{"id":6829,"date":"2024-09-17T17:53:56","date_gmt":"2024-09-17T17:53:56","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6829"},"modified":"2024-09-19T09:49:37","modified_gmt":"2024-09-19T09:49:37","slug":"skipulog-thjodskipulog-og-deiliskipulog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/09\/17\/skipulog-thjodskipulog-og-deiliskipulog\/","title":{"rendered":"Skipul\u00f6g, \u00fej\u00f3\u00f0skipul\u00f6g og deiliskipul\u00f6g"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur hvort h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>skipulag <\/em>\u00ed fleirt\u00f6lu. \u00cd <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er a\u00f0eins <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/skipulag\">gefin<\/a> eintala or\u00f0sins, og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66174\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <strong>skipulag <\/strong>er kvenkynsnafnor\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu.\u201c \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/36562\">sk\u00fdrt<\/a> 'fast form, regla, kerfi' me\u00f0 d\u00e6minu <em>me\u00f0 g\u00f3\u00f0u skipulagi er h\u00e6gt a\u00f0 lj\u00faka verkinu \u00e1 sk\u00f6mmum t\u00edma<\/em>; og 'tilh\u00f6gun' me\u00f0 d\u00e6minu <em>skipulag sv\u00e6\u00f0isins er unni\u00f0 \u00ed samvinnu vi\u00f0 heimamenn<\/em>. Sk\u00fdring og notkunard\u00e6mi \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>eru mj\u00f6g svipu\u00f0. \u00deegar or\u00f0i\u00f0 hefur almenna v\u00edsun til hugmynda e\u00f0a \u00f3hlutst\u00e6\u00f0rar tilh\u00f6gunar er e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki haft \u00ed fleirt\u00f6lu. Hins vegar v\u00edsar \u00fea\u00f0 oft til einstakra kerfa, \u00e1\u00e6tlana, uppdr\u00e1tta og sl\u00edks, sem oft getur \u00feurft a\u00f0 tala um \u00ed fleirt\u00f6lu.<\/p>\n<p>Tv\u00f6 <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/420628\/ordmynd\/skipul%C3%B6gin\/ritmynd\/skipul%C3%B6gin\">d\u00e6mi<\/a> eru um fleirt\u00f6luna \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>\u00c1rnastofnunar. \u00cd <em>Eimrei\u00f0inni <\/em>1924 segir: \u201eN\u00fa votta v\u00edsindi, a\u00f0 skipul\u00f6g hinna \u00f6rsm\u00e1u frumeinda vir\u00f0ist alveg eins og skipul\u00f6g s\u00f3lkerfis.\u201c \u00cd <em>I\u00f0unni <\/em>1929 skrifar Halld\u00f3r Laxness: \u201es\u00ed\u00f0an hafa \u00feessi skipul\u00f6g bl\u00f3mstra\u00f0 \u00ed \u00e1kve\u00f0num stofnunum.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1931 segir: \u201e\u00dea\u00f0 hafa jafnvel veri\u00f0 ger\u00f0 skipul\u00f6g yfir heil hjeru\u00f0.\u201c \u00cd fyrirs\u00f6gn \u00ed <em>Rau\u00f0a f\u00e1nanum <\/em>1931 segir: \u201eTveir heimar \u2013 tv\u00f6 skipul\u00f6g.\u201c \u00cd <em>Verkl\u00fd\u00f0sbla\u00f0inu <\/em>1932 segir: \u201e\u00fea\u00f0 skipulag [\u2026] \u00e6tti fyrir s\u00e9r eins og \u00f6ll eldri skipul\u00f6g a\u00f0 l\u00ed\u00f0a undir lok.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1936 segir: \u201eS\u00fdning \u00e1 skipul\u00f6gum ver\u00f0ur opnu\u00f0 \u00ed Mi\u00f0b\u00e6jarbarnask\u00f3lanum eftir h\u00e1degi \u00e1 morgun.\u201c \u00cd <em>St\u00fadentabla\u00f0inu <\/em>1942 segir: \u201e\u00d6ll skipul\u00f6g \u00e1 mannf\u00e9laginu eru verk mannanna sj\u00e1lfra.\u201c<\/p>\n<p>Fj\u00f6ldi n\u00fdlegra d\u00e6ma er l\u00edka til. \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2011 segir: \u201e\u00dea\u00f0 eru til m\u00f6rg skipul\u00f6g \u00e1 n\u00e1mi barna og unglinga.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2012 segir: \u201eFyrirs\u00e9\u00f0 er a\u00f0 \u00feessi skipul\u00f6g geta beinl\u00ednis valdi\u00f0 skorti.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2013 segir: \u201ealltaf er h\u00e6gt a\u00f0 komast \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 lifandi verk, skipul\u00f6g og jafnvel framt\u00ed\u00f0ars\u00fdn fyrir \u00e1kve\u00f0in sv\u00e6\u00f0i.\u201c \u00cd <em>B\u00e6jarins besta <\/em>2014 segir: \u201e\u00c6tlunin s\u00e9 a\u00f0 lj\u00faka vi\u00f0 \u00f6nnur skipul\u00f6g.\u201c \u00cd <em>Austurglugganum <\/em>2014 segir: \u201enor\u00f0anmenn vilja, samhli\u00f0a \u00feessu, setja Sprengisand inn \u00e1 s\u00edn skipul\u00f6g.\u201c \u00cd <em>B\u00e6ndabla\u00f0inu <\/em>2014 segir: \u201eEn \u00feeir Mollison og Holmgren settu fram mj\u00f6g skipulega skipul\u00f6g\u00f0 skipul\u00f6g.\u201c \u00cd <em>Skessuhorni <\/em>2015 segir: \u201eSveitarstj\u00f3rn Borgarbygg\u00f0ar hefur sam\u00feykkt a\u00f0 augl\u00fdsa eftirfarandi skipul\u00f6g.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessum d\u00e6mum hefur <em>skipulag <\/em>\u00fdmist merkinguna 'kerfi, \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsskipan' e\u00f0a 'skipulagsuppdr\u00e1ttur, skipulagsstefna' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. \u00dear \u00fearf oft a\u00f0 tala um fleira en eitt eintak e\u00f0a tilvik af \u00fev\u00ed sem or\u00f0i\u00f0 v\u00edsar til og \u00fev\u00ed \u00f3heppilegt ef ekki er h\u00e6gt a\u00f0 nota or\u00f0in \u00ed fleirt\u00f6lu. Fleirtalan er l\u00edka algeng \u00ed samsetningum eins og <em>\u00fej\u00f3\u00f0skipul\u00f6g <\/em>og <em>deiliskipul\u00f6g<\/em> \u2013 elsta d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 fyrrnefnda er fr\u00e1 1925 en um \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda fr\u00e1 1967. Ni\u00f0ursta\u00f0an er \u00fev\u00ed s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>skipulag <\/em>\u00ed fleirt\u00f6lu og tala um <em>skipul\u00f6g<\/em>. Fleirtalan \u00e1 s\u00e9r hundra\u00f0 \u00e1ra hef\u00f0, hefur t\u00f6luvert veri\u00f0 notu\u00f0, og er merkingarlega fullkomlega e\u00f0lileg \u00feegar or\u00f0i\u00f0 v\u00edsar til einstakra kerfa, skipulagsuppdr\u00e1tta, stefnuplagga e\u00f0a sl\u00edks. H\u00fan telst \u00f3tv\u00edr\u00e6tt <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2148\">r\u00e9tt m\u00e1l<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur hvort h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 skipulag \u00ed fleirt\u00f6lu. \u00cd Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls er a\u00f0eins gefin eintala or\u00f0sins, og \u00ed M\u00e1lfarsbankanum segir: \u201eOr\u00f0i\u00f0 skipulag er kvenkynsnafnor\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu.\u201c \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k er or\u00f0i\u00f0 sk\u00fdrt 'fast form, regla, kerfi' me\u00f0 d\u00e6minu me\u00f0 g\u00f3\u00f0u skipulagi er h\u00e6gt a\u00f0 lj\u00faka verkinu \u00e1 sk\u00f6mmum t\u00edma; og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6829","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6829"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6834,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6829\/revisions\/6834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}