{"id":6813,"date":"2024-09-13T14:03:52","date_gmt":"2024-09-13T14:03:52","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6813"},"modified":"2024-09-13T14:03:52","modified_gmt":"2024-09-13T14:03:52","slug":"heimilispersona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/09\/13\/heimilispersona\/","title":{"rendered":"Heimilispers\u00f3na"},"content":{"rendered":"<p>Eftir a\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um breytingar \u00e1 \u00edslensku m\u00e1li \u00ed \u00e1tt til kynhlutleysis f\u00f3r \u00e1 flug fyrir f\u00e1um \u00e1rum vir\u00f0ast andst\u00e6\u00f0ingar \u00feessara breytinga oft sj\u00e1 skrattann \u00ed hverju horni og ford\u00e6ma \u00fdmislegt sem jafnvel hefur t\u00ed\u00f0ast lengi \u00ed m\u00e1linu vegna \u00feess a\u00f0 \u00feeir telja a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u201eafkynjun\u201c tungum\u00e1lsins. Sk\u00fdrt d\u00e6mi um \u00feetta m\u00e1tti sj\u00e1 \u00ed innleggi \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00ed dag: \u201eHeimilispers\u00f3na \u2013 n\u00fdjasta \u00ed atl\u00f6gunni a\u00f0 tungum\u00e1linu \u2013 Mogginn \u00ed g\u00e6r.\u201c \u00dear var greinilega v\u00edsa\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/mogginn\/bladid\/innskraning\/?redirect=%2Fmogginn%2Fbladid%2Fgrein%2F1870661%2F%3Ft%3D464716469&amp;page_name=grein&amp;grein_id=1870661\">fyrirs\u00f6gn<\/a> \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em>: \u201eSaumav\u00e9l var eins og heimilispers\u00f3na.\u201c \u00deetta er tilvitnun \u00ed vi\u00f0m\u00e6landa bla\u00f0sins sem hefur rannsaka\u00f0 s\u00f6gu saumav\u00e9la \u00e1 \u00cdslandi og segir: \u201eSaumav\u00e9lin var eins og heimilispers\u00f3na, svo e\u00f0lilegur hlutur \u00fe\u00f3tti h\u00fan flj\u00f3tlega upp \u00far aldam\u00f3tum.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0unni \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum var reyndar bent \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er ekki n\u00fdtt \u2013 \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar eru skr\u00e1\u00f0 <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/183452\">tv\u00f6 d\u00e6mi<\/a> um \u00fea\u00f0, fr\u00e1 sautj\u00e1ndu og \u00e1tj\u00e1ndu \u00f6ld. Elsta d\u00e6mi\u00f0 er \u00fe\u00f3 \u00ed br\u00e9fi fr\u00e1 1660 sem er prenta\u00f0 \u00ed <em>Bl\u00f6ndu <\/em>1918: \u201eOg me\u00f0kendu \u00fe\u00e6r heimilispers\u00f3nur, sem \u00fear voru \u00fe\u00e1, fyrir prestinum og oss, sem greptran veittum hennar l\u00edkama, a\u00f0 s\u00edra Eir\u00edkur Hallsson hef\u00f0i \u00fear ei heima veri\u00f0, \u00fe\u00e1 hennar afgangur ske\u00f0i.\u201c \u00cd <em>L\u00f6gbergi <\/em>1916 segir l\u00edka: \u201e\u00deessar tv\u00e6r heimilispers\u00f3nur voru henni mj\u00f6g g\u00f3\u00f0ar.\u201c \u00ddmsir \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed umr\u00e6\u00f0unni voru samt s\u00e1rhneyksla\u00f0ir og spur\u00f0u hvort ekki m\u00e6tti lengur tala um <em>heimilisf\u00f3lk<\/em>, hvort \u00fea\u00f0 v\u00e6ri of s\u00e6randi fyrir einhverja. En notkun or\u00f0sins <em>heimilispers\u00f3na <\/em>\u00ed \u00e1\u00f0urnefndri grein \u00e1 s\u00e9r e\u00f0lilega sk\u00fdringu.<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/43156\/1\/Saumav%C3%A9lar%20%C3%A1%20%C3%8Dslandi_Arnhei%C3%B0ur%20Stein%C3%BE%C3%B3rsd%C3%B3ttir.pdf\">meistararitger\u00f0<\/a> vi\u00f0m\u00e6landa <em>Morgunbla\u00f0sins <\/em>um saumav\u00e9lar \u00e1 \u00cdslandi er nefnilega vitna\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/sarpur.is\/Adfang.aspx?AdfangID=544251\">svar<\/a> konu f\u00e6ddrar 1911 vi\u00f0 spurningaskr\u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0minjasafnsins fr\u00e1 1990 um fatna\u00f0 og sauma (svari\u00f0 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4398609?iabr=on#page\/n5\/mode\/1up\/\">birtist<\/a> einnig \u00ed <em>I\u00f0nnemanum <\/em>1999): \u201e\u00dev\u00ed mi\u00f0ur \u00fer\u00fdtur h\u00e9r vitneskju m\u00edna um \u00feennan \u00fearfahlut sem \u00ed barnsaugum m\u00ednum var n\u00e1nast sem ein heimilispers\u00f3nan.\u201c \u00deetta er vissulega \u00f3venjulegt or\u00f0alag, og einmitt \u00feess vegna er ekkert undarlegt a\u00f0 vi\u00f0m\u00e6landi bla\u00f0sins noti \u00fea\u00f0 \u00ed fr\u00e1s\u00f6gn sinni \u2013 og ekki er heldur \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 teki\u00f0 upp \u00ed fyrirs\u00f6gn vegna \u00feess a\u00f0 einn tilgangur fyrirsagna er a\u00f0 vekja forvitni og f\u00e1 f\u00f3lk til a\u00f0 lesa meira. En \u00feetta hefur sem s\u00e9 engin tengsl vi\u00f0 kynhlutlaust m\u00e1l \u2013 ekki frekar en margt anna\u00f0 sem reynt er a\u00f0 kl\u00edna \u00e1 \u00fea\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eftir a\u00f0 umr\u00e6\u00f0a um breytingar \u00e1 \u00edslensku m\u00e1li \u00ed \u00e1tt til kynhlutleysis f\u00f3r \u00e1 flug fyrir f\u00e1um \u00e1rum vir\u00f0ast andst\u00e6\u00f0ingar \u00feessara breytinga oft sj\u00e1 skrattann \u00ed hverju horni og ford\u00e6ma \u00fdmislegt sem jafnvel hefur t\u00ed\u00f0ast lengi \u00ed m\u00e1linu vegna \u00feess a\u00f0 \u00feeir telja a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u201eafkynjun\u201c tungum\u00e1lsins. Sk\u00fdrt d\u00e6mi um \u00feetta m\u00e1tti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6813","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6813"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6814,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6813\/revisions\/6814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}