{"id":6728,"date":"2024-08-18T22:35:11","date_gmt":"2024-08-18T22:35:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6728"},"modified":"2024-08-19T13:25:27","modified_gmt":"2024-08-19T13:25:27","slug":"punktur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/08\/18\/punktur\/","title":{"rendered":"."},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var\u00f0 h\u00e9r \u00e1hugaver\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um greinarmerkjanotkun sem spannst af \u00fev\u00ed a\u00f0 margt ungt f\u00f3lk notar ekki punkt \u00ed lok m\u00e1lsgreina \u00ed stafr\u00e6num samskiptum svo sem t\u00f6lvup\u00f3sti, sm\u00e1skilabo\u00f0um, spjallr\u00e1sum og samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u2013 og finnst jafnvel stu\u00f0andi a\u00f0 sj\u00e1 punkt \u00ed lok m\u00e1lsgreina. \u00cd \u00feessari umr\u00e6\u00f0u var samt l\u00edti\u00f0 tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 meginhlutverk greinarmerkja a\u00f0 vera hj\u00e1lpart\u00e6ki vi\u00f0 lestur \u2013 \u00feau koma \u00ed sta\u00f0 hikor\u00f0a, \u00feagna, t\u00f3nfallsbreytinga, svipbrig\u00f0a og annars sem nota\u00f0 er \u00ed t\u00f6lu\u00f0u m\u00e1li. \u00cd formlegu m\u00e1li hafa svo vissulega skapast \u00fdmsar venjur og reglur um notkun greinarmerkja sem ekki \u00fej\u00f3na endilega alltaf \u00fev\u00ed markmi\u00f0i a\u00f0 au\u00f0velda f\u00f3lki lestur textans og stundum er greinarmerkjum \u00fear ofauki\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed sj\u00f3narmi\u00f0i.<\/p>\n<p>Hlutverk punkts \u00ed samfelldum texta er fyrst og fremst a\u00f0 l\u00e1ta lesandann vita a\u00f0 m\u00e1lsgreininni s\u00e9 loki\u00f0 og \u00f6nnur taki vi\u00f0. \u00dea\u00f0 er vissulega l\u00edka gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta n\u00fdja m\u00e1lsgrein hefjast \u00e1 st\u00f3rum staf en punkturinn er samt miklu \u00f6ruggara t\u00e1kn um m\u00e1lsgreinaskil \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00f3rir stafir eru ekki eing\u00f6ngu haf\u00f0ir \u00ed upphafi m\u00e1lsgreina heldur l\u00edka \u00ed s\u00e9rn\u00f6fnum. \u00cd umr\u00e6\u00f0um um skort \u00e1 punktum \u00ed lok m\u00e1lsgreina hj\u00e1 ungu f\u00f3lki kom fram a\u00f0 \u00fea\u00f0 gilti yfirleitt ekki ef um samfelldan texta v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00fear sem \u00f6nnur m\u00e1lsgrein k\u00e6mi \u00e1 eftir \u2013 \u00fear v\u00e6ri venjulega haf\u00f0ur punktur. Honum v\u00e6ri hins vegar sleppt \u00ed s\u00ed\u00f0ustu m\u00e1lsgrein textans og ef bo\u00f0in v\u00e6ru a\u00f0eins ein m\u00e1lsgrein. En \u00feegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 er \u00fea\u00f0 er svo sem ekki bara \u00ed stafr\u00e6num bo\u00f0um sem punkti er sleppt.<\/p>\n<p>Punktur eru t.d. aldrei haf\u00f0ur \u00e1 titils\u00ed\u00f0um b\u00f3ka, \u00e1 eftir kaflafyrirs\u00f6gnum \u00ed b\u00f3kum, \u00e1 eftir fyrirs\u00f6gnum \u00ed bl\u00f6\u00f0um og v\u00ed\u00f0ar \u00fear sem textinn afmarkar sig sj\u00e1lfur ef svo m\u00e1 segja \u00feannig a\u00f0 punktur er \u00f3\u00fearfur. En talsvert fram \u00e1 tuttugustu \u00f6ld var alsi\u00f0a a\u00f0 punktar v\u00e6ru haf\u00f0ir \u00e1 eftir \u00fdmiss konar textabrotum \u00ed einangrun. \u00deannig voru t.d. punktar \u00e1 titils\u00ed\u00f0um b\u00f3ka \u2013 \u00e1 eftir h\u00f6fundarnafni, titli og \u00f6\u00f0rum uppl\u00fdsingum \u2013 og \u00e1 eftir kaflafyrirs\u00f6gnum. \u00cd bl\u00f6\u00f0um og t\u00edmaritum voru punktar \u00e1 eftir heiti ritsins og \u00e1 eftir fyrirs\u00f6gnum. \u00dea\u00f0 var misjafnt hven\u00e6r \u00feessu var h\u00e6tt en \u00ed sumum bl\u00f6\u00f0um h\u00e9lst \u00fea\u00f0 a.m.k. fram \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratug tuttugustu aldar. Vi\u00f0 hugsum aldrei \u00fat \u00ed a\u00f0 \u00fearna eru ekki punktar og finnst \u00f3e\u00f0lilegt ef vi\u00f0 sj\u00e1um punkta \u00e1 \u00feessum st\u00f6\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00deetta er \u00ed raun og veru alveg e\u00f0lilegt og \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fea\u00f0 hlutverk punktsins a\u00f0 l\u00e1ta lesandann vita a\u00f0 m\u00e1lsgreininni s\u00e9 loki\u00f0. \u00deegar ekkert kemur \u00e1 eftir segir \u00fea\u00f0 sig nefnilega sj\u00e1lft a\u00f0 m\u00e1lsgreinin er \u00e1 enda \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fearf engan punkt til a\u00f0 s\u00fdna \u00fea\u00f0. \u00dev\u00ed m\u00e1 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 e\u00f0lileg naumhyggja a\u00f0 sleppa punkti \u00fear. Unga f\u00f3lki\u00f0 sem sleppir punkti \u00ed lok texta \u00ed stafr\u00e6num bo\u00f0um er \u00fev\u00ed bara a\u00f0 feta \u00ed f\u00f3tspor \u00feeirra sem t\u00f3ku upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 sleppa punktinum vi\u00f0 samb\u00e6rilegar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed prentu\u00f0um textum fyrir hundra\u00f0 \u00e1rum. \u00dea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt punktinum s\u00e9 sleppt, en hins vegar er au\u00f0vita\u00f0 \u00e6skilegt a\u00f0 ungt f\u00f3lk s\u00fdni \u00fev\u00ed skilning a\u00f0 \u00feau sem eldri eru nota punktinn oft \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 reglur formlegs m\u00e1ls \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00e6tla s\u00e9r a\u00f0 stu\u00f0a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var\u00f0 h\u00e9r \u00e1hugaver\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um greinarmerkjanotkun sem spannst af \u00fev\u00ed a\u00f0 margt ungt f\u00f3lk notar ekki punkt \u00ed lok m\u00e1lsgreina \u00ed stafr\u00e6num samskiptum svo sem t\u00f6lvup\u00f3sti, sm\u00e1skilabo\u00f0um, spjallr\u00e1sum og samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u2013 og finnst jafnvel stu\u00f0andi a\u00f0 sj\u00e1 punkt \u00ed lok m\u00e1lsgreina. \u00cd \u00feessari umr\u00e6\u00f0u var samt l\u00edti\u00f0 tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 meginhlutverk greinarmerkja a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6728","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6728"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6732,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6728\/revisions\/6732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}