed \u00feessari merkingu s\u00e9 mj\u00f6g sjaldg\u00e6f \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Algengasta merking sagnarinnar vita er 'hafa fullvissu (um e-\u00f0)' en me\u00f0al annarra merkinga sem nefndar eru \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er 'athuga, a\u00f0g\u00e6ta' me\u00f0 d\u00e6munum vittu fyrir mig hvort glugginn er ekki loka\u00f0ur og \u00e9g \u00e6tla a\u00f0 vita hvort hann er heima. \u00deessi merking kemur fram \u00ed fr\u00e6gri senu \u00ed Nj\u00e1lu \u00feegar \u00f3vinir Gunnars \u00e1 Hl\u00ed\u00f0arenda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6623","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6624,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6623\/revisions\/6624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}