{"id":6902,"date":"2024-10-07T10:17:52","date_gmt":"2024-10-07T10:17:52","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=6902"},"modified":"2024-10-07T10:17:52","modified_gmt":"2024-10-07T10:17:52","slug":"smaeko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/07\/smaeko\/","title":{"rendered":"Sm\u00e6k\u00f3"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var h\u00e9r spurt um uppruna l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>sm\u00e6k\u00f3 <\/em>sem ekki er a\u00f0 finna \u00ed almennum or\u00f0ab\u00f3kum. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g \u00feekki um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>Sunnudagsbla\u00f0i T\u00edmans<\/em> 1971, \u00fear sem kennari birtir <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3560228?iabr=on#page\/n17\/mode\/1up\/\">lista<\/a> af slanguryr\u00f0um sem hann haf\u00f0i safna\u00f0 hj\u00e1 nemendum s\u00ednum. \u00dear \u00e1 me\u00f0al er or\u00f0i\u00f0 <em>sm\u00e6k\u00f3 <\/em>sem er sk\u00fdrt 'fallegt'. \u00cd kvikmyndagagnr\u00fdni \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1978 segir: \u201eSvo er landslagi\u00f0 l\u00edka sm\u00e6k\u00f3.\u201c \u00cd lesendabr\u00e9fi \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>viku s\u00ed\u00f0ar er vitna\u00f0 \u00ed \u00feessa grein og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3377390?iabr=on#page\/n8\/mode\/1up\/\">sagt<\/a>: \u201e\u00dear st\u00f3\u00f0 \u00e1 einum sta\u00f0 a\u00f0 landslagi\u00f0 v\u00e6ri SM\u00c6K\u00d3. Hva\u00f0 er eiginlega \u00e1tt vi\u00f0 me\u00f0 sl\u00edku or\u00f0afari?\u201c H\u00f6fundur greinarinnar svarar \u00ed sama bla\u00f0i og segir: \u201eSm\u00e6k\u00f3 hefur svipa\u00f0a merkingu og algeng or\u00f0 \u00f6nnur, eins og \u201esmart\u201c, \u201ekj\u00fat\u201c, \u201en\u00e6s\u201c, \u201esk\u00e6s\u201c og \u201esvaka sk\u00e6s\u201c, \u201elekker\u201c, \u201ebj\u00fat\u00ed\u201c og jafnvel \u201et\u00f6ff\u201c.\u201c<\/p>\n<p>\u00deetta samr\u00e6mist sk\u00fdringu or\u00f0sins \u00ed <em>Or\u00f0ab\u00f3k um slangur slettur bannor\u00f0 og anna\u00f0 utangar\u00f0sm\u00e1l <\/em>fr\u00e1 1982: 'fr\u00e1b\u00e6r, \u00e6\u00f0islegur, t\u00f6ff'. \u00cd umr\u00e6\u00f0u um \u00e1\u00f0urnefnda fyrirspurn kom fram a\u00f0 m\u00f6rg \u00feekktu or\u00f0i\u00f0 \u2013 ein sag\u00f0ist muna eftir or\u00f0inu um 1960 og \u00f6nnur sag\u00f0i a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 t\u00f6luvert nota\u00f0 um mi\u00f0jan \u00e1ttunda \u00e1ratuginn. \u00dea\u00f0 hefur hins vegar greinilega veri\u00f0 bundi\u00f0 vi\u00f0 talm\u00e1l \u00fev\u00ed a\u00f0 a\u00f0eins tv\u00f6 \u00f6nnur d\u00e6mi er a\u00f0 finna \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2011 segir: \u201eHelgarfr\u00edi\u00f0 er handan vi\u00f0 horni\u00f0 og sumir eru farnir a\u00f0 l\u00e1ta sig dreyma; tveir fyrir einn \u00e1 smart og sm\u00e6k\u00f3 bar.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2014 er v\u00edsa\u00f0 til sj\u00f6unda \u00e1ratugarins og sagt: \u201e\u00e1 \u00feeim t\u00edma hef\u00f0u or\u00f0in \u201elekkert\u201c og jafnvel \u201esm\u00e6k\u00f3\u201c veri\u00f0 notu\u00f0 um fagurlega fram bornar veitingarnar.\u201c<\/p>\n<p>Uppruninn er mj\u00f6g \u00f3lj\u00f3s og h\u00e9r er a\u00f0eins h\u00e6gt a\u00f0 koma me\u00f0 getg\u00e1tur. \u00cd umr\u00e6\u00f0unni komu fram hugmyndir um a\u00f0 \u00feetta g\u00e6ti veri\u00f0 komi\u00f0 af <em>smuk <\/em>\u00ed d\u00f6nsku e\u00f0a stytting \u00e1 <em>smekklegt<\/em>, en \u00ed b\u00e1\u00f0um tilvikum er \u00f3lj\u00f3st hvers vegna s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 hef\u00f0i breyst \u00ed <em>\u00e6<\/em>. En einn \u00fe\u00e1tttakandi nefndi a\u00f0 <em>sm\u00e6k\u00f3 <\/em>hef\u00f0i veri\u00f0 nota\u00f0 um kossaflens, me\u00f0 v\u00edsun til \u00feess a\u00f0 \u00feegar Andr\u00e9s\u00edna \u00d6nd kyssti Andr\u00e9s st\u00f3\u00f0 i\u00f0ulega <em>sm\u00e6kkys <\/em>vi\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00deetta \u00feekkti \u00e9g m\u00e6tavel, og \u00fe\u00f3tt \u00feessi or\u00f0sk\u00fdring r\u00edmi ekki vi\u00f0 venjulega notkun or\u00f0sins rifja\u00f0i h\u00fan upp fyrir m\u00e9r a\u00f0 \u00feegar \u00e9g var a\u00f0 lesa Andr\u00e9s \u00d6nd l\u00f6ngu \u00e1\u00f0ur en \u00e9g l\u00e6r\u00f0i nokku\u00f0 \u00ed d\u00f6nskum frambur\u00f0i bar \u00e9g <em>\u00e6 <\/em>\u00ed d\u00f6nskum or\u00f0um fram eins og \u00edslenskt <em>\u00e6<\/em>, og hef \u00f6rugglega ekki veri\u00f0 einn um \u00fea\u00f0. Kannski liggur sk\u00fdringin \u00e1 <em>sm\u00e6k\u00f3 <\/em>\u00ed \u00feessu.<\/p>\n<p>\u00cd d\u00f6nsku er til l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>sm\u00e6kker <\/em>sem <a href=\"https:\/\/ordnet.dk\/ddo\/ordbog?query=sm%C3%A6kker\">merkir<\/a> 'slank og smidig, ofte p\u00e5 en tiltalende m\u00e5de \u2013 is\u00e6r om person eller legemsdel' e\u00f0a 'grannur og li\u00f0ugur, oft \u00e1 a\u00f0la\u00f0andi h\u00e1tt \u2013 einkum um mannveru e\u00f0a l\u00edkamshluta'. \u00deetta er ekki langt fr\u00e1 merkingunni \u00ed <em>sm\u00e6k\u00f3<\/em> og \u00fe\u00f3tt frambur\u00f0urinn s\u00e9 annar (en \u00fe\u00f3 ekki \u00fdkja fjarri) finnst m\u00e9r ekki \u00f3hugsandi a\u00f0 <em>sm\u00e6k\u00f3 <\/em>s\u00e9 komi\u00f0 af d\u00f6nsku ritmyndinni <em>sm\u00e6kker<\/em>. \u00c9g held mig a.m.k. vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00fear til tr\u00faver\u00f0ugri sk\u00fdring kemur fram. En annars vir\u00f0ist or\u00f0i\u00f0 vera a\u00f0 hverfa \u2013 \u00fe\u00f3tt fram komi \u00ed fyrirspurninni a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 enn \u00ed dag nota\u00f0 \u00ed s\u00f6mu merkingu og \u00e1\u00f0urnefndum d\u00e6mum vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 vera s\u00e1rasjaldg\u00e6ft n\u00faor\u00f0i\u00f0. A\u00f0eins fimm d\u00e6mi eru um \u00fea\u00f0 af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>og leit \u00e1 netinu skilar ekki neinu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var h\u00e9r spurt um uppruna l\u00fdsingaror\u00f0sins sm\u00e6k\u00f3 sem ekki er a\u00f0 finna \u00ed almennum or\u00f0ab\u00f3kum. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g \u00feekki um \u00fea\u00f0 er \u00ed Sunnudagsbla\u00f0i T\u00edmans 1971, \u00fear sem kennari birtir lista af slanguryr\u00f0um sem hann haf\u00f0i safna\u00f0 hj\u00e1 nemendum s\u00ednum. \u00dear \u00e1 me\u00f0al er or\u00f0i\u00f0 sm\u00e6k\u00f3 sem er sk\u00fdrt 'fallegt'. \u00cd kvikmyndagagnr\u00fdni \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-6902","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6903,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6902\/revisions\/6903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}