{"id":6737,"date":"2024-08-19T17:39:24","date_gmt":"2024-08-19T17:39:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6737"},"modified":"2024-08-19T22:03:55","modified_gmt":"2024-08-19T22:03:55","slug":"vidforli-vikinga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/08\/19\/vidforli-vikinga\/","title":{"rendered":"V\u00ed\u00f0f\u00f6rli v\u00edkinga"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1 yfirfer\u00f0 um vefmi\u00f0la \u00e1\u00f0an staldra\u00f0i \u00e9g vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir?titill=2024-08-19-sjo-nyfundin-armbond-fra-vikingatimum-merk-heimild-um-vidforli-theirra-419786\">fyrirs\u00f6gnina<\/a> \u201eSj\u00f6 n\u00fdfundin armb\u00f6nd fr\u00e1 v\u00edkingat\u00edmum merk heimild um v\u00ed\u00f0f\u00f6rli \u00feeirra\u201c \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins<\/em>. Or\u00f0myndin <em>v\u00ed\u00f0f\u00f6rli <\/em>er vitanlega algeng sem beygingarmynd (karlkyn \u00ed veikri beygingu) af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>v\u00ed\u00f0f\u00f6rull <\/em>og einnig notu\u00f0 sem vi\u00f0urnefni \u2013 <em>\u00deorvaldur v\u00ed\u00f0f\u00f6rli<\/em>, <em>Eir\u00edkur v\u00ed\u00f0f\u00f6rli<\/em> og fleiri. En \u00ed umr\u00e6ddri fyrirs\u00f6gn er greinilega um nafnor\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og \u00fea\u00f0 er ekki algengt \u2013 er t.d. ekki a\u00f0 finna \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> en hins vegar \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em>, sk\u00fdrt '\u00fea\u00f0 a\u00f0 vera v\u00ed\u00f0f\u00f6rull' og gefi\u00f0 b\u00e6\u00f0i sem kvenkyns- og hvorugkynsor\u00f0. \u00cd fyrirs\u00f6gninni er or\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feolfalli og \u00fev\u00ed fylgir ekkert \u00e1kv\u00e6\u00f0isor\u00f0 \u00feannig a\u00f0 \u00f3m\u00f6gulegt er a\u00f0 sj\u00e1 hvort um kvenkyn e\u00f0a hvorugkyn er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0f\u00f6rli <\/em><a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o86535\">kemur fyrir<\/a> \u00ed fornu m\u00e1li og er \u00fear kvenkynsor\u00f0 \u2013 \u201esetti \u00fear sterka st\u00f3lpa til marks sinnar v\u00ed\u00f0f\u00f6rli\u201c <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c726215\">segir<\/a> \u00ed <em>Tr\u00f3jumanna s\u00f6gu<\/em>. Flest n\u00fdrri d\u00e6mi \u00fear sem h\u00e6gt er a\u00f0 greina kyni\u00f0 eru l\u00edka kvenkyns. \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1933 segir: \u201e\u00fe\u00e1 hefur honum komi\u00f0 v\u00ed\u00f0f\u00f6rlin a\u00f0 g\u00f3\u00f0um notum.\u201c \u00cd <em>\u00c6skunni <\/em>1937 segir: \u201eVegna v\u00ed\u00f0f\u00f6rli J\u00f3ns var K\u00e1tur or\u00f0inn fur\u00f0u \u00feekktur.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1943 segir: \u201eFr\u00fa Inga Laxness n\u00fdtur \u00ed hlutverki s\u00ednu v\u00ed\u00f0f\u00f6rli og tungum\u00e1lakunn\u00e1tttu.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1997 segir: \u201eV\u00ed\u00f0f\u00f6rli Steins Elli\u00f0a er hins vegar frekar gefin til kynna me\u00f0 \u00f6\u00f0rum h\u00e6tti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2002 segir: \u201eS\u00e1 er mikill fagurkeri og n\u00fdtir v\u00ed\u00f0f\u00f6rli s\u00edna sem skipstj\u00f3ri.\u201c \u00cd <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>2003 segir: \u201eHefur \u00feessi v\u00ed\u00f0f\u00f6rli komi\u00f0 \u00fe\u00e9r a\u00f0 gagni vi\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ingarst\u00f6rfin?\u201c<\/p>\n<p>Eina \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0a d\u00e6mi\u00f0 sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um <em>v\u00ed\u00f0f\u00f6rli <\/em>\u00ed hvorugkyni er \u00ed kv\u00e6\u00f0inu \u201eNor\u00f0menn\u201c eftir Stephan G. Stephansson \u00ed <em>Heimskringlu<\/em> 1925: \u201eEnn\u00fe\u00e1 vakir vorra fe\u00f0ra andi: \/ V\u00ed\u00f0f\u00f6rli\u00f0 og tr\u00fa \u00e1 eigin kraft.\u201c En vegna \u00feess a\u00f0 greinislausar myndir or\u00f0sins \u00ed kvenkyni og hvorugkyni falla saman \u00ed \u00f6llum f\u00f6llum nema eignarfalli er sjaldnast h\u00e6gt a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0a kyn \u00feess me\u00f0 vissu. \u00dea\u00f0 \u00e1 vi\u00f0 um d\u00e6mi eins og \u201eV\u00ed\u00f0f\u00f6rli h\u00f6f. er \u00e1 marga fiska\u201c \u00ed <em>L\u00f6gr\u00e9ttu <\/em>1917, \u201eEn ein stjett manna hefir \u00fe\u00f3 jafnan teki\u00f0 flestum \u00f6\u00f0rum fram, a\u00f0 \u00fev\u00ed er v\u00ed\u00f0f\u00f6rli snertir\u201c \u00ed <em>F\u00e1lkanum <\/em>1931, \u201eTil \u00feess a\u00f0 \u00f6\u00f0last r\u00e9tt sj\u00e1lfs- og gildisskyn \u00fearf a\u00f0 r\u00e6kta vit sitt me\u00f0 v\u00ed\u00f0f\u00f6rli\u201c \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>2005 og \u201eDygg\u00f0ir kvenna voru ekki \u00fatr\u00e1sargjarnar l\u00edkt og hugrekki og v\u00ed\u00f0f\u00f6rli\u201c \u00ed <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins <\/em>2007.<\/p>\n<p>Vegna \u00feess a\u00f0 a\u00f0eins hefur fundist eitt \u00f3tv\u00edr\u00e6tt d\u00e6mi um hvorugkyni\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 telja l\u00edklegt a\u00f0 flest e\u00f0a \u00f6ll d\u00e6mi \u00fear sem ekki er h\u00e6gt a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0a kyni\u00f0 s\u00e9u \u00ed raun hugsu\u00f0 sem kvenkyns. Reyndar er einnig til karlkynsor\u00f0i\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0f\u00f6rli <\/em>en \u00fea\u00f0 merkir anna\u00f0, \u00fe.e. 'v\u00ed\u00f0f\u00f6rull ma\u00f0ur' \u2013 \u201e\u00deeir \u201el\u00e6r\u00f0u v\u00ed\u00f0f\u00f6rlar\u201c Banks og Solander heims\u00f3ttu Bjarna landl\u00e6kni P\u00e1lsson a\u00f0 Nesi vi\u00f0 Seltj\u00f6rn\u201c segir t.d. \u00ed <em>Heilbrig\u00f0u l\u00edfi<\/em> 1945. En kvenkynsor\u00f0i\u00f0 <em>v\u00ed\u00f0f\u00f6rli <\/em>er mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft \u2013 a\u00f0eins eitt d\u00e6mi \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar, d\u00e6min \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru a\u00f0eins milli tuttugu og \u00ferj\u00e1t\u00edu, og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru a\u00f0eins fimm d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 fr\u00e1 \u00feessari \u00f6ld. \u00deess vegna kom skemmtilega \u00e1 \u00f3vart a\u00f0 sj\u00e1 or\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri fyrirs\u00f6gn \u2013 \u00feetta er gott or\u00f0 sem m\u00e6tti nota meira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 yfirfer\u00f0 um vefmi\u00f0la \u00e1\u00f0an staldra\u00f0i \u00e9g vi\u00f0 fyrirs\u00f6gnina \u201eSj\u00f6 n\u00fdfundin armb\u00f6nd fr\u00e1 v\u00edkingat\u00edmum merk heimild um v\u00ed\u00f0f\u00f6rli \u00feeirra\u201c \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins. Or\u00f0myndin v\u00ed\u00f0f\u00f6rli er vitanlega algeng sem beygingarmynd (karlkyn \u00ed veikri beygingu) af l\u00fdsingaror\u00f0inu v\u00ed\u00f0f\u00f6rull og einnig notu\u00f0 sem vi\u00f0urnefni \u2013 \u00deorvaldur v\u00ed\u00f0f\u00f6rli, Eir\u00edkur v\u00ed\u00f0f\u00f6rli og fleiri. En \u00ed umr\u00e6ddri fyrirs\u00f6gn er greinilega um [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6737","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6737"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6741,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6737\/revisions\/6741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}