{"id":6629,"date":"2024-07-24T23:46:40","date_gmt":"2024-07-24T23:46:40","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6629"},"modified":"2024-07-25T09:43:09","modified_gmt":"2024-07-25T09:43:09","slug":"tvem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/24\/tvem\/","title":{"rendered":"Tvem"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum s\u00e1 \u00e9g a\u00f0 einu sinni sem oftar var veri\u00f0 a\u00f0 gera athugasemd vi\u00f0 frambur\u00f0inn <em>tv<strong>e<\/strong>m<\/em>(<em>ur<\/em>) \u00ed sta\u00f0 <em>tv<strong>ei<\/strong>m<\/em>(<em>ur<\/em>) \u00ed \u00fe\u00e1gufalli af t\u00f6luor\u00f0inu <em>tveir<\/em>. \u00cd \u00fe\u00e6ttinum \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2007 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4169959?iabr=on#page\/n33\/mode\/1up\/\">sag\u00f0i<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson: \u201e\u00cd n\u00fat\u00edmam\u00e1li g\u00e6tir \u00feess allnokku\u00f0 a\u00f0 frambur\u00f0armyndinni <em>tvem<\/em> breg\u00f0i fyrir, sbr. myndina <em>\u00ferem<\/em> vi\u00f0 hli\u00f0 <em>\u00feremur<\/em> (af to. <em>\u00fer\u00edr<\/em>) [\u2026]. Myndin <em>tvem<\/em> er ekki vi\u00f0urkennd sem gott m\u00e1l.\u201c \u00cd <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=24071\">grein<\/a> \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em>2008 segir Gu\u00f0r\u00fan Kvaran: \u201eMyndirnar <em>tvem<\/em> og <em>tvemur<\/em> heyrast alloft \u00ed t\u00f6lu\u00f0u m\u00e1li og sj\u00e1st jafnvel \u00e1 prenti [\u2026] en \u00fe\u00e6r eru ekki taldar r\u00e9ttar.\u201c \u00cd m\u00e1lfarshorni <em>Morgunbla\u00f0sins <\/em>2019 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7215570?iabr=on#page\/n22\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u00de\u00f3 segjum vi\u00f0 stopp vi\u00f0 \u201etvem\u201c e\u00f0a \u201etvemur\u201c. \u00dea\u00f0 er kl\u00e1rlega smit fr\u00e1 <strong>\u00ferem<\/strong> og <strong>\u00feremur<\/strong> og ver\u00f0ur ekki li\u00f0i\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00deessi frambur\u00f0ur er \u00fe\u00f3 fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera n\u00fdjung heldur hefur \u00feekkst \u00ed a.m.k. h\u00e1lfa a\u00f0ra \u00f6ld. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru h\u00e1tt \u00ed 400 d\u00e6mi um <em>tvemur<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Baldri <\/em>1869: \u201e\u00c1 tvemur seinustu m\u00e1nu\u00f0um \u00e1\u00f0ur en sk\u00fdrsla \u00feessi var gefin.\u201c N\u00e6sta d\u00e6mi er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1878: \u201erau\u00f0 hryssa \u00f3affext me\u00f0 s\u00ed\u00f0u tagli og tvemur hv\u00edtum r\u00f6ndum \u00e1 kvi\u00f0num.\u201c D\u00e6min um <em>tvem <\/em>eru t\u00e6p 120, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>L\u00f6gbergi <\/em>1909: \u201eFyrir h\u00e9r um bil tvem \u00e1rum var eg \u00e1kaflega horu\u00f0 or\u00f0in.\u201c N\u00e6stu tv\u00f6 d\u00e6mi eru l\u00edka \u00far <em>L\u00f6gbergi <\/em>en fyrsta d\u00e6mi\u00f0 \u00far bla\u00f0i gefnu \u00fat \u00e1 \u00cdslandi er \u00ed <em>Fr\u00e9ttum <\/em>1915: \u201eEn \u00feegar hann loks gat hr\u00e6rt sig \u00far sporunum, m\u00e6tti hann tvem \u00f6\u00f0rum augum.\u201c D\u00e6mum um b\u00e6\u00f0i <em>tvemur <\/em>og <em>tvem <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>hefur fari\u00f0 sm\u00e1tt og sm\u00e1tt fj\u00f6lgandi, einkum eftir 1990.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er hins vegar alkunna a\u00f0 rith\u00e1ttur pr\u00f3farkalesinna texta, eins og megni\u00f0 af textunum \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er, getur gefi\u00f0 mj\u00f6g villandi mynd af t\u00ed\u00f0ni frambur\u00f0armynda sem ekki nj\u00f3ta vi\u00f0urkenningar, eins og tilfelli\u00f0 er me\u00f0 <em>tvem<\/em>(<em>ur<\/em>). \u00deetta kemur vel fram \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> \u2013 \u00ed samf\u00e9lagsmi\u00f0lahluta hennar er h\u00e1tt \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00fe\u00fasund d\u00e6ma um <em>tvem <\/em>og <em>tvemur<\/em>. \u00deetta gefur v\u00edsbendingu um a\u00f0 \u00feessi frambur\u00f0ur hafi lengi veri\u00f0 t\u00f6luvert algengari en fram kemur \u00e1 prenti. En \u00feessar myndir eru \u00fe\u00f3 ekki bundnar vi\u00f0 \u00f3formlegt m\u00e1lsni\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 um 450 d\u00e6mi eru um \u00fe\u00e6r \u00ed \u00f6\u00f0rum textum <em>Risam\u00e1lheildarinnar<\/em> og \u00fea\u00f0 er margfalt h\u00e6rra hlutfall en \u00ed samb\u00e6rilegum textum \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>sem bendir til \u00feess a\u00f0 \u00feessi frambur\u00f0ur s\u00e9 \u00ed t\u00f6luver\u00f0ri s\u00f3kn.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 leikur l\u00edtill vafi \u00e1 a\u00f0 \u00ed <em>tvem<\/em>(<em>ur<\/em>) g\u00e6tir \u00e1hrifa fr\u00e1 <em>\u00ferem<\/em>(<em>ur<\/em>) eins og \u00e1\u00f0ur segir og \u00feetta er reyndar ekki \u00ed fyrsta skipti sem beyging t\u00f6luor\u00f0sins <em>\u00fer\u00edr <\/em>hefur \u00e1hrif \u00e1 beygingu or\u00f0sins <em>tveir<\/em>. Upprunalega \u00fe\u00e1gufallsmyndin mun vera <em>tveim<\/em>, en myndin <em>tveim<strong>r<\/strong> <\/em>(s\u00ed\u00f0ar <em>tveimur<\/em>) er <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=24071\">talin<\/a> tilkomin fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 <em>\u00ferem<strong>r<\/strong><\/em> (\u00e1\u00f0ur <em>\u00ferim<strong>r<\/strong> <\/em>\u2013 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 \u00fear hefur nefnilega l\u00edka breyst). En fleira en \u00e1hrif fr\u00e1 <em>\u00ferem<\/em>(<em>ur<\/em>) g\u00e6ti \u00fdtt undir breytingu <em>ei <\/em>\u00ed <em>e<\/em> \u2013 eignarfalli\u00f0 <em>tveggja <\/em>g\u00e6ti l\u00edka \u00e1tt hlut a\u00f0 m\u00e1li, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear er stofns\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>e<\/em> eins og \u00ed <em>tvem<\/em>(<em>ur<\/em>). Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tast skyld or\u00f0 me\u00f0 <em>tve- <\/em>eins og l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>tvennur<\/em> og nafnor\u00f0in <em>tvenna<\/em>, <em>tvennd<\/em> og <em>tvenning<\/em>, auk l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>tvefaldur <\/em>sem var algengt \u00e1\u00f0ur fyrr. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er <em>ei <\/em>hvergi a\u00f0 finna \u00ed skyldum or\u00f0um.<\/p>\n<p>Beyging <em>tveir <\/em>er mj\u00f6g \u00f3regluleg \u2013 <em>tveir <\/em>um <em>tvo <\/em>\u00ed nefnifalli og \u00feolfalli karlkyns, <em>tv\u00e6r <\/em>\u00ed b\u00e1\u00f0um \u00feessum f\u00f6llum \u00ed kvenkyni, og <em>tv\u00f6 <\/em>\u00ed \u00feessum f\u00f6llum \u00ed hvorugkyni, en <em>tveim <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli og <em>tveggja <\/em>\u00ed eignarfalli allra kynja. \u00deessi \u00f3regla \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 tv\u00edhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>ei <\/em>\u00ed <em>tveim<\/em>(<em>ur<\/em>) hefur l\u00edtinn stu\u00f0ning af \u00f6\u00f0rum beygingarmyndum or\u00f0sins og stendur \u00fev\u00ed veikt \u2013 fyrir utan \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 kemur <em>ei <\/em>bara fyrir \u00ed nefnifalli karlkyns. Vissulega gildir \u00fea\u00f0 sama um <em>e<\/em>-i\u00f0 \u00ed <em>\u00ferem<\/em>(<em>ur<\/em>) \u2013 \u00fea\u00f0 hefur jafnvel enn minni stu\u00f0ning af \u00f6\u00f0rum myndum. En einhlj\u00f3\u00f0un er miklu algengari en tv\u00edhlj\u00f3\u00f0un \u00ed \u00e1herslul\u00edtilli st\u00f6\u00f0u eins og \u00feessar myndir hafa oft. \u00deegar vi\u00f0 \u00feetta b\u00e6tist a\u00f0 <em>tvem<\/em>(<em>ur<\/em>) er a.m.k. 150 \u00e1ra gamalt, og or\u00f0i\u00f0 mj\u00f6g \u00fatbreitt, leikur enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 sj\u00e1lfsagt er a\u00f0 vi\u00f0urkenna \u00fea\u00f0 sem r\u00e9tt m\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum s\u00e1 \u00e9g a\u00f0 einu sinni sem oftar var veri\u00f0 a\u00f0 gera athugasemd vi\u00f0 frambur\u00f0inn tvem(ur) \u00ed sta\u00f0 tveim(ur) \u00ed \u00fe\u00e1gufalli af t\u00f6luor\u00f0inu tveir. \u00cd \u00fe\u00e6ttinum \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c \u00ed Morgunbla\u00f0inu 2007 sag\u00f0i J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson: \u201e\u00cd n\u00fat\u00edmam\u00e1li g\u00e6tir \u00feess allnokku\u00f0 a\u00f0 frambur\u00f0armyndinni tvem breg\u00f0i fyrir, sbr. myndina \u00ferem vi\u00f0 hli\u00f0 \u00feremur (af to. \u00fer\u00edr) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6629","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6629"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6634,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6629\/revisions\/6634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}