{"id":6780,"date":"2024-09-04T12:00:53","date_gmt":"2024-09-04T12:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6780"},"modified":"2024-09-07T17:43:42","modified_gmt":"2024-09-07T17:43:42","slug":"malstefna-ferdamala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/09\/04\/malstefna-ferdamala\/","title":{"rendered":"M\u00e1lstefna fer\u00f0am\u00e1la"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdsam\u00feykktri \u00feings\u00e1lyktun \u201eum fer\u00f0am\u00e1lastefnu og a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun til \u00e1rsins 2030\u201c er kafli sem hefur yfirskriftina \u201eAukin \u00e1hersla \u00e1 sanngildi og s\u00e9rst\u00f6\u00f0u \u00edslenskar menningar\u201c og \u00ed greinarger\u00f0 segir: \u201eS\u00fdnileiki og notkun \u00edslenskrar tungu er [\u2026] \u00f3rj\u00fafanlegur \u00fe\u00e1ttur upplifunar um sanngildi.\u201c Sem \u201ed\u00e6mi um verk\u00fe\u00e6tti a\u00f0ger\u00f0ar\u201c er nefnt: \u201eA\u00f0 stu\u00f0la\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenska heyrist og sj\u00e1ist sem v\u00ed\u00f0ast, \u00ed samvinnu og samr\u00e1\u00f0i vi\u00f0 lykila\u00f0ila \u00ed fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustu.\u201c En engar till\u00f6gur um \u00e1kve\u00f0nar afmarka\u00f0ar og t\u00edmasettar a\u00f0ger\u00f0ir \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00edslenskunnar er a\u00f0 finna \u00ed \u00feings\u00e1lyktuninni sj\u00e1lfri \u2013 a\u00f0eins sagt a\u00f0 starfsh\u00f3pi ver\u00f0i fali\u00f0 marka stefnu og innlei\u00f0a hvata \u201etil \u00feess a\u00f0 auka \u00e1herslu \u00e1 sanngildi og s\u00e9rst\u00f6\u00f0u \u00edslenskrar menningar \u00ed fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustu \u00e1 \u00cdslandi\u201c.<\/p>\n<p>Veik sta\u00f0a \u00edslenskunnar innan fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustunnar er miki\u00f0 \u00e1hyggjuefni fr\u00e1 sj\u00f3narmi\u00f0i tungum\u00e1lsins \u2013 en h\u00fan \u00e6tti l\u00edka a\u00f0 vera \u00e1hyggjuefni fyrir fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustuna. Mikil enskunotkun \u00ed almannar\u00fdmi veldur s\u00edvaxandi pirringi \u00edslensk almennings, ekki s\u00edst gagnvart skorti \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu hj\u00e1 f\u00f3lki \u00ed \u00fej\u00f3nustust\u00f6rfum. L\u00edklegt er a\u00f0 \u00feessi pirringur s\u00e9 m.a. \u00e1st\u00e6\u00f0a fyrir \u00feeim \u00e1hyggjum af st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar sem komu fram \u00ed \u00e1\u00f0urnefndri k\u00f6nnun og liti l\u00edka vi\u00f0horf til greinarinnar. S\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst hl\u00fdtur sta\u00f0a \u00edslenskunnar \u00ed fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustu a\u00f0 vera \u00e1hyggjuefni fyrir stj\u00f3rnv\u00f6ld \u2013 b\u00e6\u00f0i vegna \u00feeirrar \u00e1byrg\u00f0ar sem \u00feau bera \u00e1 \u00edslenskunni samkv\u00e6mt l\u00f6gum, og einnig vegna \u00feess a\u00f0 aukinn pirringur almennings getur \u00fdtt undir ska\u00f0lega \u00fatlendingaand\u00fa\u00f0.<\/p>\n<p>Vitanlega er e\u00f0lilegt a\u00f0 kynningar- og marka\u00f0sstarf erlendis s\u00e9 reki\u00f0 \u00e1 ensku e\u00f0a \u00f6\u00f0rum erlendum m\u00e1lum, og erlend m\u00e1l s\u00e9u notu\u00f0 \u00ed lei\u00f0s\u00f6gn innanlands. En mikilv\u00e6gur hluti af \u00feeirri upplifun a\u00f0 koma \u00ed n\u00fdtt land og n\u00fdja menningu er einmitt a\u00f0 heyra og sj\u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 sem \u00fear er tala\u00f0 og \u00fea\u00f0 er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 halda \u00edslenskunni algerlega fr\u00e1 fer\u00f0af\u00f3lki \u2013 e\u00f0a for\u00f0a \u00fev\u00ed fr\u00e1 \u00edslenskunni. \u00dea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 vera grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 alltaf notu\u00f0 samhli\u00f0a ensku \u00e1 matse\u00f0lum, skiltum og hvers kyns merkingum. \u00dea\u00f0 er l\u00edka fr\u00e1leitt a\u00f0 l\u00e1ta erlend heiti koma \u00ed sta\u00f0 gamalgr\u00f3inna \u00edslenskra \u00f6rnefna. Vi\u00f0 leggjum oft \u00e1herslu \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 s\u00e9 ein helsta r\u00e9ttl\u00e6ting fyrir s\u00e9rst\u00f6\u00f0u okkar og sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u2013 hvers vegna fl\u00f6ggum vi\u00f0 ekki \u00feessari s\u00e9rst\u00f6\u00f0u?<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00f3heppilegt a\u00f0 svo st\u00f3r og mikilv\u00e6g atvinnugrein \u00fear sem tungum\u00e1li\u00f0 leikur lykilhlutverk skuli ekki hafa sett s\u00e9r m\u00e1lstefnu \u00fear sem tungum\u00e1lum \u2013 \u00edslensku og ensku, og \u00f6\u00f0rum m\u00e1lum eftir atvikum \u2013 s\u00e9 marka\u00f0ur b\u00e1s. \u00deess vegna skora \u00e9g \u00e1 fer\u00f0am\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, Fer\u00f0am\u00e1lastofu, Ranns\u00f3knarmi\u00f0st\u00f6\u00f0 fer\u00f0am\u00e1la, Samt\u00f6k fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustunnar og \u00cdslenska m\u00e1lnefnd a\u00f0 taka n\u00fa h\u00f6ndum saman og beita s\u00e9r fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lstefna fer\u00f0am\u00e1la ver\u00f0i samin og sam\u00feykkt. \u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 f\u00f3lk og fyrirt\u00e6ki \u00ed fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustu skortir sk\u00fdra lei\u00f0s\u00f6gn um me\u00f0fer\u00f0 og notkun tungum\u00e1la \u00ed greininni, og vel hugsu\u00f0 og \u00fatf\u00e6r\u00f0 m\u00e1lstefna \u2013 sem vitaskuld \u00feyrfti s\u00ed\u00f0an a\u00f0 fylgja eftir \u00e1 einhvern h\u00e1tt \u2013 g\u00e6ti einmitt veri\u00f0 sl\u00edk lei\u00f0s\u00f6gn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdsam\u00feykktri \u00feings\u00e1lyktun \u201eum fer\u00f0am\u00e1lastefnu og a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun til \u00e1rsins 2030\u201c er kafli sem hefur yfirskriftina \u201eAukin \u00e1hersla \u00e1 sanngildi og s\u00e9rst\u00f6\u00f0u \u00edslenskar menningar\u201c og \u00ed greinarger\u00f0 segir: \u201eS\u00fdnileiki og notkun \u00edslenskrar tungu er [\u2026] \u00f3rj\u00fafanlegur \u00fe\u00e1ttur upplifunar um sanngildi.\u201c Sem \u201ed\u00e6mi um verk\u00fe\u00e6tti a\u00f0ger\u00f0ar\u201c er nefnt: \u201eA\u00f0 stu\u00f0la\u00f0 ver\u00f0i a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenska heyrist og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6780","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6780"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6780\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6795,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6780\/revisions\/6795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}