{"id":6815,"date":"2024-09-13T18:09:58","date_gmt":"2024-09-13T18:09:58","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6815"},"modified":"2024-09-13T18:09:58","modified_gmt":"2024-09-13T18:09:58","slug":"badir-malstadirnir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/09\/13\/badir-malstadirnir\/","title":{"rendered":"B\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0irnir"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd grein \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1980 sag\u00f0i Helgi H\u00e1lfdanarson: \u201eN\u00fa er mj\u00f6g fari\u00f0 a\u00f0 segja [\u2026] \u201eB\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0irnir eru sl\u00e6mir\u201c \u00ed sta\u00f0 \u201ehvortveggi m\u00e1lsta\u00f0ur er sl\u00e6mur\u201c\u201c og \u00ed kverinu <em>G\u00e6tum tungunnar <\/em>fr\u00e1 1984 sag\u00f0i Helgi: \u201e<em>Heyrst hefur: <\/em>B\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0irnir eru g\u00f3\u00f0ir. R\u00c9TT V\u00c6RI: <em>Hvortveggi <\/em>m\u00e1lsta\u00f0urinn er g\u00f3\u00f0ur.\u201c \u00cd sk\u00fdringu segir: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <em>m\u00e1lsta\u00f0ur<\/em> er ekki til \u00ed fleirt\u00f6lu. \u00deess vegna ekki: tveir m\u00e1lsta\u00f0ir, heldur <em>tvennur m\u00e1lsta\u00f0ur<\/em>; ekki <em>margir m\u00e1lsta\u00f0ir<\/em>, heldur <em>margur m\u00e1lsta\u00f0ur<\/em>.\u201c \u00dea\u00f0 m\u00e1 \u00fe\u00f3 finna sl\u00e6\u00f0ing af d\u00e6mum um fleirt\u00f6luna fr\u00e1 \u00fdmsum t\u00edmum \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>\u00cdsafold <\/em>1891: \u201eSumir segja, a\u00f0 hjer kunni launr\u00e1\u00f0 undir b\u00faa, og stj\u00f3rnin \u00e6tli sjer svigr\u00fam, ef h\u00fan \u00feykist \u00feurfa a\u00f0 skerast \u00ed leikinn \u00fear sy\u00f0ra og velja um m\u00e1lsta\u00f0i.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 m\u00e1 l\u00edka finna d\u00e6mi um sambandi\u00f0 <em>tveir m\u00e1lsta\u00f0ir<\/em>. \u00cd <em>Dagsbr\u00fan <\/em>1944 segir: \u201eEn ekkert varpa\u00f0i \u00fe\u00f3 jafn sk\u00e6ru lj\u00f3si \u00e1 hina tvo m\u00e1lsta\u00f0i eins og yfirl\u00fdsing Helga Hannessonar.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0v\u00f6rn <\/em>1949 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er erfitt a\u00f0 tala fyrir tveim m\u00e1lst\u00f6\u00f0um \u00ed s\u00f6mu r\u00e6\u00f0unni.\u201c \u00cd <em>Samvinnunni <\/em>1968 segir: \u201eEn Churchill var\u00f0 \u00e6vinlega a\u00f0 \u00fej\u00f3na tveimur m\u00e1lst\u00f6\u00f0um samt\u00edmis.\u201c Halld\u00f3r Laxness hika\u00f0i ekki heldur vi\u00f0 a\u00f0 tala um <em>tvo m\u00e1lsta\u00f0i<\/em> \u2013 \u00ed r\u00e6\u00f0u 1940 sag\u00f0i hann: \u201emilli m\u00e1lsta\u00f0ar mannkynsins og m\u00e1lsta\u00f0ar kap\u00edtalismans er engin br\u00fa og ekkert kraftaverk getur skapa\u00f0 br\u00fa milli \u00feessara tveggja m\u00e1lsta\u00f0a\u201c og \u00ed <em>Kristnihaldi undir J\u00f6kli <\/em>fr\u00e1 1968 segir: \u201e\u00c9g hef aldrei heyrt anna\u00f0 en \u00ed str\u00ed\u00f0i s\u00e9u tveir m\u00e1lsta\u00f0ir: illur og g\u00f3\u00f0ur.\u201c<\/p>\n<p>Nokkur d\u00e6mi eru einnig um sambandi\u00f0 <em>b\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0ir<\/em>, t.d. \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1917: \u201eb\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0irnir standa jafnt a\u00f0 v\u00edgi.\u201c \u00cd <em>Degi <\/em>1925 segir: \u201eVer\u00f0ur ef til vill s\u00ed\u00f0ar h\u00e9r \u00ed bla\u00f0inu ger\u00f0 grein fyrir \u00feeim grundvallarmun er liggur a\u00f0 r\u00f3tum beggja m\u00e1lsta\u00f0a.\u201c \u00cd <em>L\u00e6knabla\u00f0inu <\/em>1929 segir: \u201eLick hefur meti\u00f0 b\u00e1\u00f0a m\u00e1lsta\u00f0i.\u201c \u00cd r\u00e6\u00f0u \u00e1 Al\u00feingi 1951 segir: \u201e\u00c9g hef hl\u00fdtt \u00e1 r\u00f6k beggja m\u00e1lsta\u00f0anna.\u201c \u00cd <em>Sk\u00fd <\/em>1999 segir: \u201eb\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0ir h\u00f6f\u00f0u sitthva\u00f0 til s\u00edns m\u00e1ls.\u201c \u00c1 <em>Bland.is <\/em>2006 segir: \u201eEr eitthva\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 barist s\u00e9 fyrir b\u00e1\u00f0um m\u00e1lst\u00f6\u00f0um?\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2010 segir: \u201eR\u00e9ttar uppl\u00fdsingar hlj\u00f3ta alltaf a\u00f0 \u00fej\u00f3na b\u00e1\u00f0um m\u00e1lst\u00f6\u00f0um.\u201c \u00c1 <em>mbl.is<\/em> 2014 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er au\u00f0velt a\u00f0 skilja b\u00e1\u00f0a m\u00e1lsta\u00f0i.\u201c. \u00c1 <em>V\u00edsi <\/em>2018 segir: \u201eB\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0ir \u00fe\u00f3ttu vondir.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru engin d\u00e6mi um <em>tvennur m\u00e1lsta\u00f0ur <\/em>nema \u00far framangreindri \u00e1bendingu <em>G\u00e6tum tungunnar <\/em>sem birtist oft \u00ed dagbl\u00f6\u00f0um. Engin d\u00e6mi eru heldur um <em>margur m\u00e1lsta\u00f0ur <\/em>\u00e1n greinis en f\u00e1ein um <em>margur m\u00e1lsta\u00f0urinn <\/em>me\u00f0 greini, t.d. \u201eEnda er margur m\u00e1lsta\u00f0urinn g\u00f3\u00f0ur\u201c \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1981, \u201eRangar bar\u00e1ttua\u00f0fer\u00f0ir hafa spillt fyrir m\u00f6rgum m\u00e1lsta\u00f0num\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2007 og \u201eH\u00fan hefur komi\u00f0 \u00f3tal sinnum fram til stu\u00f0nings m\u00f6rgum m\u00e1lsta\u00f0num\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2008. \u00d6rf\u00e1 d\u00e6mi eru um <em>marga m\u00e1lsta\u00f0i<\/em> \u2013 \u00ed <em>Sk\u00f3labla\u00f0inu <\/em>1985 segir: \u201een \u00fea\u00f0 eru svo margir m\u00e1lsta\u00f0ir g\u00f3\u00f0ir og margir sannleikar til \u00ed \u00feessum heimi\u201c og \u00ed <em>DV <\/em>2014 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er \u00far \u00f3talm\u00f6rgum flokkum a\u00f0 velja \u00ed forritinu og hver \u00feeirra inniheldur marga m\u00e1lsta\u00f0i.\u201c<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 <em>m\u00e1lsta\u00f0ur <\/em>s\u00e9 vissulega oftast haft \u00ed eint\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li hefur \u00fea\u00f0 ekki alltaf veri\u00f0 svo. \u00cd einu elsta var\u00f0veitta \u00edslenska handritinu, <em>Stokkh\u00f3lms h\u00f3mil\u00edub\u00f3kinni <\/em>fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1200, <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c421451\">segir<\/a>: \u201e\u00de\u00f3 a\u00f0 \u00fe\u00e9r finni\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed sanna m\u00e1lsta\u00f0i.\u201c \u00cd <em>Skafinskinnu<\/em>, Nj\u00e1luhandriti fr\u00e1 seinni hluta 14. aldar, <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c421449\">segir<\/a>: \u201ef\u00e9llu h\u00e1lfar b\u00e6tur ni\u00f0ur fyrir sakir m\u00e1lsta\u00f0a \u00feeirra, er hann \u00fe\u00f3tti a\u00f0 eiga.\u201c Fleiri d\u00e6mi eru um fleirt\u00f6luna \u00ed fornu m\u00e1li. \u00dearna er merkingin vissulega eil\u00edti\u00f0 \u00f6nnur en \u00fe\u00f3 n\u00e1skyld \u2013 '\u00e1litam\u00e1l', 'umr\u00e6\u00f0uefni' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt \u2013 reyndar gat or\u00f0i\u00f0 einnig <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/240772\/merkja\/m%C3%A1lsta%C3%B0ur\">merkt<\/a> 'r\u00e6\u00f0ust\u00f3ll' \u00e1\u00f0ur fyrr. \u00dea\u00f0 er merkingarlega e\u00f0lilegt a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu og h\u00fan er gefin \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til annars en nota hana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd grein \u00ed Morgunbla\u00f0inu 1980 sag\u00f0i Helgi H\u00e1lfdanarson: \u201eN\u00fa er mj\u00f6g fari\u00f0 a\u00f0 segja [\u2026] \u201eB\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0irnir eru sl\u00e6mir\u201c \u00ed sta\u00f0 \u201ehvortveggi m\u00e1lsta\u00f0ur er sl\u00e6mur\u201c\u201c og \u00ed kverinu G\u00e6tum tungunnar fr\u00e1 1984 sag\u00f0i Helgi: \u201eHeyrst hefur: B\u00e1\u00f0ir m\u00e1lsta\u00f0irnir eru g\u00f3\u00f0ir. R\u00c9TT V\u00c6RI: Hvortveggi m\u00e1lsta\u00f0urinn er g\u00f3\u00f0ur.\u201c \u00cd sk\u00fdringu segir: \u201eOr\u00f0i\u00f0 m\u00e1lsta\u00f0ur er ekki til \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6815","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6815","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6815"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6815\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6816,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6815\/revisions\/6816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}