{"id":6874,"date":"2024-09-30T14:15:15","date_gmt":"2024-09-30T14:15:15","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6874"},"modified":"2024-09-30T15:02:57","modified_gmt":"2024-09-30T15:02:57","slug":"vid-erum-ad-bua-til-lagstett","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/09\/30\/vid-erum-ad-bua-til-lagstett\/","title":{"rendered":"Vi\u00f0 erum a\u00f0 b\u00faa til l\u00e1gst\u00e9tt"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var a\u00f0 fylgjast me\u00f0 r\u00e6\u00f0u mennta- og barnam\u00e1lar\u00e1\u00f0herra \u00e1 Mennta\u00feingi \u00ed morgun. \u00dear kom \u00fdmislegt fram sem var\u00f0ar vi\u00f0fangsefni \u00feessa h\u00f3ps og \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 staldra vi\u00f0. Me\u00f0al \u00feess var a\u00f0 hlutfall leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lks af erlendum uppruna fer h\u00e6kkandi og d\u00e6mi eru um leiksk\u00f3la \u00fear sem 88% starfsf\u00f3lks er af fyrstu kynsl\u00f3\u00f0 innflytjenda. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 vi\u00f0kv\u00e6mt m\u00e1l og \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 vitanlega getur \u00feetta veri\u00f0 fr\u00e1b\u00e6rt starfsf\u00f3lk sem sinnir b\u00f6rnunum vel og s\u00fdnir \u00feeim \u00e1st\u00fa\u00f0 og umhyggju. En \u00fe\u00f3tt gera megi r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 eitthva\u00f0 af \u00feessu starfsf\u00f3lki kunni \u00edslensku, og sumt jafnvel nokku\u00f0 vel, er auglj\u00f3st a\u00f0 \u00e1 leiksk\u00f3lum \u00fear sem svona h\u00e1ttar til er m\u00e1lumhverfi\u00f0 ekki \u00edslenskt nema a\u00f0 hluta. \u00dea\u00f0 er mj\u00f6g alvarlegt m\u00e1l.<\/p>\n<p>Og \u00fea\u00f0 er \u00feeim mun alvarlegra sem b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 \u00ed leiksk\u00f3lum \u00fear sem hlutfall starfsf\u00f3lks af erlendum uppruna er mj\u00f6g h\u00e1tt gegni sama m\u00e1li um b\u00f6rnin. \u00deau b\u00faa \u00fev\u00ed oft vi\u00f0 erlent m\u00e1lumhverfi \u00e1 heimilinu og mj\u00f6g skert \u00edslenskt m\u00e1lumhverfi \u00ed leiksk\u00f3lanum. \u00dea\u00f0 er engin lei\u00f0 a\u00f0 \u00e6tlast til a\u00f0 \u00feessi b\u00f6rn n\u00e1i g\u00f3\u00f0u valdi \u00e1 \u00edslensku \u00e1 leiksk\u00f3laaldri. Sta\u00f0an batnar v\u00e6ntanlega eitthva\u00f0 \u00feegar \u00feau koma \u00ed grunnsk\u00f3la en h\u00e6ttan er samt s\u00fa a\u00f0 \u00feau n\u00e1i aldrei a\u00f0 vinna upp \u00fea\u00f0 forskot sem b\u00f6rn \u00edslenskra foreldra hafa. M\u00e1lumhverfi\u00f0 \u00e1 heimilinu er \u00e1fram erlent, og vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tist a\u00f0 fj\u00f6ldi starfsf\u00f3lks \u00e1 fr\u00edstundaheimilum er einnig af erlendum uppruna. A\u00f0 auki m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 b\u00f6rnin verji l\u00f6ngum stundum \u00ed enskum menningarheimi nets og samf\u00e9lagsmi\u00f0la.<\/p>\n<p>Eins og vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast skilar \u00feetta s\u00e9r b\u00e6\u00f0i \u00ed mun verri frammist\u00f6\u00f0u nemenda me\u00f0 erlendan bakgrunn \u00e1 PISA-pr\u00f3fi og \u00ed brottfalli \u00feeirra \u00far framhaldssk\u00f3lan\u00e1mi. 46%, n\u00e6rri helmingur innflytjenda af fyrstu kynsl\u00f3\u00f0 sem h\u00f3fu n\u00e1m 2018 h\u00f6f\u00f0u horfi\u00f0 fr\u00e1 n\u00e1mi \u00e1n \u00feess a\u00f0 lj\u00faka \u00fev\u00ed fj\u00f3rum \u00e1rum seinna en hlutfalli\u00f0 er 18% hj\u00e1 nemendum sem ekki hafa erlendan bakgrunn. \u00deetta s\u00fdnir gl\u00f6ggt a\u00f0 vi\u00f0 erum a\u00f0 b\u00faa til m\u00e1lfarslega, menntunarlega, menningarlega og efnahagslega l\u00e1gst\u00e9tt \u00ed landinu \u2013 f\u00f3lk sem ekki hefur fullt vald \u00e1 \u00edslensku, fellur brott \u00far sk\u00f3lum og er \u00feess vegna fast \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur ekki of mikil \u00e1hersla l\u00f6g\u00f0 \u00e1 hva\u00f0 \u00feetta er vont \u2013 au\u00f0vita\u00f0 fyrir f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft, en ekki s\u00ed\u00f0ur fyrir samf\u00e9lagi\u00f0 og l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 \u00ed landinu. Og \u00edslenskuna.<\/p>\n<p>Lausnin \u00e1 \u00feessu er vitanlega ekki s\u00fa a\u00f0 loka landinu, e\u00f0a h\u00e6tta a\u00f0 r\u00e1\u00f0a f\u00f3lk af erlendum uppruna til starfa \u00ed leiksk\u00f3lum \u2013 hvort tveggja er fullkomlega \u00f3raunh\u00e6ft. Vi\u00f0 \u00feurfum \u00e1 \u00feessu f\u00f3lki a\u00f0 halda \u2013 \u00fea\u00f0 heldur \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu gangandi. En \u00feess vegna \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 sinna \u00fev\u00ed miklu betur og leggja margfalt meiri \u00e1herslu \u00e1 \u00edslenskukennslu \u2013 b\u00e6\u00f0i barna og fullor\u00f0inna. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 st\u00f3rb\u00e6ta kj\u00f6r leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lks og gera \u00fev\u00ed kleift a\u00f0 stunda \u00edslenskun\u00e1m me\u00f0 vinnu. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 st\u00f3rauka stu\u00f0ning vi\u00f0 b\u00f6rn af erlendum uppruna \u00ed grunn- og framhaldssk\u00f3lum. Ekki s\u00edst \u00fearf a\u00f0 krefja stj\u00f3rnm\u00e1laf\u00f3lk um a\u00f0ger\u00f0ir \u00ed sta\u00f0 innant\u00f3mra or\u00f0a. Ef \u00feetta ver\u00f0ur ekki gert v\u00f6knum vi\u00f0 fyrr en okkur grunar upp vi\u00f0 vondan draum \u00ed tv\u00edskiptu samf\u00e9lagi. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur ekki gaman.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var a\u00f0 fylgjast me\u00f0 r\u00e6\u00f0u mennta- og barnam\u00e1lar\u00e1\u00f0herra \u00e1 Mennta\u00feingi \u00ed morgun. \u00dear kom \u00fdmislegt fram sem var\u00f0ar vi\u00f0fangsefni \u00feessa h\u00f3ps og \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 staldra vi\u00f0. Me\u00f0al \u00feess var a\u00f0 hlutfall leiksk\u00f3lastarfsf\u00f3lks af erlendum uppruna fer h\u00e6kkandi og d\u00e6mi eru um leiksk\u00f3la \u00fear sem 88% starfsf\u00f3lks er af fyrstu kynsl\u00f3\u00f0 innflytjenda. \u00deetta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6874","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6874"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6880,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6874\/revisions\/6880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}