{"id":6651,"date":"2024-07-29T20:59:24","date_gmt":"2024-07-29T20:59:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6651"},"modified":"2024-07-29T20:59:24","modified_gmt":"2024-07-29T20:59:24","slug":"truarbragd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/07\/29\/truarbragd\/","title":{"rendered":"Tr\u00faarbrag\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Allm\u00f6rg samsett nafnor\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 -<em>brag\u00f0<\/em> sem seinni li\u00f0. M\u00f6rg \u00feessara or\u00f0a eru einkum notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu \u00fe\u00f3tt eint\u00f6lumyndum breg\u00f0i fyrir af \u00feeim flestum og s\u00e9u jafnvel gefnar upp \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum \u2013 \u00feetta eru or\u00f0 eins og <em>aflabr\u00f6g\u00f0<\/em>, <em>bolabr\u00f6g\u00f0<\/em>, <em>fangbr\u00f6g\u00f0<\/em>,<em> hv\u00edlubr\u00f6g\u00f0<\/em>, <em>vinnubr\u00f6g\u00f0 <\/em>o.fl. Eitt f\u00e1rra or\u00f0a af \u00feessu tagi sem n\u00e1nast aldrei komu fyrir \u00ed eint\u00f6lu til skamms t\u00edma er <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0<\/em>. Elsta d\u00e6mi um eint\u00f6luna \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1980: \u201e\u00dej\u00f3nkun og tilbei\u00f0sla \u00e1 manna-gu\u00f0um og er komma-gu\u00f0inn \u00e1hrifamestur sem tr\u00faarbrag\u00f0. [\u2026] En Jes\u00fa Kristur er ekki tr\u00faarbrag\u00f0.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1984 segir: \u201eH\u00fan er kristi\u00f0 verkefni, \u00fev\u00ed kristni er tr\u00faarbrag\u00f0 fri\u00f0arins.\u201c \u00cd <em>Pressunni<\/em> 1991 segir: \u201ehann er kynntur eins og \u00e6sandi tr\u00faarbrag\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta eru einu d\u00e6min um eint\u00f6luna <em>tr\u00faarbrag\u00f0 <\/em>sem \u00e9g finn fram til aldam\u00f3ta \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, en \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er h\u00e1tt \u00e1 \u00e1ttunda hundra\u00f0 d\u00e6ma fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld \u2013 flest af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum en \u00fe\u00f3 um \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00far \u00f6\u00f0rum textum, n\u00e6r \u00f6ll fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu t\u00edu \u00e1rum. Sem d\u00e6mi m\u00e1 nefna \u201e\u00cd\u00fer\u00f3ttin er tr\u00faarbrag\u00f0 h\u00e9r\u201c \u00e1 <em>f\u00f3tbolti.net<\/em> 2012, \u201eFyrir m\u00faslima er \u00cdslam ekki n\u00fdtt tr\u00faarbrag\u00f0\u201c \u00e1 <em>V\u00edsi <\/em>2015, \u201eA\u00f0spur\u00f0ur segir hann a\u00f0 tilgangur stofnunar tr\u00faf\u00e9lagsins hafi veri\u00f0 a\u00f0 i\u00f0ka elsta tr\u00faarbrag\u00f0 \u00ed heimi\u201c \u00e1 <em>mbl.is<\/em> 2019, og \u201eFyrir margan \u00cdslendinginn er \u00e1fengi h\u00e1lfgert tr\u00faarbrag\u00f0\u201c \u00ed <em>Skessuhorni <\/em>2019. \u00c1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum er hins vegar fj\u00f6ldi d\u00e6ma strax \u00e1 upphafs\u00e1rum \u00feeirra upp \u00far aldam\u00f3tum sem bendir til \u00feess a\u00f0 eintalan hafi veri\u00f0 or\u00f0in algeng \u00ed talm\u00e1li fyrir aldam\u00f3t.<\/p>\n<p>\u00deessi breyting er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r mj\u00f6g e\u00f0lileg og skiljanleg. \u00dea\u00f0 er ekkert \u00ed merkingu or\u00f0sins <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 <\/em>sem kallar \u00e1 fleirt\u00f6lu \u2013 ekki frekar en \u00ed or\u00f0unum <em>forf\u00f6ll <\/em>og <em>mist\u00f6k <\/em>sem \u00e9g hef \u00e1\u00f0ur <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/11\/22\/forfall-og-mistak\/\">skrifa\u00f0<\/a> um. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 <\/em>er samheiti vi\u00f0 <em>tr\u00fa<\/em> sem er vitanlega eint\u00f6luor\u00f0. Or\u00f0i\u00f0 <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 <\/em>v\u00edsar til afmarka\u00f0s teljanlegs fyrirb\u00e6ris \u2013 \u00fea\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 tala um <em>tvenn tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0<\/em>, <em>m\u00f6rg tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 <\/em>o.s.frv. \u00deess vegna er ekki undarlegt a\u00f0 m\u00e1lnotendum finnist e\u00f0lilegt a\u00f0 nota eint\u00f6luna <em>tr\u00faarbrag\u00f0 <\/em>\u00feegar v\u00edsa\u00f0 er til eins fyrirb\u00e6ris af \u00feessari tegund en noti <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 <\/em>\u00ed v\u00edsun til fleiri sl\u00edkra \u2013 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er m.a.s. teki\u00f0 fram a\u00f0 <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 <\/em>s\u00e9 \u201estundum nota\u00f0 sem flt. af tr\u00fa\u201c enda er ekki h\u00e6gt a\u00f0 nota <em>tr\u00fa <\/em>\u00ed fleirt\u00f6lu \u00ed \u00feessari merkingu.<\/p>\n<p>\u00d6\u00f0ru m\u00e1li gegnir um hin or\u00f0in sem nefnd voru h\u00e9r a\u00f0 framan \u2013 eint\u00f6lumyndirnar <em>aflabrag\u00f0<\/em>, <em>bolabrag\u00f0<\/em>, <em>fangbrag\u00f0<\/em>, <em>hv\u00edlubrag\u00f0 <\/em>og <em>vinnubrag\u00f0<\/em> koma \u00fdmist aldrei e\u00f0a \u00f6rsjaldan fyrir. \u00dea\u00f0 er e\u00f0lilegt vegna \u00feess a\u00f0 \u00f6fugt vi\u00f0 <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0<\/em> v\u00edsa \u00feau ekki til afmarka\u00f0ra teljanlegra fyrirb\u00e6ra \u2013 \u00fea\u00f0 er ekki tala\u00f0 um *<em>tvenn vinnubr\u00f6g\u00f0<\/em>, *<em>m\u00f6rg vinnubr\u00f6g\u00f0<\/em> e\u00f0a neitt sl\u00edkt heldur <em>fj\u00f6lbreytt vinnubr\u00f6g\u00f0 <\/em>e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. \u00deess vegna er ekkert sem kallar \u00e1 a\u00f0greiningu eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu \u00ed \u00feessum or\u00f0um, \u00f6fugt vi\u00f0 <em>tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0<\/em>, og \u00fev\u00ed engin \u00fe\u00f6rf fyrir s\u00e9rstakar eint\u00f6lumyndir. Eintalan <em>tr\u00faarbrag\u00f0 <\/em>er or\u00f0in a.m.k. aldarfj\u00f3r\u00f0ungs g\u00f6mul og er greinilega t\u00f6luvert \u00fatbreidd og \u00ed mikilli s\u00f3kn. H\u00fan er fullkomleg e\u00f0lileg og r\u00f6kr\u00e9tt og \u00e9g s\u00e9 enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 amast vi\u00f0 henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Allm\u00f6rg samsett nafnor\u00f0 hafa or\u00f0i\u00f0 -brag\u00f0 sem seinni li\u00f0. M\u00f6rg \u00feessara or\u00f0a eru einkum notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu \u00fe\u00f3tt eint\u00f6lumyndum breg\u00f0i fyrir af \u00feeim flestum og s\u00e9u jafnvel gefnar upp \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum \u2013 \u00feetta eru or\u00f0 eins og aflabr\u00f6g\u00f0, bolabr\u00f6g\u00f0, fangbr\u00f6g\u00f0, hv\u00edlubr\u00f6g\u00f0, vinnubr\u00f6g\u00f0 o.fl. Eitt f\u00e1rra or\u00f0a af \u00feessu tagi sem n\u00e1nast aldrei komu fyrir \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6651","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6651"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6652,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6651\/revisions\/6652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}