{"id":6673,"date":"2024-08-03T23:13:09","date_gmt":"2024-08-03T23:13:09","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6673"},"modified":"2024-08-04T07:44:00","modified_gmt":"2024-08-04T07:44:00","slug":"frjalsarnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/08\/03\/frjalsarnar\/","title":{"rendered":"Frj\u00e1lsarnar"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9ttum og l\u00fdsingum fr\u00e1 \u00d3lymp\u00eduleikunum heyrist og s\u00e9st or\u00f0i\u00f0 <em>frj\u00e1lsar <\/em>b\u00fdsna oft \u2013 \u201efimleikar og frj\u00e1lsar \u00ed fararbroddi\u201c st\u00f3\u00f0 \u00ed fyrirs\u00f6gn \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>\u00ed dag, \u201e\u00c1 a\u00f0 breyta reglum \u00ed frj\u00e1lsum?\u201c st\u00f3\u00f0 \u00ed annarri fyrirs\u00f6gn fyrr \u00ed vikunni. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 stytting \u00far <em>frj\u00e1lsar \u00ed\u00fer\u00f3ttir <\/em>en \u00fea\u00f0 samband hefur t\u00ed\u00f0kast lengi \u00ed m\u00e1linu \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er fr\u00e1 1916 en samsetningin <em>frj\u00e1ls\u00ed\u00fer\u00f3ttir <\/em>s\u00e9st fyrst 1938. \u00dea\u00f0 er ekkert einsd\u00e6mi a\u00f0 samband l\u00fdsingaror\u00f0s og nafnor\u00f0s s\u00e9 stytt \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt \u2013 \u201ekostar tr\u00e9 af \u00feeirri st\u00e6r\u00f0 einn bl\u00e1an, \u00fe.e. eitt \u00fe\u00fasund kr\u00f3nur\u201c segir t.d. \u00ed <em>Degi <\/em>1988; \u201eSkyldi hann f\u00e1 s\u00e9r tvo sterka um morguninn fyrir messu\u201c segir \u00ed <em>N\u00fdjum vikut\u00ed\u00f0inum <\/em>1963. \u00deetta er ekki s\u00edst algengt ef sambandi\u00f0 er einhvers konar heiti.<\/p>\n<p>En stundum er myndin <em>frj\u00e1lsarnar <\/em>notu\u00f0 \u2013 \u201eEitra\u00f0 l\u00fakk hj\u00e1 okkar manni \u00feegar frj\u00e1lsarnar duttu \u00ed gang!\u201c skrifa\u00f0i Edda Sif P\u00e1lsd\u00f3ttir \u00e1 <em>X <\/em>\u00ed g\u00e6r og hlekkja\u00f0i \u00e1 f\u00e6rslu Sigurbj\u00f6rns \u00c1rna Arngr\u00edmssonar. \u00deessi or\u00f0mynd getur ekki veri\u00f0 beygingarmynd af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>frj\u00e1ls <\/em>heldur er \u00fearna b\u00fai\u00f0 a\u00f0 b\u00e6ta greini vi\u00f0 myndina <em>frj\u00e1lsar <\/em>og gera hana \u00feannig a\u00f0 nafnor\u00f0i. \u00deetta er ekki alveg n\u00fdtt \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er \u201e\u00dea\u00f0 passa\u00f0i vel fyrir mig a\u00f0 eiga barn \u00e1 \u00feessum t\u00edma og f\u00e1 sm\u00e1hv\u00edld fr\u00e1 frj\u00e1lsunum\u201c \u00ed <em>DV <\/em>2001. D\u00e6mi fr\u00e1 \u00fev\u00ed upp \u00far aldam\u00f3tum er a\u00f0 finna \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u2013 \u201efar\u00f0u \u00ed sturtu \u00fea\u00f0 styttist frj\u00e1lsarnar\u201c segir \u00e1 <em>Hugi.is <\/em>2003; \u201eSvo byrja frj\u00e1lsarnar l\u00edka n\u00e6stu helgi\u201c segir \u00e1 <em>Bland.is <\/em>2004.<\/p>\n<p>Vegna \u00feess a\u00f0 myndin <em>frj\u00e1lsar <\/em>er oft notu\u00f0 \u00e1n me\u00f0fylgjandi nafnor\u00f0s \u00ed merkingunni 'frj\u00e1lsar \u00ed\u00fer\u00f3ttir' er ekkert undarlegt a\u00f0 fari\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 me\u00f0h\u00f6ndla hana sem nafnor\u00f0, enda g\u00e6ti h\u00fan formsins vegna veri\u00f0 fleirtala af kvenkynsnafnor\u00f0i. En \u00fat fr\u00e1 myndunum <em>frj\u00e1lsar <\/em>\u00ed nefnifalli og \u00feolfalli og <em>frj\u00e1lsum<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1gufalli er ekki h\u00e6gt a\u00f0 sj\u00e1 hvort um l\u00fdsingaror\u00f0 e\u00f0a nafnor\u00f0 er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og \u00feess vegna er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegt a\u00f0 halda sig vi\u00f0 hef\u00f0bundna m\u00e1lnotkun \u00ed greiningu og greina \u00fe\u00e6r myndir sem l\u00fdsingaror\u00f0. \u00d6\u00f0ru m\u00e1li gegnir um eignarfalli\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 er <em>frj\u00e1lsra <\/em>af l\u00fdsingaror\u00f0inu en \u00e6tti a\u00f0 vera <em>frj\u00e1lsa <\/em>af nafnor\u00f0i \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>-ra<\/em> getur ekki veri\u00f0 eignarfallsending nafnor\u00f0s. En eignarfalli\u00f0 er sjaldg\u00e6ft og \u00e9g hef ekki fundi\u00f0 d\u00e6mi um myndina <em>frj\u00e1lsa<\/em> \u00e1n greinis.<\/p>\n<p>En eignarfall me\u00f0 greini var <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/sjonvarp\/spila\/olympiukvold\/35645\/ajtvmo\">nota\u00f0<\/a> \u00ed \u201e\u00e1kve\u00f0inn h\u00e1punktur frj\u00e1lsanna\u201c \u00e1 <em>R\u00daV <\/em>\u00ed dag og \u00e1 <em>Twitter <\/em>2015 \u2013 \u201eTala n\u00fa ekki um \u00fea\u00f0 \u2013 alfr\u00e6\u00f0ior\u00f0ab\u00f3k frj\u00e1lsanna!\u201c Myndir me\u00f0 greini s\u00fdna vitanlega a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er nota\u00f0 sem nafnor\u00f0. Um \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0u nafnor\u00f0smyndirnar <em>frj\u00e1lsarnar <\/em>og <em>frj\u00e1lsunum <\/em>eru 16 d\u00e6mi \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og 26 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> og \u00feessi notkun vir\u00f0ist f\u00e6rast \u00ed v\u00f6xt en er einkum bundin vi\u00f0 \u00f3formlegt m\u00e1lsni\u00f0 \u2013 enn sem komi\u00f0 er a\u00f0 minnsta kosti. \u00deetta er ekki heldur neitt einsd\u00e6mi \u2013 til d\u00e6mis eru nafnor\u00f0in <em>franskar<\/em>(<em>nar<\/em>) og <em>fr\u00f6nskur<\/em>(<em>nar<\/em>) myndu\u00f0 \u00e1 svipa\u00f0an h\u00e1tt af styttingunni <em>franskar <\/em>\u00ed merkingunni 'franskar kart\u00f6flur'. M\u00e9r finnst svona or\u00f0myndun skemmtileg og s\u00e9 ekkert athugavert vi\u00f0 hana og \u00fev\u00ed enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 amast neitt vi\u00f0 henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9ttum og l\u00fdsingum fr\u00e1 \u00d3lymp\u00eduleikunum heyrist og s\u00e9st or\u00f0i\u00f0 frj\u00e1lsar b\u00fdsna oft \u2013 \u201efimleikar og frj\u00e1lsar \u00ed fararbroddi\u201c st\u00f3\u00f0 \u00ed fyrirs\u00f6gn \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed dag, \u201e\u00c1 a\u00f0 breyta reglum \u00ed frj\u00e1lsum?\u201c st\u00f3\u00f0 \u00ed annarri fyrirs\u00f6gn fyrr \u00ed vikunni. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 stytting \u00far frj\u00e1lsar \u00ed\u00fer\u00f3ttir en \u00fea\u00f0 samband hefur t\u00ed\u00f0kast lengi \u00ed m\u00e1linu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6673","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6673"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6676,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6673\/revisions\/6676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}